Sollicitatiegesprek is geen thuistentamen

Auteur: Job van der Wagt | 10-03-2010 | Reacties: 3 | Share/Bookmark Mail dit artikel

C Consultant Job van der Wagt verbaast zich over een veelgebruikte interviewtechniek: de Star-methode. ‘Iedere slimme sollicitant bereidt zich zorgvuldig voor op deze vragen. Maar wat haalt een interviewer er dan uit?'

Sommige studies maken gebruik van een thuistentamen. Studenten krijgen opgaven mee naar huis, mogen die in alle rust maken en daarna inleveren. De student kan er zo lang over doen als hij wil, hij kan het leerboek er bij pakken, naar de bibliotheek gaan of een vriend bellen. Prettig voor de student, maar het nut voor docenten heb ik nooit begrepen. Hoe kunnen die achterhalen of een student de stof begrijpt?

Sommige sollicitatieinterviews lijken een thuistentamen. 'Kun je een voorbeeld geven van een werksituatie waarin je iemand wist te overtuigen?' werd mij eens gevraagd. 'Hoe pakte je dat aan? Wat was het eindresultaat van die aanpak?'

Mijn interviewer gebruikte de Star-methode. Een sollicitant wordt op een eigenschap getest - in dit geval: talent om iemand te overtuigen - door te vragen naar een situatie waarin de sollicitant de eigenschap gebruikte (Situation). Vervolgens vraagt de interviewer naar zijn persoonlijke rol (Task), zijn aanpak (Action) en het eindresultaat (Result). Star wordt veel gebruikt, onder meer door verscheidene consultancy-kantoren en door een Nederlands-Brits oliebedrijf waar ik eens solliciteerde voor een stage.

Sinds kort voer ik weer sollicitatiegesprekken, maar nu vanaf de andere kant. Ik stel ook Star-vragen. Het valt daarbij op dat sollicitanten doorgaans snel antwoorden en de verhalen er zonder haperen uitkomen. Ofwel: de antwoorden zijn zorgvuldig ingestudeerd. En dat is niet zo vreemd. Studenten weten dat bedrijven Star gebruiken - omdat die dat meestal vermelden op hun website - én ze weten welke eigenschappen er bij het sollicitatiegesprek moeten uitspringen - ook dat is op de websites te vinden. Een slimme sollicitant gebruikt deze informatie. Hij bereidt voorbeelden uit zijn verleden voor, oefent deze met vrienden, schaaft ze hier en daar bij en laat minder overtuigende voorbeelden weg. Net als bij een thuistentamen kan een gehaaide sollicitant in een boekje het ‘goede antwoord' opzoeken en verwerken in zijn verhaal.

Maar als sollicitanten zich zorgvuldig voorbereiden, wat heb je dan aan de antwoorden? Achterhaal je zo of de sollicitant in de toekomst een klant kan overtuigen van een uitgedachte bedrijfsstrategie? Of hij zijn collega's kan doen beseffen dat ze een week lang flink moeten overwerken? Of achterhaal je voornamelijk dat een sollicitant zich goed heeft voorbereid, hij sollicitatieboekjes leest en een aardige anekdote kan vertellen?

Ik vermoed dat laatste. Ik denk dat een interviewer het meest gebaat is bij spontane en authentieke antwoorden. En volgens mij zijn er alternatieven voor Star. Als je wilt weten of mensen snel iets van een sollicitant zullen aannemen, vraag hem dan om jou te overtuigen. Waarom was zijn afstudeeronderzoek een belangrijke en nuttige opdracht? Waarom is het begrijpelijk dat hij twee jaar langer over zijn studie heeft gedaan? Geloof je hem? Zou een opdrachtgever gemakkelijk iets van deze sollicitant aannemen? Dit vertelt je meer dan een voorgekookt antwoord op een voorspelbare vraag. Tenzij je natuurlijk wilt weten of iemand een aardige anekdote kan vertellen.

Wellicht ook interessant:
Meer artikelen in de rubriek
'Job van der Wagt'

Reageer, print of deel dit artikel

  • Reageer (3)
  • Print
  • Share/Bookmark Mail dit artikel
Reacties op dit artikel:
Gerrit | 10 maart 2010 (11:47)

Dit lees ik als een voorbeeld van een patroon dat ik in allerlei contexten heb zien optreden.

Er is een taak uit te voeren. Om het niveau waarop dat gedaan wordt te verbeteren wordt een methode voor het uitvoeren van die taak ingevoerd. Sluipenderwijs verschuift het doel van het goed uitvoeren van de taak naar het goed toepassen van de methode, en op een gegeven moment kan je je afvragen of de taak zelf eigenlijk nog wel zo goed wordt uitgevoerd.

In het besproken voorbeeld is er sprake van een tegenpartij die op de gebruikte methode kan inspelen en zo de waarde ervan onderuit haalt. Iets vergelijkbaars heb ik gezien bij een methodiek om IT-aanvragen te prioriteren, waarbij sommige aanvragers erg veel handigheid ontwikkelden in het zo formuleren van hun aanvragen dat die hoog scoorden. Van de beoogde eerlijke afweging kwam zo weinig terecht.

Maar ook zonder tegenpartij met een eigen belang treedt het patroon op. Ik heb meegemaakt dat van volledig vrije brainstormsessies is overgestapt op een methode die daar structuur in moest brengen. Die was goed in het vastleggen van veel losse gedachten over een onderwerp en in het meten van de populariteit van die gedachten, maar de diepgang van de discussies werd behoorlijk onderuit gehaald. Dat bleken de organisatoren van de brainstormsessies gewoonlijk niet op te merken, met als resultaat dat inzicht in de materie een kleinere rol speelde in besluitvormingsprocessen dan voorheen.

Ferdinand De La Soie | 10 maart 2010 (21:38)

De Nederlands-Britse oliemaatschappij laat anders heel duidelijk zien op onder andere zijn website en zijn sollicitatieformulieren wat het doel van zijn methode is: je dient je juist uitstekend voor te bereiden. Een goede voorbereiding is een teken van intelligentie. De reactie van Job lijkt sterk op die van mensen, die vinden dat het oefenen van IQ-testen ook 'oneerlijk' is.

Nicoline Hermans | 15 maart 2010 (10:50)

Het doel van de STAR interview techniek is om informatie te achterhalen over gedrag van de kandidaat uit het verleden. Uit psychologisch onderzoek m.b.t. het voorspellen van succes in een toekomstige functie blijkt dat gedrag uit het verleden een veel grotere voorspellende waarde heeft dan intenties ("wat zou je doen als", ofwel het type antwoorden dat je krijgt door het voorleggen van cases).

Je voorbereiden op STAR vragen tijdens een sollicitatiegesprek is inderdaad verstandig: het maakt dat je je motivatie en geschiktheid concreet kunt onderbouwen. Het is echter aan de interviewer om te achterhalen of de kandidaat inderdaad eerlijk antwoord geeft, en niet een fictieve situatie vertelt. Bij het aanleren van de STAR methode aan recruiters/managers is een veelgebruikte stelregel: vraag door totdat je de situatie als een film voor je ziet, dus vraag naar details, reacties van anderen etc.

STAR als trucje toepassen is niet genoeg: een goed interview staat of valt met kritisch en gericht doorvragen. En dan vallen sommige kandidaten inderdaad door de mand, bijvoorbeeld als er gevraagd wordt om nog een ander voorbeeld te geven.

Nicoline Hermans
Arbeid en Organisatiepsycholoog
Dijk & Van Emmerik B.V.

Het kan enige tijd duren voordat je reactie geplaatst wordt.

Het is de redactie van Intermediair toegestaan om de inhoud van de reactie met naam en toenaam te hergebruiken in de print uitgave van Intermediair.

Reacties worden niet direct op de site geplaatst. De redactie controleert vooraf of de reactie aan een aantal voorwaarden voldoet. Deze voorwaarden zijn:

  • Reacties dienen betrekking te hebben op de inhoud van het betreffende artikel of onderwerp.
  • Reacties mogen geen beledigingen, bedreigingen, al dan niet fictief, aan het adres van de andere sitebezoekers of aan prominente personen bevatten.
  • Uitingen van geweld, racisme, anti-semitisme, het zwartmaken van individuen, groepen of organisaties worden niet getolereerd.
  • De reactie moet kort en bondig zijn (maximaal 1.000 karakters), te lange reacties worden niet geplaatst.
  • Het plaatsen van persoonsgegevens zoals telefoonnummers en adressen in de tekst van de reacties is niet toegestaan.
  • Links naar websites en reclame voor producten en/of diensten worden niet geplaatst.
  • Reacties die volledig in hoofdletters zijn getypt en/of vol staan met uitroeptekens en vraagtekens worden niet geplaatst.
  • Reacties die vol staan met taalfouten worden niet geplaatst.

De redactie behoudt zich het recht voor om reacties aan te passen, in te korten of te verwijderen. De redactie gaat niet in discussie over geplaatste of verwijderde reacties.


Ik ga akkoord met de voorwaarden

Over Job van der Wagt

Job van der Wagt studeerde Natuurkunde in Utrecht. Tijdens zijn studie liep hij stage als onderzoeker bij een Nederlandse multinational en als ingenieur in de olie-industrie. Na zijn afstuderen werkte hij enige tijd als wetenschapsjournalist. Sinds 2008 werkt hij bij een consultancybureau dat bedrijven helpt bij het oplossen van bedrijfsstrategische vraagstukken.

Job van der Wagt

Zoek in vacatures voor hoogopgeleiden:

Sollicitatiecoaches

Lees de tips van sollicitatiecoache Marloes Wichink Kruit