Vertrouw niet op je intuïtie

Auteur: Job van der Wagt | 08-09-2010 | Reacties: 5 | Share/Bookmark Mail dit artikel

E Een nieuwe baan, een relatie verbreken, carrière maken of misschien toch dat klooster in. Vertrouw je bij belangrijke beslissingen op je intuïtie? Job betwijfelt of dat slim is.

Ik ben een fan van de rubriek ‘Het beste advies' in Intermediair. Succesvolle mensen vertellen welk advies hen het meest heeft geholpen. Populair zijn: ‘doe wat je leuk vindt', en: ‘vertrouw op je intuïtie'. Het eerste is vast een slim en werkend advies, maar met het tweede ben ik het niet altijd eens. Dat komt omdat ik tijdens mijn studie natuurkunde twee theorieën heb geleerd die juist erg tegen onze intuïtie ingaan.

Dat zijn de relativiteitstheorie en de kwantummechanica. De relativiteitstheorie gaat over alles wat heel snel gaat: lichtstralen, rondvliegende stermassa en snelle deeltjes. De kwantummechanica gaat over atoomkernen, elektronen en al het andere wat heel klein is.

Volgens de relativiteitstheorie tikt de klok langzamer voor iemand die heel snel beweegt. In theorie kan een astronaut daarom een - vanuit de achterblijvers gezien - veertig jaar lange ruimtereis maken, terwijl hij zelf maar twintig jaar ouder wordt. Dat is een vreemde uitkomst van een vreemde theorie. Hij gaat zo tegen de intuïtie in dat het even duurde voordat de medewerker van een Zwitsers patentbureau iedereen had overtuigd van zijn gelijk. Deze medewerker - zijn naam was Albert Einstein - kreeg er nooit een Nobelprijs voor.

Volgens de kwantummechanica van een groep rond de Deen Niels Bohr wordt de plaats en de snelheid van alle heel kleine deeltjes bepaald door willekeur. Daarom valt onmogelijk te voorspellen waar een elektron, een klein negatief geladen deeltje dat in alle atomen voorkomt, zich zal bevinden nadat een wetenschapper het in een laboratorium heeft losgelaten. Doet de onderzoeker het honderd keer op dezelfde manier, dan komt er honderd keer een andere uitkomst uit.

Het wordt zelfs nog onlogischer: na het loslaten heeft het elektron waarschijnlijk een groot aantal verschillende posities tegelijkertijd. Het krijgt pas een vaste plek als de onderzoeker het elektron ergens weet te detecteren. Richard Feynman schrijft in de natuurkundebijbel The Feynman Lectures on Physics over deze onnavolgbare theorie: ‘Ik denk dat ik veilig kan zeggen dat er niemand is die de kwantummechanica begrijpt.'

De ontdekking van Niels Bohr zette zelfs de meester van de nieuwe natuurkunde op het verkeerde been. Einstein zei: ‘Iets in mij zegt dat deze theorie niet de gehele waarheid is. Der liebe God würfelt nicht (vert: God dobbelt niet).' Maar de kwantummechanica doet heel accurate voorspellingen en daarom denken de meeste kenners tegenwoordig dat ze klopt.

Wat leren deze contra-intuïtieve theorieën ons? Ze laten zien dat het gevoel een goede leidraad is in situaties die lijken op wat we kennen. Maar op onbekend terrein - zoals bij snelle ruimteschepen of heel kleine elektronen - kan het ons gemakkelijk een loer draaien en moeten we uiterst alert zijn.
Dus als Intermediair het mij eens vraagt, zal mijn beste advies er één zijn van mijn natuurkundeleraar: moet je een beslissing nemen over iets geheel nieuws, laat je dan vooral leiden door feiten en logisch redeneren.
Wellicht ook interessant:
Meer artikelen in de rubriek
'Job van der Wagt'

Reageer, print of deel dit artikel

  • Reageer (5)
  • Print
  • Share/Bookmark Mail dit artikel
Reacties op dit artikel:
Primo Intuïtu | 8 september 2010 (12:09)

Wat een vreemd artikel. Het rammelt aan alle kanten. Ten eerste: welke definitie van intuïtie hanteer je? Bovendien: heb je al eens onderzocht wat de relatie is tussen kwantummechanica en intuïtie? Dit heeft zeer waarschijnlijk meer met elkaar te maken dan op dit moment algemeen aangenomen wordt. Het lijkt erop dat je niet erg objectief bent geweest in het selecteren van je bronnen.
Vertrouwen op onze intuïtie is iets dat we hebben afgeleerd, in deze kennismaatschappij. Je moet het oefenen om er beter gebruik van te kunnen maken.
Het was interessant geweest als je wat voorbeelden had aangehaald die meer aansluiten bij de inhoud van Intermediair (ruimteschepen?).

Gerrit | 8 september 2010 (20:23)

Intuïtie is volgens mij het toepassen van de vuistregels die het neurale netwerk onder je schedel uit ervaringen heeft gedestilleerd. Ook situaties die nadenken vergen leiden tot dit soort vuistregels. Als IT'er heb ik vaak genoeg "aan mijn water gevoeld" dat er wat mis was met oplossingen die voor problemen werden aangedragen, en het was altijd nodig om het niet daarbij te laten maar daadwerkelijk te beredeneren wat er dan mis was. Het was nuttig om me op het spoor van denkfouten te zetten. Als je te veel vertrouwt op je intuïtie, en de conclusies niet meer toetst, dan kan je er op wachten dat de kwaliteit van je intuïtie achteruit gaat, die moet geen eigen leven gaan leiden maar dicht op de werkelijkheid blijven zitten.

Ik zou dus zeggen: vat je intuïtie op als een serieus te nemen signaal maar vaar er niet blind op. Analyseer als het enigzins kan wel de feiten, dan snap je beter wat je doet en het houdt meteen je intuïtie scherp.

Not-a-nerd | 8 september 2010 (20:42)

Slecht artikel.Intuitie is niet iets wat wetenschappelijk te bewijzen is, anders zou het geen intuitie zijn maar rationeel beredeneerde gevoelens. Volgens wiki is het een "ingeving". Door te bewijzen dat het in 2 gevallen niet heeft gewerkt (de vraag is of hier echt gesproken wordt over intuitie, ik zou het meer verwachtingen in de toen heersende tijdsgeest noemen), bewijst nog niet dat het in andere gevallen niet zou werken. Het artikel was een stuk interessanter geweest als de schrijver het concept intuitie juist had toegepast op voorbeelden zoals in de inleiding genoemd (banen, relaties, carriere switches etc.). Wellicht heeft de schrijver zijn eigen intuitie niet goed aangevoeld en begrepen wat wij als lezer interessant vinden...

Chris | 8 september 2010 (21:54)

Jammer dat de auteur van dit artikel zijn eigen advies niet er harte genomen heeft en zich eerder baseert op opvattingen en vooroordelen dan op feiten en logica. Ik denk dat het voor mr. van der Wagt dan ook een aanrader is om zich eens te verdiepen in het wetenschappelijke onderzoek op dit gebied (bijvoorbeeld van Ap Dijksterhuis).

M | 9 september 2010 (13:57)

Ik vind de reacties verwarrender om te lezen dan de column.

Het kan enige tijd duren voordat je reactie geplaatst wordt.

Het is de redactie van Intermediair toegestaan om de inhoud van de reactie met naam en toenaam te hergebruiken in de print uitgave van Intermediair.

Reacties worden niet direct op de site geplaatst. De redactie controleert vooraf of de reactie aan een aantal voorwaarden voldoet. Deze voorwaarden zijn:

  • Reacties dienen betrekking te hebben op de inhoud van het betreffende artikel of onderwerp.
  • Reacties mogen geen beledigingen, bedreigingen, al dan niet fictief, aan het adres van de andere sitebezoekers of aan prominente personen bevatten.
  • Uitingen van geweld, racisme, anti-semitisme, het zwartmaken van individuen, groepen of organisaties worden niet getolereerd.
  • De reactie moet kort en bondig zijn (maximaal 1.000 karakters), te lange reacties worden niet geplaatst.
  • Het plaatsen van persoonsgegevens zoals telefoonnummers en adressen in de tekst van de reacties is niet toegestaan.
  • Links naar websites en reclame voor producten en/of diensten worden niet geplaatst.
  • Reacties die volledig in hoofdletters zijn getypt en/of vol staan met uitroeptekens en vraagtekens worden niet geplaatst.
  • Reacties die vol staan met taalfouten worden niet geplaatst.

De redactie behoudt zich het recht voor om reacties aan te passen, in te korten of te verwijderen. De redactie gaat niet in discussie over geplaatste of verwijderde reacties.


Ik ga akkoord met de voorwaarden

Over Job van der Wagt

Job van der Wagt studeerde Natuurkunde in Utrecht. Tijdens zijn studie liep hij stage als onderzoeker bij een Nederlandse multinational en als ingenieur in de olie-industrie. Na zijn afstuderen werkte hij enige tijd als wetenschapsjournalist. Sinds 2008 werkt hij bij een consultancybureau dat bedrijven helpt bij het oplossen van bedrijfsstrategische vraagstukken.

Job van der Wagt

Zoek in vacatures voor hoogopgeleiden: