Keuzestress bij starters- Waarom Giulio niet kan kiezen

 Mail dit artikel

Giulio Ockels is vijfentwintig, heeft zowel een hbo als universitair diploma, is sociaal, ziet er goed uit. En, hij is taxichauffeur. Waarom? 'Ik krijg zoveel banen aangeboden, ik kan niet kiezen.' We vroegen drie deskundigen om advies.

• Straaljagerpiloot worden
• Allemaal net niet
• Exemplarische verwarring
• Niet meer te paaien
• Tips van de loopbaancoach
• Tips van de arbeidspsychologen
• Tips van het recruitmentbureau
• CV Giulio Ockels



Tweet

'Ik weet niet of een financiële functie wel wat voor me is. Wat zegt u? Er is nog veel meer mogelijk. Maar ik ga binnenkort voor vijf weken naar Sierra Leone. U wilt toch een afspraak plannen? Ja, dinsdag kan ik wel.'
Hij legt zijn mobieltje weg, start de taxi, en zucht: 'Het zijn net telemarketeers. Ze trekken aan je en proberen je met mooie praatjes binnen te krijgen. Ik wil helemaal niet bij een financiële instelling werken, maar ik heb ja gezegd omdat hij zo bleef aandringen. Ach, wie weet is het wel interessant. Ik vind het moeilijk te bepalen wat ik waard ben op de arbeidsmarkt, maar zo kan ik toch geen keuze maken?'
Giulio Ockels (25), taxichauffeur in Culemborg, vindt dagelijks zijn weg zonder de hulp van een navigatiesysteem. Maar voor de richting die zijn loopbaan moet nemen ­ Ockels heeft twee studies afgerond en wordt overstelpt met de meest uiteenlopende aanbiedingen ­, zou hij wel een routeplanner kunnen gebruiken.

Straaljagerpiloot worden

Allemaal net niet

Juist zijn multi-inzetbaarheid gecombineerd met twee diploma's maken van de net afgestudeerde Giulio een gewilde kandidaat op de steeds krapper wordende arbeidsmarkt. Sinds hij zijn cv op diverse vacaturesites zette, regent het aanbiedingen. Bij de universiteit mag hij komen promoveren, een accountantskantoor wil zijn studie voor registeraccountant betalen, hij kan als consultant bij een adviesbureau aan de slag, als salestrainee bij een financiële dienstverlener, of als hoofdverantwoordelijke een nieuw recruitmentbureau opstarten.
Alle mooie aanbiedingen ten spijt: het is het allemaal net niet. Sterker, de meeste werkgevers slaan de plank volledig mis, meent Giulio. Als hij accountant had willen worden, dan had hij daar op het hbo toch voor gekozen? 'En een bedrijf opzetten? Ik? Daar moet je toch veel ervaring voor meebrengen?' Vooral het uiteenlopende niveau en karakter van de banen die hij aangeboden krijgt, doet hem twijfelen.

'Laatst werd ik gebeld voor een baan als financieel adviseur, schoolverlaters met een vwo-diploma konden ook solliciteren. Ze boden me omgerekend tien euro per uur, dat krijg ik op de taxi ook. Hé, ik heb een universitaire studie gedaan.' Het promoveren is het enige waar hij over nadenkt, maar dan moeten er wel aio-plaatsen zijn op de universiteit, en laten die er nou momenteel net niet zijn. En of hij erop wil wachten?
Dus voorlopig rijdt hij op de taxi, een aardige inkomstenbron en nog een sociaal beroep ook. En volgende week reist hij naar Sierra Leone waar hij de taken van de financieel manager van een ziekenhuis waarneemt tijdens diens afwezigheid: 'op de kas passen.' De sollicitaties moeten maar even wachten.

Exemplarische verwarring

De keuze voor een tussenperiode op de taxi mag niet alledaags zijn, de verwarring bij Giulio is exemplarisch voor de starters die momenteel de arbeidsmarkt betreden. Het aantal startersfuncties steeg de afgelopen twee jaar namelijk met bijna veertig procent, zo blijkt uit de Intermediair Arbeidsmarktanalyse (in dit onderzoek worden personeelsadvertenties uit 29 dag- en weekbladen geteld). Vooral werkgevers in de automatisering en financiële dienstverleners zijn naarstig op zoek naar jong talent, blijkt uit ditzelfde onderzoek.
Starters worden ­-vaak al ruim voor het afstuderen- overspoeld met aanbiedingen van bedrijven. Juist die overvloed aan keuzes brengt starters aan het twijfelen. Wat kunnen ze eigenlijk? Wat mogen ze eisen? En als je al op een aanbieding ingaat, komt er dan morgen niet iets veel leukers voorbij?
Hoe belangrijk is die eerste baan eigenlijk, vraagt Giulio zich af. 'Mijn vader zegt: begin gewoon ergens en kijk of het bevalt. Maar ik wil wel een bewuste keuze maken. Het zou mooi zijn als het meteen een schot in de roos is.'

Niet meer te paaien

Tips van de loopbaancoach

Volgens Frank Zuidinga, directeur bij Van Ede & Partners, moet hij zich vooral niet laten opjagen. Hij heeft het voor het kiezen. Nu nog het keuzeproces in eigen hand zien te houden.
Zijn adviezen:

1. Word van vis een visser
   'Zwem niet rond in de oceaan en wacht tot iemand je opvist, maar bepaal zelf je koers. Starters weten niet wat er te koop is op de arbeidsmarkt en wat ze zelf waard zijn, maar dat betekent niet dat je het heft niet in eigen hand kunt nemen en een ander voor je moet laten kiezen. Bezin en ga netwerken. Je kunt bijvoorbeeld je referentiekader vergroten en ontdekken wat je bent door bij een aantal werkgevers die je interessant lijken een gesprek aan te vragen. Als je zegt dat je wilt komen praten omdat het werk je interessant lijkt en je benieuwd bent naar wat het bedrijf beweegt, zul je negen van de tien keer een uitnodiging krijgen. Je cv op internet zetten of een bureau inschakelen kan altijd nog.'
   'Ga maximaal tien gesprekken aan. Anders raak je in de meest gekke situaties en wordt het wederom lastig om een keuze te maken.'
   
   2. Durf te beginnen
   'De pragmatische generatie laat zich niet zo makkelijk inpakken. Ze denken drie keer na over wat bij ze past en de 'ratrace' daar passen ze voor. Maar door het in een keer goed te willen hebben, verstar je. Starters zijn bang voor een verkeerde keus, maar die is er niet. Vroeger was je wel gek als je jezelf economisch niet veilig had gesteld, maar als ze nu gewild zijn, zijn ze dat toch nog steeds als een baan tegenvalt en ze ergens anders opnieuw beginnen? Wrijving geeft hen glans.'

Tips van de arbeidspsychologen

Tjeerd Jorritsma en Margôt van Stee van Arbeids Psychologie Amsterdam vinden dat Guilio op de goede weg is. Door op de taxi te rijden en naar Sierra Leone te gaan, creëert hij ruimte voor zichzelf. Toch is hij gevoelig voor sociale druk, constateren zij. Twee maanden na Sierra Leone al een baan die ook meteen een schot in de roos moet zijn? 'Wees een beetje aardig voor jezelf.'

Hun adviezen:

1. Leer jezelf kennen en oriënteer
   'De basis voor een goede keuze is zelfkennis. Eigenlijk weet Giulio al veel over zichzelf: hij gaat niet voor het grote geld of de auto en de keuzes voor Afrika en de taxi zeggen veel over zijn sociale inborst. Hij moet zich er alleen nog bewust van worden. Dat kan door zichzelf ­ eventueel met hulp van anderen - vragen te stellen: wat doe ik al? En wat kan ik?'
   'Als hij beter weet wat hij wil, kan hij zich in die richting gaan oriënteren. Veel starters denken dat ze moeten kiezen uit wat ze voorgeschoteld krijgen, maar ze moeten een proactieve keuze maken en daarbij dichtbij zichzelf blijven. Assertiviteit is een eigenschap die veel werkgevers hoog in het vaandel hebben staan. Een recruitmentbureau kun je als middel gebruiken in je oriëntatiefase, maar jij bepaalt uiteindelijk waar je op gesprek gaat.
   Omdat starters gewild zijn, kunnen ze eisen stellen. Lijkt een bedrijf je leuk? Vraag of je een dag kunt meelopen. Een belangrijke graadmeter voor succes is of je binnen de bedrijfscultuur past, dat vind je zo mooi uit.'
   
   2. Experimenteer
   'Opleidingen maken jonge mensen tot professional, een inhoudelijke deskundige. Maar je weet nog niet wat je kunt. Hier kom je alleen achter door jezelf te confronteren met ervaringen. Gaandeweg leer je steeds meer over wat je wilt en kom je dichter in de buurt van je ideale baan.'
   'Veel starters hebben het idee te moeten voldoen aan een sociaal verwachtingspatroon: er kan heel veel en je bent een sukkel als je daar geen gebruik van maakt. Maar maak het jezelf niet moeilijk. Je loopbaan doe je elke dag, het hoeft niet morgen af te zijn. Het belang van een eerste baan wordt vaak overschat. Je mag best bijsturen, als je maar een goed verhaal hebt. Het wordt gewaardeerd als je ergens in durft te stappen en je neus durft te stoten.'

Tips van het recruitmentbureau

Auke Bijnsdorp is manager excellerate bij YER, een afdeling die jonge talenten op universiteiten scout. Hij vindt de tussenperiode op de taxi geen goed besluit: 'het zegt iets over zijn niveau van besluitvaardigheid. In die taxi gaat hij er niet uitkomen, ga kijken wat je waard bent door jezelf op verschillende plekken te verkopen.'

Zijn adviezen:

1. Ontnuchter
   'De huidige arbeidsmarkt geeft het idee dat de wereld aan je voeten ligt, maar dat is niet zo.
   Op de banen waarvoor je gebeld wordt, zit je niet te wachten. Voor de leuke banen moet je je best doen. Daar moet je niet binnenkomen met een houding van 'wat hebben jullie me te bieden'. Hoe goed en gewild je ook bent, je moet jezelf altijd verkopen.
   'Ik vind ook dat starters bescheiden verwachtingen moeten hebben. Ze willen dingen die niet reëel zijn: leuke collega's, een baan om zichzelf te ontwikkelen, afwisseling, opleidingen en leuk werk. Bedrijven ergeren zich daaraan, want het is niet altijd leuk. Bovendien de eerste vijf jaar van je carriere ben je aan het investeren, daarna ga je pas leuke dingen doen. En leuk, dat is een 'jeukwoord', dat moet je absoluut vermijden in een sollicitatiegesprek.'
   
   2. Kies vroeg en bewust
   'Giulio moet eerst een keuze maken in welke sector hij aan de slag wil. Een bureau kan hier bij helpen of hij kan met mensen gaan praten die het werk doen wat hij leuk vindt. En hij moet niet vooraf al dingen uitsluiten. Hoe weet je dat een salesbaan niet leuk is en een bank saai als je het nog nooit gedaan hebt? Vooroordelen moet je eerst toetsen.'
   'Ik raad hem wel aan snel ergens te beginnen. Je moet zo snel mogelijk na je studie aan het werk, dat is het begin van je onderhandelingspositie. Goede kandidaten solliciteren vroeg, het liefst een halfjaar voor het afstuderen. Maar hij moet wel bewust kiezen, want je eerste baan is belangrijk. Het bepaalt het niveau van de volgende stappen in je carriere. Als je bij Procter & Gamble hebt gewerkt, zegt dat iets over wat je waard bent.'
   'Niet getreurd als het niet bevalt: de helft van de academici kiest niet goed en is binnen een jaar weg bij zijn eerste werkgever. Juist omdat het zo vaak voorkomt, is er begrip voor. Pas als het bij je vierde baan weer misgaat, wordt het twijfelachtig.'

CV Giulio Ockels

• Leeftijd: 25
• 1998 ­- 2001: Pro-HBO Commerciële economie
• 2001 -­ 2004: Hogeschool van Utrecht. Bacheloropleiding:
  Commerciële economie (Marketing)
• 2004 -­ 2007: Vrije Universiteit van Amsterdam. Masteropleiding: Beleid, Communicatie en Organisatie

 

Voor competentietesten, tips voor je cv en sollicitatiegesprek en ervaringen van andere starters kijk je op http://www.intermediairforward.nl/