Google gaat de wereld nog wel een paar keer veroveren
Auteur: Kees Versluis
|
23-12-2010
| Reacties: 1
|
 Mail dit artikel
Google verkeert in een crisis. Voor het eerst lopen medewerkers weg, verdenkt de Europese Commissie het bedrijf van concurrentievervalsing en snoept Facebook van Googles reclame-inkomsten. Maar Google is bezig met een tegenaanval: het zoekbedrijf stapt in tv, autobesturing en zelfs ruimtevaart.
Google heeft geen makkelijk jaar achter de rug. Het bedrijf dat sinds de oprichting in 1998 publiekslieveling is, omdat zijn zoekmachine niet alleen briljant in elkaar steekt, maar ook nog eens gratis is en de zoekresultaten ‘schoon' zijn (commerciële belangen spelen geen rol), ziet de sympathie wereldwijd afkalven. Zo zijn de Duitsers woest over privacyschending door Google Street View, lopen vooral de Fransen te hoop tegen het inscannen van boeken door Google Books en ontstaat er wereldwijd steeds meer wrevel over de enorme hoeveelheid persoonlijke gegevens die Google van iedere gebruiker verzamelt. Overigens valt er van al die kritiek in Nederland opvallend weinig te horen. Wij zijn dan ook van alle volken het meest verknocht aan Google. Ruim 95 procent van de Nederlandse internetzoek-opdrachten loopt via Google; in de Verenigde Staten ligt dat percentage ‘maar' rond 67.
Het zit Google ook op andere terreinen niet mee. Het sociale netwerk Facebook groeit razendsnel en heeft wereldwijd meer dan 500 miljoen gebruikers. Velen van hen zitten uren per week op Facebook, veel langer dan de vluchtige momenten waarop ze Googles zoekmachine bezoeken. En dat kost Google advertentie-inkomsten. Twitter is nog zo'n concurrent die ineens vanuit het niets opkwam. Google doet pogingen daar wat tegenover te zetten, maar Orkut (concurrent van Facebook) is alleen in Brazilië en India populair. En Twitter-alternatief Google Buzz zit nog in de opstartfase. Daarnaast mislukten er dit jaar ook nog eens veelbelovende projecten zoals Google Wave, bedoeld om mensen op afstand te laten samenwerken. De mensheid wilde er niet aan en vorige week nam Google definitief afscheid van Wave.
En dan is er ook nog eens de verdenking dat Googles zoekmachine niet onafhankelijk meer is. Drie webbedrijven stapten naar de Europese Commissie, omdat ze menen dat Google de zoekresultaten manipuleert waardoor hun producten niet hoog genoeg in de resultatenlijst zouden komen. Eind november besloot de Commissie daar officieel onderzoek naar te gaan doen. Googles zoekalgoritme hanteert honderden geheime criteria, waar de Commissie inzage in zal willen hebben. Alleen al daarvan baalt Google, want geheimhouding van die criteria is essentieel om misbruik te voorkomen en de concurrentie voor te blijven. Het was Google de laatste tijd juist gelukt die criteria zo onnavolgbaar te maken, dat speciale bureautjes die bedrijven helpen hoog in de Google-ranglijst te verschijnen, daar steeds meer moeite mee krijgen.
Om de kater voor Googles oprichters Sergey Brin en Larry Page nog zwaarder te maken, begonnen dit jaar voor het eerst ook nog eens slimme programmeurs en managers bij Google weg te lopen. Een aantal van hen vond Facebook interessanter om voor te werken. Om de uittocht een halt toe te roepen, kreeg het voltallige Google-personeel onlangs een salarisverhoging van tien procent en een extra bonus. En het bedrijf legde miljoenen op tafel om een paar topmedewerkers voor zich te behouden.
Oprichters
Larry Page en Sergey Brin, twee promovendi aan Stanford University, ontwikkelden de Google-zoekmachine in 1997 en startten in 1998 hun eigen bedrijf Google Inc. Brin was geboren in Moskou; het joodse gezin was de Sovjet-Unie in 1979 ontvlucht.
Elke week in het nieuws
‘Google staat op een kritiek punt in zijn geschiedenis', zegt Peter Olsthoorn, auteur van het net verschenen boek De macht van Google, dat een goed overzicht geeft van de situatie waarin het zoekbedrijf zich bevindt. ‘De druk van buiten neemt enorme vormen aan', vervolgt hij. Maar Google-watchers zoals Olsthoorn denken dat het bedrijf niet lijdzaam toe zal kijken hoe zijn imperium wordt belaagd. Google bereidt een vlucht naar voren voor, is daar zelfs al aan begonnen. De voormalige zoekmachine zal de komende jaren opduiken op de meest onverwachte terreinen en markten.
Dat Google zijn strategie grenzeloos aan het verbreden is, werd voor Olsthoorn duidelijk toen hij Googles brief aan de aandeelhouders uit 2009 las. Google legt daarin uit waar het bedrijf voor staat: alles waarbij technologische grenzen verlegd moeten worden. Kortom: met de winsten van zijn zoekmachine zal Google innovatie op heel andere terreinen gaan bekostigen. Wat eveneens op die uitwaaiering in de breedte wijst, is de sterke overnamedrang van Google, zegt Geert Lovink, directeur van het Institute of Network Cultures van de Hogeschool van Amsterdam. Het zoekbedrijf heeft afgelopen jaar miljarden in tientallen andere bedrijven en bedrijfjes gepompt, vaak door ze gewoon over te nemen. Opgeteld bij de tientallen researchprojecten van Google zelf, leidt dat vermoedelijk tot een golf van nieuwe initiatieven de komende tijd. ‘Bijna elke week komt Google momenteel wel weer met iets in het nieuws', aldus Lovink. ‘Probleem is dat het ontzettend moeilijk is al die innovaties op hun waarde in te schatten.'
Sommige terreinen waar Google opduikt, zijn nu al duidelijk. Televisie bijvoorbeeld. Dat televisie en internet ooit zullen samenvloeien, werd eind jaren negentig al voorspeld. Volgens Lovink en Olsthoorn zal dat de komende paar jaar daadwerkelijk gebeuren. Een kleine 10 procent van de televisietoestellen die in Nederland in 2010 verkocht werd, was al geschikt voor internet. Dat percentage zal eind 2012 tot 60 procent zijn opgelopen, voorspelt marktonderzoekbureau GfK. ‘Binnen vijf jaar kijkt heel Nederland tv via wifi', voorspelt Olsthoorn. Google heeft met Google TV zijn internetplatform voor het tv-toestel al klaar. YouTube, dat al in 2006 door Google werd opgekocht, zal waarschijnlijk een belangrijk deel van de videoconsumptie op tv overnemen.
20 procent
Het personeel van Google mag officieel 20 procent van zijn tijd besteden aan innovatieve projecten buiten hun eigenlijke werkterrein. Op die manier knutselde de Turkse Google-medewerker Orkut Büyükkökten de socialenetwerksite Orkut in elkaar, de ‘Hyves' van Brazilië.
Geld steken in een windmolenpark
Energie: een totaal andere markt waar Google onverwacht is ingedoken. Tot veler verbazing maakte het bedrijf in oktober bekend miljarden te steken in een offshore-windmolenpark langs de oostkust van de Verenigde Staten. Ook in zonne-energie en geowarmte stopt Google geld voor research. In de eerste plaats doet het bedrijf dat omdat het zelf veel energie gebruikt. Maar Olsthoorn denkt dat er meer achter zit. Energietransport, -opslag en -gebruik kunnen veel efficiënter: ongetwijfeld werkt Google aan goede software daarvoor.
Een van de eerste afgeleide markten waar Google zich op begaf, was overigens die van navigatie. Navigatiegigant TomTom heeft geen zin om daar over te praten, laat communicatiemanager Kristina Nilsson weten. Maar dat Googles onvoorziene komst op de navigatiemarkt voor een trauma heeft gezorgd bij het Nederlandse bedrijf, is evident. Toen Google in het najaar van 2009 bekendmaakte gratis navigatiesoftware voor smartphones uit te brengen, werd TomTom op de beurs in één klap ruim eenderde minder waard. Blijkbaar had de markt Googles nevenactiviteit totaal niet zien aankomen.
Inmiddels is de markt een stuk beduchter voor onverwachte innovaties van Google. Menig bedrijf krabt zich sinds Googles verrassingsaanval op TomTom achter de oren: is zoiets ook bij ons mogelijk? Webwinkeliers bijvoorbeeld, in Nederland dit jaar goed voor een omzet van zo'n acht miljard euro. ‘Onze afhankelijkheid van Google is de laatste jaren steeds groter geworden', zegt Wijnand Jongen van koepelorganisatie Thuiswinkel.org. Omdat Google vrijwel monopolist is in Nederland op het gebied van internetreclame zijn de prijzen volgens hem de afgelopen jaren sterk gestegen. ‘Zo'n monopoliepositie van één bedrijf is niet gezond.'
Maar de vrees van de webwinkels gaat sinds kort verder dan dat. Ze zijn bang dat Google zelf allerlei zaken via het internet gaat verkopen. Hoe onafhankelijk zal Googles eigen zoekmachine dan nog zijn: wordt de eigen webwinkel straks niet bevoordeeld? ‘Aan die onafhankelijkheid van de zoekmachine twijfelen sommige thuiswinkels', aldus Jongen. Hij vindt het dan ook een goede zaak dat de Europese Commissie dat nu eens goed gaat uitzoeken.
De vrees van Jongen voor directe concurrentie van Google lijkt terecht, want de eerste initiatieven zijn er al. Zo opende Google vorige week in de Verenigde Staten zijn eigen webwinkel voor e-books: eGoogle. In 2011 komt eGoogle ook naar Nederland. En in mei van dit jaar kocht Google de reissite Ruba, waar reizigers zelf hun reisgidsen kunnen samenstellen. De reisbranche vreest dat Google uiteindelijk zelf reizen zal gaan verkopen. ‘Ik ben uitermate argwanend', aldus directeur Steven van der Heijden van reisorganisatie TUI Nederland vorige maand in de media.
Het zijn scenario's die min of meer voor de hand liggen, al twijfelen deskundigen of Google daadwerkelijk spullen via het internet wil gaan verkopen. De échte innovaties van Google liggen vermoedelijk op veel onverwachtere terreinen.
Ruimtevaart
Automatische voertuigbesturing, ook zoiets waar Google onlangs een glimpje van liet zien. Het bedrijf werkt aan auto's die zichzelf veilig door het verkeer van A naar B manoeuvreren. Dat is natuurlijk nog ver weg, maar het kan op redelijk korte termijn al leiden tot allerlei hulpsoftware voor in de auto. Zelfs in de ruimtevaart heeft Google overnames gedaan en investeert het bedrijf miljoenen.
Struikelblok bij sommige nieuwe ontwikkelingen vormt de privacy, zeggen Lovink en Olsthoorn. Google beschikt nu al over een angstaanjagende hoeveelheid privégegevens van gebruikers. Met sommige nieuwe toepassingen groeit die hoeveelheid nog veel verder. De protesten daartegen groeien. En terecht, vinden beiden.
‘Nu gebruikt Google nog maar een klein deel van die privégegevens', zegt Olsthoorn. Maar kan het bedrijf de verleiding weerstaan om daar veel verder mee te gaan? Uit ons websurfgedrag zou Google zich tot in detail een beeld kunnen vormen van onze voorkeuren, gezondheid, religieuze en politieke denkbeelden en wat dies meer zij. Op allerlei manieren zou Google dat commercieel kunnen uitbaten. Olsthoorn: ‘Google-directeur Schmidt heeft gezegd ieders persoonlijke adviseur te willen worden, omdat Google ons straks beter kent dan wij zelf.'
Een van de dilemma's die Olsthoorn voorziet is de toepassing van gezichtsherkenningstechnieken. ‘Zodra iemand in het vizier komt van je mobieltje weet je direct alles van hem wat online staat. Dat wordt een grote privacystrijd. Google heeft gezegd daar niet aan mee te doen, maar wat als andere partijen dat wel doen?'
Iemand die daar weinig vertrouwen in heeft, is de Amerikaanse mediahoogleraar Siva Vaidhyanathan. Hij waarschuwt tegen de aankomende, alomtegenwoordige macht van Google in zijn nog te verschijnen boek The Googlization of Everything. Volgens hem is de wereld zich veel te weinig bewust van de Big Brother-achtige trekjes die Google steeds meer krijgt. Dat het bedrijf daar geen misbruik van zal maken - Google hanteert immers als basisbeginsel de slogan don't be evil - daarom moet Vaidhyanathan lachen. ‘Waarom zou Google zich niet misdragen als het ooit op een punt komt dat het voor zijn eigen voortbestaan moet vechten', zei hij onlangs in een interview in de Volkskrant.
Wat dat betreft is het goed dat de Europese Commissie de zoekmachine van Google nu eens aan een grondig onderzoek onderwerpt. Dat daar uitkomt dat Google knoeit met de zoekresultaten, denken de meeste deskundigen niet. Olsthoorn: ‘Want als Google zijn betrouwbaarheid verspeelt, kan het bedrijf zijn biezen wel pakken.' Aan de andere kant: ook al is het bij Google de computer en niet de mens die bepaalt welke website er na een zoekactie bovenaan belandt, de criteria volgens welke de Googlecomputer werkt, zijn natuurlijk wel door mensen opgesteld. En daar zal - mocht er door het onderzoek van de Commissie het een en ander naar buiten komen - straks genoeg over te twisten zijn.
Winst in 2009
Apple: $ 1,7 miljard
Microsoft: $ 18,8 miljard
Google: $ 6,5 miljard
Bron: De macht van Google van Peter Olsthoorn
Banken in Afrika
Google zou bijvoorbeeld de banken wel eens kunnen gaan aanvallen, voorspelt Geert Lovink van het Institute of Network Cultures. Google Checkout voor internetbetalingen, de tegenhanger van Paypal, is vooralsnog geen succes. Maar waarschijnlijk gaat de mobiele telefoon in de toekomst bij betalingen een grote rol spelen, denkt Lovink. De banken lijken daar volgens hem niet erg in geïnteresseerd, maar Google vermoedelijk wel. ‘Om te beginnen in Afrika, waar de bankensector niet goed ontwikkeld is, verwacht ik dat Google in dat gat springt.'
Banken zijn in feite intermediairbedrijven. Dat geldt ook voor bijvoorbeeld makelaarskantoren. Of beursbedrijven. Eigenlijk alle bedrijfstakken die een bemiddelende functie hebben, lopen het gevaar dat Google er op een goede dag ineens opduikt. Neem de aandelenhandel die de laatste jaren voor een belangrijk deel is weggekaapt door BinckBank. Ondanks diens lage tarieven is de doorsnee belegger er per jaar al gauw honderd euro kwijt aan transactiekosten en bewaarloon. Stel dat Google de handel in aandelen ineens helemaal gratis maakt en dat financiert met reclames op de site. Dan kan Binck wel inpakken.
Of neem de makelaarswereld. Met Maps en Street View heeft Google twee uitstekende applicaties om ooit op die markt te duiken. ‘Google zou bijvoorbeeld wel eens met een biedingensysteem kunnen komen', zegt Olsthoorn. Niet alleen makelaars zouden zich zorgen moeten maken, ook een website als Funda wordt dan bedreigd.
Harde techniek, ook daar zal Google opduiken, voorspellen de watchers. Spraaktechnologie, al jaren zit daar weinig verbetering in. Maar Google werkt eraan, en dan zal het wel eens snel kunnen gaan. Toepassingen: legio. Of vertaaltechnologie: een machine die een zin van de ene naar een andere taal omzet. ‘Daar wordt vaak lacherig over gedaan, maar Google is daar veel verder mee dan mensen denken', zegt Olsthoorn. ‘Over enkele jaren al kunnen we iemand in China bellen met een real time automatische tolk van Google'.
Wellicht ook interessant:
Meer artikelen in de rubriek
'ICT'
Reageer, print of deel dit artikel
Reacties op dit artikel:
@vincentleeuwen | 29 december 2010 (18:25)
Ik lees niks over Android? Volgens mij google's grootste future cash cow...
|
