Hoe online netwerken aan onze privacy knagen
Auteur: Herbert Blankesteijn |
10-06-2010
|
 Mail dit artikel
Internetbedrijven als Facebook en Google verdienen geld met persoonsgegevens en knagen daarom aan onze privacy. In een aantal geruchtmakende affaires lijken ze hun hand te hebben overspeeld. ‘De consument is bewuster dan ooit.’
Facebook-account
Ook kort geleden een Facebook-account afgesloten? Je bent niet alleen. Het sociale netwerk is zes jaar oud en de teller staat in de buurt van de 500 miljoen leden. Dat geeft Facebook indrukwekkende marktmacht. Het bedrijf verzint nieuwe manieren om sociaal verkeer op internet vorm te geven – en daarmee veel geld te verdienen.
Neem het knopje ‘Like’ (in het Nederlands vertaald als ‘Leuk’). Bezoekers van een website kunnen op dit knopje klikken. Bij het knopje zelf staat hoeveel mensen erop hebben geklikt – een statussymbool voor de site. Op de Facebookpagina van degene die heeft geklikt, wordt vermeld welke pagina’s hij leuk vond. Zo laat je dat aan je vrienden weten. Websitebeheerders weten niet hoe snel ze dit knopje op hun pagina’s moeten plaatsen. Ge-like-d worden betekent immers zichtbaar zijn voor gebruikers van Facebook. Dat telt, want deze mensen besteedden in januari volgens onderzoeksbureau Nielsen zeven uur de man op de site van Facebook. Met de Like-knop maakt Facebook van elke website een filiaal.
Ook kwam Facebook met instant personalization. Dit houdt in dat een lid van Facebook dat een partnersite bezoekt, een pagina met aan zijn voorkeuren aangepaste advertenties krijgt voorgeschoteld. De partnersites (in eerste instantie Pandora, Yelp en aandeelhouder Microsoft) krijgen die voorkeuren ingefluisterd van Facebook, en daar betalen ze voor.
Mark Zuckerberg, Facebook
FEITEN SOCIAL MEDIA
- 400 miljoen leden
December 2004 had Facebook al een miljoen leden. Een jaar later was dat ruim vervijfvoudigd en eind 2006 was het nog eens verdubbeld tot 12 miljoen. In augustus 2008 werd de mijlpaal van 100 miljoen gepasseerd en in februari van dit jaar de 400 miljoen.
- Wifi
Google weigert vooralsnog de data die in Duitsland ‘per ongeluk’ uit Wifi-toegangspunten zijn opgeslagen weer af te staan aan de Duitse autoriteiten. De Duitse privacywet zou dat verbieden. Daarmee geeft Google in feite toe dat de data persoonlijk zijn. In april heeft Facebook voor de zoveelste keer zijn privacybeleid gewijzigd.
- Winst Facebook
Facebook verdiende in 2008 al 300 miljoen dollar. Dat was toen nog niet genoeg om winst te maken. Volgens oprichter en eigenaar Mark Zuckerberg in september 2009 zullen de inkomsten over dat jaar 70 procent hoger zijn en wordt inmiddels winst gemaakt.
Volledig openbaar
En passant had Facebook in april voor de zoveelste keer zijn privacybeleid gewijzigd. Dat doet Facebook nogal eens – altijd in het nadeel van de gebruikers en in het voordeel van de adverteerders en zichzelf. In 2005 was alle persoonlijke informatie nog privé, behalve voor door de gebruiker gekozen groepen. April 2010 werd alle persoonlijke informatie (zoals foto’s en de lijst met vrienden) volledig openbaar, uitgezonderd adresgegevens en geboortedatum.
Amerikaanse senatoren dienden hierover een klacht in bij de Federal Communications Commission. De Article 29 Data Protection Working Party (een samenwerkingsverband van Europese privacywaakhonden onder voorzitterschap van Jacob Kohnstamm van het College bescherming persoonsgegevens CBP) liet Facebook per brief weten het nieuwe beleid ‘onaanvaardbaar’ te vinden. Kohnstamm: ‘Ze hadden net bij ons uitgelegd hoe belangrijk ze bescherming van persoonsgegevens vonden. Een paar dagen later las ik in de kranten dat ze 180 graden waren gedraaid.’ Leidende bloggers, onder andere bij Gizmodo en BoingBoing, riepen op Facebook te verlaten. Facebook zelf reageerde uitdagend. Op de vraag of al deze openbaarheid niet een keus kon zijn voor de leden, was het antwoord dat Facebook zélf een keus is.
Niet dat Facebook opstappen makkelijk maakt. Je kunt je account ‘deactiveren’, maar dat houdt in dat je ophoudt er gebruik van te maken. Werkelijk opheffen en zorgen dat je data bij Facebook worden gewist, is zo ingewikkeld dat er complete handleidingen voor zijn verschenen – niet bij Facebook zelf overigens. Facebook verdient geld met die data, dus die worden niet zonder slag of stoot uit handen gegeven.
Account opheffen
Facebook hoeft niet bang te zijn voor leegloop, want wie wil zijn vrienden achterlaten? Google is kwetsbaarder en dus voorzichtiger. Google is een zoekmachine, en gebruikers van een zoekmachine kunnen altijd ergens anders heen. Mede daarom heeft Google allerlei nevendiensten opgericht die ‘kleveriger’ zijn, zoals Gmail en Google Docs. Wie zijn mail en documenten bij Google heeft ondergebracht, zal zijn account niet zomaar opheffen. Ook deze diensten genereren pagina’s waarop kan worden geadverteerd, en informatie over de gebruikers die kan worden geanalyseerd om advertenties beter te richten.
Google probeert over te komen als een bedrijf dat goed op onze gegevens past. Er is een makkelijk vindbaar ‘privacy-centrum’ op het web – ook in het Nederlands – en een kanaal op YouTube genaamd ‘googleprivacy’ met uitleg in de vorm van video’s. Daar leer je dat Google maar twee procent van alle zoekvragen opslaat, met geen ander doel dan de werking van de zoekmachine te verbeteren, dat er geen persoonlijke informatie wordt opgeslagen en dat deze informatie na achttien maanden opzettelijk wordt verminkt. Verder heeft Google mensen en auto’s op Google Street View onherkenbaar gemaakt, heeft Google geprocedeerd tegen de Amerikaanse regering toen deze in 2006 zoekdata opvroeg, en is bij Google het beleid dat gebruikers kunnen vertrekken bij een Google-dienst met medeneming van al hun data.
Privacyschandalen
Toch is ook Google geregeld in privacyschandaaltjes verwikkeld. In december sprak directeur Eric Schmidt met dedain over mensen die geheimen willen bewaren: ‘Als er iets is wat niemand van je mag weten, zou je het misschien niet hebben moeten doen’, was zijn wisecrack. In 2005 reageerde Google als door een wesp gestoken toen de nieuwssite Cnet dezelfde Schmidt googlede en de resultaten publiceerde. Schmidts vermogen, inkomen, woonplaats, politieke voorkeur en hobby’s waren in een half uurtje boven water. Google wilde maandenlang niet met Cnet praten.
Recentelijk raakte Google in opspraak doordat de dienst Street View in Duitsland bleek te inventariseren waar toe-gangspunten zijn van draadloos internet en zelfs data hiervan bleek op te zuigen, inclusief e-mail van privépersonen. De 600 gigabyte aan gegevens die dit heeft opgeleverd, heeft Google geweigerd aan de Duitse autoriteiten af te staan, bizar genoeg met een beroep op de Duitse privacyregels. De nieuwe dienst Buzz van Google, een poging Gmail om te vormen tot een sociaal netwerk, raakte direct in opspraak. Als een Gmail-gebruiker Buzz-gebruiker werd, werd zijn hele contactenlijst van Gmail een vriendenlijst voor Buzz, en deze werd nog gepubliceerd ook. Ook eventuele foto’s bij Google’s fotodienst Picasa werden openbaar. Google moest in allerijl de instellingen aanpassen.
Facebook deed na de protesten hetzelfde, maar schoorvoetend. In een artikel in de The Washington Post herinnerde oprichter Mark Zuckerberg aan de principes van Facebook die hij zelf zojuist met voeten getreden had. De voornaamste daarvan: je kunt zelf bepalen hoe jouw informatie wordt gedeeld. Dat is nu heringevoerd. Met een aantal eenvoudige handelingen kun je de belangrijkste sluizen dichtzetten. Maar het stelt Axel Arnbak van de digitale burgerrechtenbewakers Bits of Freedom niet tevreden: ‘Dat is onvoldoende, want standaard staat alles open. Ook instant personalization kun je nu uitzetten maar standaard staat het aan en dat vinden wij verkeerd.’
Jong en wild...
Vaak wordt gezegd dat jonge mensen minder om privacy geven. Volgens een onderzoek van Pew Research sleutelt bijna driekwart van de 18-29-jarigen aan zijn privacy-instellingen op sociale netwerken. Van de groep 50-64-jarigen doet slechts de helft dat.
Privacyregels
Mark Zuckerberg meet net als Eric Schmidt met twee maten. Hij vindt delen (‘sharing’) het mooiste wat er is: ‘Als mensen meer delen, wordt de wereld opener en meer verbonden, en dus een betere wereld.’ Zuckerberg stelt dat gebruikers van Facebook niet moeilijk doen over privacy. Maar bij de voorlaatste verandering van Facebooks privacyregels wist de weblog Gawker zijn persoonlijke fotoverzameling bloot te leggen. Zo gauw die was gepubliceerd, bleek de toegang tot de foto’s te zijn beperkt tot ‘vrienden van vrienden.’ Dus zo graag wilde Zuckerberg zelf niet alles met iedereen delen.
Wel is ‘Zuck’ tuk op gegevens van anderen. Studiegenoten claimen dat Zuckerberg het idee voor Facebook heeft gestolen van hun site ConnectU, waar hij korte tijd werkte. Een rechtszaak hierover werd in 2008 geschikt voor 65 miljoen dollar. Een recent rapport van de site Silicon Alley Insider concludeert dat Zuckerberg geen ideeën rechtstreeks heeft gestolen. Wel heeft hij de computer van ConnectU gehackt om de site slecht te laten functioneren en heeft hij ingebroken in de e-mail van mensen op Harvard door gebruik te maken van hun profielgegevens op ConnectU. Verder verdenkt Silicon Alley Insider hem ervan dat hij het opzettelijk langzaam aan deed bij ConnectU om zijn eigen Facebook (toen nog: Thefacebook.com) een voorsprong te geven. Facebook heeft op al deze aantijgingen geen commentaar.
Facebook wil steeds ruimere grenzen in privacy-beleid
Pikant is verder de chatconversatie met een vriend die Zuckerberg in 2004 had, waarin hij de ander e-mailgegevens van zijn leden aanbiedt. De mensen die deze gegevens aan zijn site hebben toevertrouwd, noemt hij dumbfucks. Dat is dan dezelfde Zuckerberg die in 2006 én in 2008 én in 2010 probeerde de privacypaaltjes te verzetten, waarna zijn dumbfucks in opstand kwamen en hij driemaal bakzeil moest halen. Het beeld rijst op van een genadeloze zakenman, die wel telkens een stapje terugkrabbelt, maar pas nadat hij er twee voorwaarts heeft gezet op weg naar minder privacy. Arnbak van Bits of Freedom: ‘Ik verwacht dat hij het over een half jaar opnieuw probeert.’ Kohnstamm: ‘Het lijkt erop dat ze hun normen aan de wereld proberen op te leggen totdat ze worden teruggefloten.’
Geen lieverdjes
Andere internetbedrijven zijn ook geen lieverdjes, tenminste niet volgens de Article 29 Data Protection Working Party. Ook Microsoft, Google en Yahoo hebben een brief gehad. Daarin staat dat de manier waarop ze data van hun bezoekers bewaren niet strookt met de Europese privacywetten. Het Nederlandse sociale netwerk Hyves zou meewerken aan dit artikel, maar meldde zich via een e-mail af: ‘Het blijkt dat we de hele privacy-policy en -implementatie nog even goed nalopen met onze juristen om te kijken of we alles echt zo op orde hebben als we denken.’
Op de website van Hyves staat nadrukkelijk: ‘We zullen nooit je persoonlijke gegevens aan derden verstrekken zonder jouw toestemming!’ Hyves is er blijkbaar niet helemaal zeker van dat dit gestand wordt gedaan. Jacob Kohnstamm: ‘De commerciële belangen zijn zo groot dat privacy by design erbij inschiet: welke persoonsgegevens hebben we echt nodig en hoe kunnen we de bescherming daarvan dienen zonder onze commerciële doelen tekort te doen?’
Wetgeving persoonsgegevens
Zal Facebook, met andere internetbedrijven in zijn kielzog, erin slagen ons zijn voorkeuren op te leggen wat betreft de ‘bescherming’ van onze persoonsgegevens? In de maand dat de publiciteit over deze affaire op zijn hoogtepunt was, kwamen er tien miljoen leden bij. 31 mei zou ‘Quit Facebook Day’ zijn voor de privacystrijders, maar het aantal opzeggingen bedroeg een schamele 34.000. Arnbak: ‘Er is geen alternatief voor Facebook. Als je buitenlandse contacten hebt, zitten die echt niet op Hyves. Het goede nieuws is: mensen zijn nooit eerder zo bezig geweest met privacy. Er is een applicatie ReclaimPrivacy die je instellingen voor Facebook regelt; de pagina hiervan heeft 2,5 miljoen ‘Likes’ gekregen.’
Kohnstamm: ‘Door deze excessen komt een omgekeerde beweging op gang. Google heeft de Amerikaanse overheid gevraagd om wetgeving over persoonsgegevens, zodat een gelijk speelveld ontstaat voor ict-bedrijven. Anders blijven de cowboys in het voordeel. Uiteindelijk moet de consument zo bewust worden dat hij dit door eigen gedrag en organisatie weet af te dwingen.’
Fotografie: Mieke Meesen. Bewerking shirt: Yvonne Kroese.
Wellicht ook interessant:
Meer artikelen in de rubriek
'Jezelf online profileren'
Reageer, print of deel dit artikel
|
