Hoe bedrijven de vergrijzing aanpakken
Auteur: Florentine van Lookeren Campagne
|
08-12-2011
| Reacties: 6
|
 Mail dit artikel
De gevolgen van de vergrijzing laten zich raden: ervaren krachten gaan de komende decennia in drommen de deur uit. Helaas kunnen organisaties die bezuinigen zich daarop nauwelijks voorbereiden.
Senior hr-manager Henk Renkema van ING Nederland checkt maandelijks de leeftijdsopbouw van ING. Met een gemiddelde leeftijd van 42 lijkt er weinig aan de hand, maar op de afdeling finance, waar de winst- en verliesrekening van ING wordt opgesteld, is de gemiddelde leeftijd vijftig. Over een jaartje of tien lopen deze cijferaars allemaal op de golfbaan rond.
De gemeente Amsterdam bestaat uit een aantal diensten en stadsdelen die grotendeels als zelfstandige organisaties werken. Het duurde daar even voordat de volle omvang van het vergrijzingsprobleem overal duidelijk was. Het hielp om alle cijfertjes eens op te tellen, zegt Maria Post, adviseur van de directie middelen en control van de Bestuursdienst Amsterdam. ‘3.300 van de 15.000 mensen gaan met pensioen tussen nu en 2020. Daarbij komt nog de reguliere uitstroom van naar schatting twee procent per jaar. Dat betekent dat in 2020 de helft van ons huidige personeelsbestand weg is. Dat vond men toch wel heftig.'
De komende twintig jaar krimpt de Nederlandse beroepsbevolking met 675 duizend man. ‘Dat is de gehele beroepsbevolking van de provincie Utrecht', zegt Robert van Veggel van werving- en selectiebureau Hays. De vergrijzing verschilt per sector; het onderwijs is sterk vergrijsd, maar relatief jonge sectoren zoals de it-dienstverlening niet.
Werkgevers tasten de arbeidsmarkt niet af
Omdat iedereen de grijze golf al van mijlen ver ziet aankomen, zou je verwachten dat werkgevers alvast de arbeidsmarkt aftasten; talenten en specialisten kunnen ze maar beter aannemen voordat iedereen er straks achteraan zit. Ook als er niet meteen een passende baan voorhanden is. Maar nee. ING maakte onlangs bekend tweeduizend banen te moeten schrappen en nog eens zevenhonderd externe contracten niet te verlengen. De gemeente Amsterdam bezuinigt en hanteert een gedeeltelijke vacaturestop. ‘Ik zie niet gebeuren dat die wordt opgeheven wegens de vergrijzing. Waarschijnlijk zullen we nog creatiever met middelen moeten omgaan', zegt Post.
De gemeente werft alleen nog maar starters en managers met een multiculturele achtergrond. En mensen voor cruciale functies, die vervuld moeten worden wil de gemeente wettelijk niet in de problemen komen. De gemeenten voeren bijvoorbeeld de wet maatschappelijke ondersteuning uit, die regelt dat hulpbehoevende mensen een traplift of een rolstoel krijgen. En de Amsterdamse bevolking vergrijst ook. Dus zijn er ambtenaren nodig die de stijgende vraag naar trapliften en rolstoelen afhandelen.
De gemeente Amsterdam heeft haar hoop gevestigd op het nieuwe werken, waarmee het makkelijker is voor mensen om meer uren werk te combineren met hun gezin. Meer deeltijders meer uren laten werken en meer vrouwen de arbeidsmarkt op, dat is ook beleid van de rijksoverheid. Maar de gemeente zal ook sommige taken niet meer uitvoeren of op andere wijze gaan uitvoeren. Wat precies en hoe precies, daar kan Post niet veel over zeggen. Daar moet de politiek over beslissen.
Ouwelullendagen
Nu het geld ontbreekt mensen aan te nemen, moeten organisaties misschien proberen hun vijftigers en zestigers zo lang mogelijk in dienst te houden, menen deskundigen. Dat vergt vermoedelijk onder meer een mentaliteitsomslag, zegt Kène Henkens, hoogleraar pensioensociologie aan de Universiteit Tilburg en verbonden aan het demografisch onderzoeksinstituut NIDI. Ongeveer een derde van werkgevers ziet volgens onderzoek van het NIDI de vijftigplussers nog steeds als relatief dure, onproductieve krachten. Ze zijn niet goed op de hoogte van de laatste techniek en hebben volgens de CAO recht op extra vakantiedagen (‘ouwelullendagen') of zelfs op een wekelijks betaalde vrije middag.
Henk Renkema van ING Nederland: ‘Een minderheid van de wat oudere werknemers heeft moeite met de targets. Zij houden het tempo niet bij. Ze hebben het allemaal ook al eens gezien. Hen proberen we vitaal en enthousiast te houden, eventueel door andere werkzaamheden met behoud van salaris.' Speciale workshops helpen deze mensen naar werk waarmee ook de laatste fase van hun carrière interessant blijft.
Wat ING doet is een goede manier om op vergrijsde afdelingen wat doorstroming te bereiken, zegt Henkens. Meestal hoort daar minder salaris bij, en dat weerhoudt oudere werknemers vaak om akkoord te gaan met een andere functie.
Crisis is een probleem
Een probleem is ook dat de crisis al een paar jaar duurt, en nu met alle onzekerheid rond de euro een tweede fase in lijkt te gaan. De afgelopen twee crisisjaren hebben veel werkgevers met het oog op de vergrijzing hun best gedaan om bijvoorbeeld via de deeltijd-ww mensen in dienst te houden. Tussen de start van de regeling in april 2009 en eind december 2010 hebben 7.800 bedrijven voor 76.000 werknemers deeltijd-ww aangevraagd. Maar de regeling liep in juli 2011 af en het is nog onduidelijk of zij heringevoerd wordt. Op eigen kosten mensen in dienst houden voor wie nu eigenlijk geen werk is, is lastig voor bedrijven, zeker nu Nederland lijkt af te stevenen op een tweede recessie. Henkens: ‘De crisis maakt het lastiger voor organisaties om op de vergrijzing te anticiperen. De klap wordt groter.'
‘In het gunstigste geval krijgen we een periode van drie tot vier jaar met veel onzekerheid en heel magere economische groei. In het slechtste geval trekt de groei helemaal niet aan over drie, vier jaar en zijn organisaties blij als de 65-plussers vertrekken', zegt Jules Theeuwes van het Amsterdamse SEO Economisch Onderzoek.
Langer doorwerken, het vergroten van het aantal uren per week dat mensen werken en ook immigratie zijn de drie klassieke macro-oplossingen voor tekort aan personeel, aldus Theeuwes. Maar bedrijven zouden er toch het verstandigst aan doen te blijven werven. Organisaties die nu geen nieuwe mensen aannemen, komen als de economie aantrekt in de problemen. Het is de vraag of zij dan wel mensen zullen kunnen vinden. Theeuwes: ‘De vergrijzing zal tussen nu en twintig jaar wel leiden tot periodes met veel vacatures die lang openstaan en loonstijgingen. De bedrijven die het meest efficiënt werken, hebben het meeste geld om de beste mensen bij de concurrent weg te kopen. Organisaties die minder efficiënt zijn, kunnen die hogere lonen niet betalen. Zij zullen andere oplossingen moeten bedenken, zoals offshoring, onderdelen sluiten, of investeren in nieuwe machines of programma's, zodat ze hetzelfde werk met minder ervaren mensen kunnen doen.'
Illustratie: Overburen.nl
Wellicht ook interessant:
Meer artikelen in de rubriek
'Organisatieveranderingen'
Reageer, print of deel dit artikel
Reacties op dit artikel:
Jos | 8 december 2011 (19:29)
Wat een kool die aan ons verkocht wordt.
Of bedrijven hebben handen tekort of geen werk voor de oude medewerkers en zijn die liever kwijt dan rijk.
Ik krijg de indruk dat men niet weet wat er aan de hand is precies en waarom vergrijsd de bevolking ? zijn er niet genoeg jongeren die de plaats van de oude medewerkers te zijner tijd aangenomen kunnen worden ? Ik heb niet de indruk gekregen dat bedrijven zo zuinig doen met de oudere medewerkers. Integendeel: die grijpen elke kans om de ouderen te ontslaan. Dus kunnen bedrijven de oudere wegwerken en nieuwe jonge medewerkers in plaats van aannemen.
Nu nadar ik de situatie onder de loop heb genomen, kan iemand me nu vertellen wat het probleem van deze bedrijven is?.
Nico | 8 december 2011 (21:21)
Jaja, de heilige 'economie'. Iedereen inleveren, behalve de bonuspaardjes zelf uiteraard. En lekker veel overwerken, want daar wordt je hard van en vindt iedereen je een toffe peer hier in Nederland. Dat ze zo ander personeel eruit kunnen werken wordt stilletjes verzwegen. Het maakt niet uit of je jong of oud bent, de 1 heeft verouderde kennis, de ander geen werkervaring. En al die detacheringbureaus maar in hun handjes wrijven.
van den Berg | 9 december 2011 (10:57)
Werkgevers en human resources managers zijn ver achtergebleven, die leven nog steeds in het yuppentijdperk van 25 jaar geleden, waarin iedereen bruisend, borrelend, hip, in, dynamisch, en soortgelijke onzin meer moest zijn, en waarin iedereen die dat niet was, i.c. iedereen boven de 35, op een doodlopende weg werd gezet of helemaak weggepest of weggereorganiseerd. We zouden zeer veel kunnen leren van de culturen in het Verre oosten, daar komt men pas in aanmerking voor de hogere functies als men boven de 60 is, en dus voldoende levenswijsheid en levenservaring verzameld heeft om niet blindelings achter elke trend aan te hollen.
Dit alles is nog maar een eerste begin, immers volgens de demografie zal na de vergrijzing binnen korte tijd een bevolkingskrimp volgen, deze is in sommige landen al realiteit. Dit zal de werkgevers en HRM s dwingen tot een denkomslag, waarrbij niet alleen alle dromen over eeuwigdurende jeugdcultuur, maar ook alle waandenkbeelden over eeuwigdurende groei de vuilnisbak in kunnen.Dan zal ook ING s heer Renkema, met zijn gedroom over eeuwig hogere "targets", zich eens moeten afvragen of er, inplaats van met de werknemers, wellicht iets volledig mis is met die "targets". Het nadenken over de gevolgen van de naderende bevolkingskrimp is zelfs nog niet begonnen, noch bij overheidsbeleidsmakers noch ergens anders..
Jos | 9 december 2011 (14:02)
Nederland lijkt al jaren op een paradijs van managers en andere bestuurders die zich z.g 'peoplemanagers' noemen en niet verhinderd zijn van enkel gebrek aan kennis en realiteit. Alleen aan zichzelf denken en korttermijn visie hebben dweilen met de kraan open en branden blussen keer op keer. Als die maar hun salaris en bonussen kunnen garanderen en met de gedachten spelen dat na hen de zonvloed. En intussen hebben die ons arm gemaakt en zichzelf lekker verijkt.
En wie betaald re voor het gelach denkt u ? wij natuurlijk.
Alleen een volksopstand zal/kan de situatie veranderen
jannes | 9 december 2011 (19:03)
Hoeveel 45 plussers worden er aangenomen bij banken?Ik wed 0! Kwaliteit genoeg maar ja dat grijze haar en die rimpels!!!
hoeveel 45 plussers worden er ontslagen?
Ron | 10 december 2011 (17:18)
jos, van den berg, niets meer aan toe te voegen.
Ben het roerend met jullie eens.
En getuige disucussies o.a. op LinkedIn nog velen, zeer velen.
Jammer dat Intermediair niet meer de kwaliteit heeft die het ooit had.
Nu alleen nog maar sensatie artikeltjes voor juppen.
|
