Hoe vind je een baan zonder vacatures?

 Deel dit artikel

Je studeerde in tijden dat de banen voor het oprapen lagen. Net nu je afgestudeerd bent, voorspelt het Centraal Bureau voor de Statistiek een werkloosheid van 9,5 procent in 2010. Voor starters ligt dat percentage nog hoger. Hoe vind je toch een baan? Netwerken, netwerken, netwerken.

• Baan via via
• Hengelen om een baan
• Niet doen: niets doen
• Pak de telefoon
• Starters niet welkom?
• Niet teveel concessies
• 'Kies strategisch het juiste uitzendbaantje'
• 'Doe je stinkende best tijdens de stage'

Het grootste verschil met een jaar geleden is dat starters veel actiever moeten zoeken naar een baan. Waar je op economie- of rechtenfaculteiten voorheen geheadhunt werd, zijn werkgevers nu stukken minder actief.

Je zult het dus zelf moeten doen. Dat doe je door een tikje brutaal te zijn, veel lef te hebben en vooral: contact te maken. Want een baan vinden in tijden van crisis doe je door te netwerken.

Baan via via

'Het is al jaren zo dat nog geen derde deel van de vacatures via krant, weekblad of vacaturesite openbaar wordt gemaakt', zegt Annemiek Kamsma, loopbaancoach bij het Talent Career Center in Groningen. Het overgrote deel van de vrije arbeidsplaatsen wordt intern en via via vervuld.

'Dan vindt er binnen een bedrijf een stoelendans plaats, waardoor er weer iets vrij komt. Dan zeggen andere werknemers: ik ken nog wel iemand.' Dat is nu niet veel anders. Dus huiver niet, er zijn heus banen te vinden. Maar je komt alleen door inside information te weten of er plek is.

Hengelen om een baan

Aan die informatie kom je door te zorgen dat je mensen kent bij bedrijven. Veel starters menen dat ze niet zo'n uitgebreid netwerk hebben: net afgestudeerd, nauwelijks werkervaring, nog jong. Maar dat is niet helemaal waar, vindt Kamsma. 'Het netwerk van studenten is altijd veel groter dan ze zelf denken. Vaak heb je wel broers, zussen, ooms, tantes die ergens werken. Of via docenten en promovendi: die kennen veel mensen.

Als studenten een kamer zoeken doen ze dat makkelijk via hun netwerk. Maar als het om werk gaat, voelt het ineens als hengelen om een baan.'

Niet doen: niets doen

Stage lopen is een goede manier om aan een baan te komen - of op zijn minst je netwerk uit te breiden. Voor hbo'ers is de stage een vast onderdeel van het curriculum, op de universiteit nog niet altijd. Een stage lopen nadat je bent afgestudeerd, is niet aan te raden, vindt Loes Nordlohne, loopbaanadviseur van de Universiteit Leiden. 'Tenzij je zeker weet dat er wat in zit na die stage. Dat moet je durven bespreken met de werkgever voordat je er aan begint.'

Wat je in ieder geval niet moet doen, is niets doen. Zorg dat je iets om handen hebt. Dat kan een parttime uitzendbaantje zijn of bijvoorbeeld vrijwilligerswerk. 'Het beste is het als dat aansluit bij wat je wilt gaan doen. Als je een dienstverlenende functie wilt, is de horeca niet zo slecht. Maar probeer niet te lang op een lage functie te blijven, want voor je het weet word je ingehaald door een nieuwe lichting afgestudeerden', zegt Nordlohne.

Klik voor vergroting

Pak de telefoon

Wees niet huiverig om de telefoon te pakken. Om erachter te komen wat voor type collega ze zoeken, bel je op. Voor het regelen van netwerkgesprekken: eveneens bellen. Die netwerkgesprekken zijn ontzettend nuttig: je leert een bedrijf kennen, de functies die ze daar hebben, hoe de sfeer is. 'Als je mensen benadert, zeg je: ik ben me aan het oriënteren op de arbeidsmarkt, ik ben geïnteresseerd in wat u doet, kunt u mij tijdens een netwerkgesprek vertellen wat uw baan precies inhoudt? Ga vooral niet naar een baan hengelen. Meestal zijn dat soort mensen niet in de positie om banen te vergeven, maar ze kunnen goed met je meedenken', zegt Kamsma.

Daarna kun je eventueel een open sollicitatie sturen. Een brief met de mededeling dat je een baan zoekt is niet genoeg. 'Zorg dat je brief concreet is, vat nog eens samen wat je uit het gesprek hebt opgemaakt, waarom je geschikt bent daar te werken en vraag of ze aan je willen denken zodra er een vacature is', zegt loopbaancoach Kamsma.

Starters niet welkom?

Niet ieder bedrijf staat te springen om jonge mensen. 'Een bedrijf moet wat zien in starters', zegt George Buysrogge, directeur van Procam ict, dat starters via een traineeship plaatst bij opdrachtgevers. 'Als er binnen een organisatie jaren de cultuur heerste van "wij willen jonge mensen wat leren, die kunnen we nog leuk spuiten in de kleur die we willen hebben", zal die cultuur nu niet in een keer weg zijn.'

Als starter kun je die bedrijven vinden door uit te zoeken wat ze in voorgaande jaren deden. 'Een indicator is als ze destijds veel adverteerden met "wij zoeken jonge talenten".'

Zoek op de website van het bedrijf de personeelssamenstelling. Veel grijze hoofden? Of juist jonge gezichten? 'Dat die bedrijven nu geen advertenties plaatsen is logisch,' zegt Buysrogge, 'want mensen dienen zich aan. Je hebt iemand nodig die je sollicitatiebrief bovenop de stapel legt.'

Klik voor vergroting

Niet teveel concessies

Doe niet te veel concessies omdat je wanhopig bent; voor je het weet ben je een paar jaar verder in een baan die je eigenlijk niet leuk vindt. Maar wees ook niet te kritisch als het om een aanbod gaat dat je niet meteen aanspreekt: 'Ik ken iemand die docent wilde worden op een hbo, maar ze kon maar voor een uur per week terecht', vertelt Annemiek Kamsma. 'Ze heeft het toch gedaan. En maar goed ook, want al snel werden het acht uur per week, toen veertien en inmiddels werkt ze er fulltime.'

Ze wil maar zeggen: misschien is het aanbod in eerste instantie niet reuze interessant, eenmaal binnen kan het toch zijn vruchten afwerpen.

fotografie Marcel Bakker

'Kies strategisch het juiste uitzendbaantje'

Naam: Marjolein Sprenger (27)
Studie: film- en televisiewetenschappen (Universiteit van Amsterdam)
Baan: jaarcoördinator bij IMC Weekendschool (sinds oktober)
Truc: binnengekomen als uitzendsecretaresse

'Toen ik bij het uitzendbureau kon kiezen tussen een baan als secretaresse bij een advocatenkantoor en een bij IMC Weekendschool, was het niet geheel toevallig dat ik koos voor die laatste. De weekendschool leek me een interessantere plek om mensen te leren kennen en ervaring op te doen dan een advocatenkantoor. Toen ik er eenmaal aan de slag was, kwam ik er achter dat daar ook banen bestonden die me erg leuk leken.

Bij de weekendschool krijgen kinderen uit sociaal-economische achterstandsbuurten op zondag les in vakken waar ze normaal niet mee in aanraking komen. Als jaarcoördinator onderhoud je contacten met mensen die lessen komen geven, vrijwilligers die ondersteunen, je bedenkt onderwerpen voor de lessen, bent erbij aanwezig.

De meeste mensen die als jaarcoördinator werken, doen dat drie jaar: kinderen volgen een programma dat zo lang duurt. Dan gaan werknemers meestal weer verder, naar een andere functie binnen de weekendschool of ergens anders. Dus ieder voorjaar zoeken ze weer nieuwe mensen. Ik informeerde bij collega's of zij het iets voor mij vonden. Het leek me zó leuk dat ik zelfs bij een baanopening in Rotterdam heb gesolliciteerd, naast een in Amsterdam, waar ik woon. Maar toen werd ik het dus niet.

Ik had goed contact met collega's, had mijn werk als secretaresse goed gedaan, maar mijn uitzendbaan hield op. Daarna ging ik een maand op reis, vond ondertussen een andere echte baan. Toen belde de weekendschool mij in mijn proeftijd op: er was toch nog een functie vrijgekomen. Ze hadden mijn naam onthouden. Dus toen was het bij die andere baan: sorry, ik ga hier toch maar niet werken.'

'Doe je stinkende best tijdens de stage'

Naam: Job van Ballegoijen de Jong (23)
Studie: rechten en geschiedenis (Universiteit Leiden)
Baan: beleidsmedewerker bij het ministerie van Buitenlandse Zaken (sinds februari)
Truc: goed zijn best gedaan bij stage

'In de laatste week van mijn stage kwam mijn directeur naar me toe. Of ze me even onder vier ogen kon spreken. "We zijn licht onderbezet, we kunnen nog wel iemand gebruiken tot de zomer."

Het liefst wilde ik meteen jaha! roepen, ik ben vrij impulsief, maar ik heb een week bedenktijd gevraagd. Een reden tegen was dat ik nog niet afgestudeerd ben. Maar dit is echt een baan, die ervaring is toch anders dan een stage, ik leer hier gigantisch veel. Bovendien - waarschuwden  anderen me - als ik "nee" zou zeggen en er zou later weer zo'n functie vrijkomen, dan zou ik toch uit het blikveld verdwenen zijn.

Ik had het aanbod niet verwacht, hoewel mijn stage goed ging. Die was oorspronkelijk voor drie maanden en werd halverwege verlengd, wat ik al een hele eer vond.

Ik ben geïnteresseerd in internationaal beleid en de positie van Nederland in de wereld. Een vriendin van mij werkte al bij Buitenlandse Zaken; zij wees mij op de stageplek. Ik wilde die stage heel goed doen, overigens niet omdat ik er op die manier een baan uit wilde slepen.

Een baan is echt iets anders dan een stage. Die stage bestond uit het organiseren van een conferentie, nu doe ik echt beleidswerk. Ik onderhoud contacten met een aantal landen, met hun ambassades hier en onze ambassades daar. Omdat dat allemaal vrij rustige landen zijn, ondersteun ik ook anderen en doe ik losse projecten. Ik denk wel eens: wow, ik word hiervoor betaald. Dat is anders dan tijdens mijn stage; toen nam ik nog wel eens extra pauze met medestagiairs, nu is één koffiepauze wel genoeg, het werk moet af.'