Waarom de Rabobank winnaar is in crisistijd
22-04-2009
| Reacties: 8
|
 Mail dit artikel
Saai. Dat was de Rabobank. Tot de bankencrisis toesloeg en spaarders een veilig heenkomen zochten bij de grootste bank van Nederland.
Het moet een luizenbaan zijn: hoofd risicobewaking van een bank die nauwelijks risico neemt. Pieter Emmen, executive vice president van Rabobank Nederland, kijkt geamuseerd terwijl hij even nadenkt over het beste antwoord: 'Wegblijven van het ravijn betekent óók heel hard werken.'
De Rabobank geniet. Niet van de kredietcrisis, want die is ook hier duidelijk voelbaar. De bank heeft over 2008 1.4 miljard euro moeten afschrijven, onder meer op beleggingen in aandelen. De Rabobank geniet echter van het feit dat zij als bastion van gedegenheid de huidige schrale wind mee heeft.
Niet sexy, wel veilig
In de jaren dat met lucht veel geld was te verdienen, had de Rabobank een wat saai imago. Geld maken was sexy geworden en dat streven ze er niet na.
Nu de bancaire luchtfietserij ineen is gestort, lopen de duizenden medewerkers in het glazen bestuurscentrum van Rabobank Nederland in Utrecht rond met een big smile: de coöperatie, het wezen van de oude boerenbank, wint weer snel aan populariteit. Veel spaarders hebben een veilig heenkomen gezocht bij de Rabobank. Nog nooit heeft de bank aan vooral het midden- en kleinbedrijf zoveel kredieten verstrekt als in 2008.
'Door samen te werken, willen wij de wereld een beetje beter maken', zegt Martin Houben, directievoorzitter van de Leijstroom, een Coöperatieve Rabobank in Midden-Brabant. 'Wij zijn van onze klanten. En niet van aandeelhouders of andere mensen die snel veel geld willen binnenharken.'
Klik voor vergroting
De eerste boerenbanken
De voorgangers van de huidige Rabobank zijn destijds opgericht als reactie op de macht van het kapitaal. Boeren konden van de handelsbanken zelden geld lenen, omdat hun kredietwaardigheid fluctueerde met de opbrengst van hun oogsten. Daarom sloten zij zich aaneen en richtten boerenbanken op.
De Duitse plattelandsburgemeester Friedrich Raiffeisen was in 1864 de eerste: onder de plattelandbewoners zamelde hij rentegevende spaargelden in om daarmee kredieten te kunnen verstrekken. Aan het einde van de negentiende eeuw ontstonden in Noord-Nederland de eerste coöperatieve Raiffeisenbanken en in het zuiden de katholieke boerenleenbanken. Deze twee grote coöperaties smolten in 1972 ineen tot de Rabobank. Rabobank Nederland is de overkoepelende organisatie, de bancaire paraplu boven 153 zelfstandige coöperatieve banken.
Het is nu de grootste bank van Nederland (verzekeringen niet meegeteld). Uit een onderzoek van het televisiestation RTL-Z bleek onlangs dat de Rabobank met 42 procent het hoogst scoort onder nieuwe rekeninghouders. Waarmee de cirkel in feite rond is. Opgericht als protest tegen de commerciële banken, trekt de coöperatieve bank nu veel klanten aan die hun vertrouwen in het mondiale bankwezen hebben verloren.
'Wij zijn geen geldwolven'
Ze lijkt het uit te schreeuwen van wanhoop en machteloosheid. In de hal van het hoofdkantoor van Rabobank Nederland in Utrecht hangt een wandvullende foto van een vrouw die eruitziet als de verpersoonlijking van de kredietcrisis. Maar de fotografe Inez van Lamsweerde probeert hier juist de liefde te laten zien. In de toelichtende tekst is echter toch sprake van een moraliserende ondertoon: 'De werkelijkheid gebruiken we om ervan te vluchten.'
Pieter Emmen, de risicoman: 'In de jaren dat we een wat saai imago hadden, hebben we wel een veilige buffer opgebouwd. Dat betaalt zich nu uit. Triple-A, ons internationale waarmerk van kredietwaardigheid, is hier heilig: geen gekke dingen doen. Wij zijn hier ook altijd een beetje nederig geweest. Wij hebben nooit, zoals ABN Amro, gezegd: wij zijn dé bank. Die degelijkheid is nu een plus.'
Als hoofd marketingcommunicatie bewaakt Tom van Laarhoven het imago van de Rabobank. Ook hij heeft de zegeningen van de huidige crisis paraat: 'Wij gaan niet voor de snelle transactie, maar voor continuïteit in de relatie met onze klanten. Wij zijn een betrokken bank en horen gelukkig niet in het rijtje geldwolven.'
Klik voor vergroting
Fatima Moreira de Melo als boegbeeld
Op allerlei fronten wordt het imago gekoesterd, zelfs in de kleuren van de bank, oranje en blauw. Van Laarhoven: 'Oranje staat voor menselijke en maatschappelijke betrokkenheid. Blauw voor ondernemerszin, innovatie, resultaatgerichtheid. Tussen die twee zoeken wij steeds een balans. De huidige tijd is wat meer oranje.'
Sinds 2006 was hockeyster en zangeres Fatima Moreira de Melo het boegbeeld van de bank. 'Zij straalt frisheid uit, dynamiek en een brede getalenteerdheid, waarmee mensen zich graag associëren.'
Dat ze in een televisieshow een keer nogal vals zong, bleek een aanvulling op het imago. Van Laarhoven: 'Toen bleek dat Fatima ook heel authentiek is. Maar ze heeft vaak ook heel goed gezongen.' In de loop van april verdwijnt zij uit de Rabospotjes, 'Wij gaan nu weer meer de tijdgeest pakken, het coöperatieve, dat veel mensen aanspreekt na alles wat er is gebeurd.'
De grootste sponsor van Nederland
De Rabobank is op allerlei terrein de grootste sponsor van Nederland. Maar ook hier wordt steeds gelet op de verspreiding van de coöperatieve gedachte. Niet alleen de beste van de klas wordt ondersteund, er gaat ook veel geld naar opleiding van anonieme sporters. Nationaal zit de Rabobank in het hockey ('belangrijk voor de bovenkant van de markt'), de paardensport ('ons erfgoed') en in de volksport wielrennen met de eigen Rabobankploeg.
Heeft in die sector de affaire rond het ontslagen toptalent Rasmussen het imago van de bank ernstig geschaad? 'Integendeel', zegt Tom van Laarhoven, 'wie zich niet aan de regels houdt, wordt uit de ploeg gezet. Dat hoort ook bij ons.'
Heel bewust steunt de bank niet de top van de eredivisie, 'Wij doen niet Ajax, want dat is niet het midden van de samenleving.'
De bank in Brabant
Een commerciële instelling wortelt in de samenleving als zij onderdeel is van de plaatselijke bewegwijzering. Op een kruispunt in het Brabantse dorp Helvoirt wordt naar de Rabobank verwezen samen met PTT Post en Gemeentewerken.
Rabobank De Leijstroom is de coöperatieve bank voor Helvoirt, Haaren, Udenhout en Berkel-Enschot. Een welvarend stuk Brabant geklemd tussen de steden Tilburg en 's-Hertogenbosch, maar ook tussen de natuurgebieden Kampina Heide en de Loonse en Drunense Duinen. Het bankkantoor in Helvoirt is een specimen van Rabo-architectuur uit de jaren zeventig: hoekig, plat dak, zwarte bakstenen.
Van de 29 duizend inwoners van het plattelandsgebied zijn 19.500 klant bij de Rabobank en daarvan zijn er achtduizend lid. Leden hebben inspraak in het beleid van de bank, op een vergadering komen honderden mensen af. De manifestatie De Leijstroom Culinair, die de bank organiseert samen met de regionale horeca, is met 3.500 bezoekers het grootste evenement in deze omgeving.
'Leden houden je scherp'
De directeur van De Leijstroom, Martin Houben, blijkt in alles een tevreden man. 'Door ons systeem ben je sterk betrokken bij de samenleving. En de leden houden je ook scherp.'
De verantwoordelijkheden zijn duidelijk gescheiden. Zo hebben de leden geen inspraak in de kredietverlening. De tijd dat bij een hypotheekverlening van groot belang was uit welk nest de aanvrager kwam, is voorbij. De leden houden zich, in vergadering bijeen, vooral bezig met het algemene beleid van hun bank en met de tien procent van de winst die wordt besteed aan maatschappelijke doelen.
Meer privacy voor tevreden klant
Bart Beune uit Udenhout, zelf directeur in het bedrijfsleven, is bij De Leijstroom voorzitter van de afdeling particulieren. 'Ik word er vaak op aangesproken, ook op straat. Door de kredietcrisis zijn mensen zich meer bewust geworden bij welke bank ze willen horen. Het verbaast je hoeveel mensen blijken te weten wat Triple-A betekent.'
Op initiatief van de particuliere leden werd een balie in de bank anders neergezet zodat er meer privacy ontstond. 'Wij kijken zo dus opbouwend kritisch naar de klanttevredenheidsmetingen. Maar we houden ons ook bezig met de vraag; moeten we als maatschappelijk doel de reis van een zangkoor naar Lourdes steunen? Of is het meer een maatschappelijk belang als dat zangkoor optreedt in bejaardenhuizen?'
Directeur Martin Houben ziet ook in zijn gebied de belangstelling voor het coöperatieve bankieren groeien, 'Wij hebben in 2008 miljoenen meer spaargeld binnengekregen. Door de lokale zelfstandigheid kunnen wij goed inspelen op ontwikkelingen in onze eigen markt.'
De Leijstroom stelt zelf de rentes voor de hypothecaire leningen vast. 'En wij kunnen veel aandacht besteden aan Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen. Rentekorting voor duurzaamheid. Het grote voordeel is natuurlijk dat wij al die ondernemers goed kennen. Je weet hoe zo'n bedrijf loopt, je weet welk netwerk een directeur heeft en dat hij ook nog actief is in de landelijke branchevereniging. En zo weet je ook of hij alles goed voor elkaar heeft.'
De bank in Utrecht
In Utrecht is Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen geen onderdeel van de afdeling marketing, maar een eigen directoraat. De afdeling van directeur Ruud Nijs heeft de tijdgeest mee: 'De meeste ondernemers en ook de meeste consumenten willen tegenwoordig graag goed zijn.'
Gaat het bij De Leijstroom in Brabant over de milieuvriendelijkheid van een boer, in Utrecht buigen ze zich over de ethische aspecten van het financieren van een schapentransport per schip van Australië naar Saoedi-Arabië, een tocht van veertig dagen.
Het krediet is na rijp beraad afgewezen op grond van dieronvriendelijkheid. Voor dergelijke dilemma's komt de Commissie Ethiek, waarin alle groepsonderdelen vertegenwoordigd zijn, om de twee maanden bijeen onder leiding van Bert Heemskerk, de voorzitter van de raad van bestuur. Nijs: 'Wij delen de wereld niet in in goed en fout, het gaat ons om de weg waarlangs we de wereld kunnen verbeteren. Hoe kunnen we in goed overleg tot een beter beleid komen?'
Kernwaarden zijn daarbij: respect, integriteit, professionaliteit en duurzaamheid. Dit betekent een omslag met het verleden waarin de Rabo in het maatschappelijk protest de afkorting was van: Ruimt Alle Boeren Op.
Samen met de mengvoergiganten bevorderde de bank de agrarische grootschaligheid en de bio-industrie. Nijs, omzichtig: 'De kracht van een instituut als de Rabobank, is volgens mij dat wij bereid zijn te leren van het verleden en ons aan te passen aan de toekomst.'
Nieuwe wereld na de crisis
Het coöperatieve ideaal is overigens niet identiek aan het gelijkheidsbeginsel. Het gehele bestuurscentrum in Utrecht ademt niet de sfeer van tegenspoed, maar de etage van de raad van bestuur heeft toch nog weer meer cachet. Meanderende glaswanden maken de brede gangen nog ruimtelijker, op het tapijt wordt lopen tot tijdloos schrijden.
Sipko Schat heeft in de raad van bestuur de portefeuille buitenland en weet als geen ander dat de Nederlandse ethische waarden niet overal één op één toepasbaar zijn. Over milieubedreigende zaken als palmolie en soja is Schat voortdurend in gesprek met overheden en maatschappelijke groeperingen. 'Waarbij ik meer zorgen heb over de kleine boeren dan over de grote. Die houden zich meestal wel aan de wet.'
De Rabobank verstrekt bijvoorbeeld geen kredieten voor de aanleg van de omstreden weg dwars door het Amazonegebied. Schat merkt ook in de VS toenemende steun voor dergelijk beleid. 'Je moet alleen oppassen met het woord "coöperatie", want dat klinkt daar heel links. "Community" is beter.'
Bij de Rabobank gloort de hoop dat na de kredietcrisis een nieuwe wereld ontstaat waarin de coöperatie van nature thuis hoort. Schat: 'Waar wij voor willen staan, dat wint overal terrein.'
Klik voor vergroting
De melkveeboer
Antoon Vermeer runt samen met een neef in het Brabantse Haaren een melkveebedrijf met 130 koeien. Hij is ook voorzitter van de Zuid-Nederlandse Land- en Tuinbouw Organisatie ZLTO en vicevoorzitter van de raad van commissarissen van Rabo Nederland.
Hij heeft niets met het kortetermijndenken dat voorafging aan de kredietcrisis. 'Geld kan nooit je enige drijfveer zijn. En een boer is altijd bezig met de lange termijn, alles in de natuur gaat geleidelijk. Een mindere periode moet je accepteren. Niet blanco, je moet wel blijven nadenken, maar er komt altijd weer een betere tijd. Door het late voorjaar missen wij nu een snede gras, dat is een maand groei. Maar het kan best zijn dat door een combinatie van warmte en water dit in oktober alweer is ingelopen.'
Een praktiserende boer als commissaris bij de grootste bank. 'Het lijken twee werelden, maar dat is het toch ook weer niet. Ik blijf altijd iemand van de praktijk, bij de bank denk ik vaak: hoe werkt een besluit uit op onze bedrijven, of op onze kinderen?'
In zijn boerenleven is Antoon Vermeer steeds meer overtuigd geraakt van het belang van duurzaamheid. 'Waar komt onze soja vandaan? Als er oerwoud voor gekapt is, willen wij het niet meer hebben en financiert de Rabobank het ook niet. Ik sta daar helemaal achter.'
Geld is en blijft een machtig wapen om veranderingen te realiseren. Antoon Vermeer: 'Als onze bank niet-duurzame bedrijven niet meer wil financieren, dan zijn ze niet meer levensvatbaar. Zo is dat. Maar je moet ondernemers wel de kans geven te veranderen.'
tekst Tony van der Meulen
illustratie Hypnoteis
fotografie Dolph Cantrijn
Wellicht ook interessant:
Meer artikelen in de rubriek
'Financiële sector'
Reageer, print of deel dit artikel
Reacties op dit artikel:
Spaarder | 22 april 2009 (12:07)
Mooi artikel, maar "op het tapijt wordt lopen tot tijdloos schrijden." lijkt me geen goede typering. Dat kán niet kloppen bij een nuchtere bank.
Rabobank medewerker | 23 april 2009 (16:37)
Bedankt voor dit artikel over mijn werkgever. Ik ben er trots op dat onze aanpak goed werkt en meestal ook prima voldoet aan de verwachtingen van onze klanten.
Hypotheker | 23 april 2009 (22:27)
Mooi verhaal maar even niet vergeten dat de Rabobank met zijn Opmaat woekerhypotheek ook een graantje probeerde mee te pikken uit de zakken van klanten die vertrouwden op de reputatie en "eerlijkheid" van de bank. De Rabobank is ook een van de laatste banken die nog geen regeling getroffen heeft. Hoezo niet arrogant?
Medewerker en kritische klant | 24 april 2009 (11:27)
Inderdaad goed artikel, verschillende perspectieven. Het 'negatieve' conservatief wordt het 'positieve' betrouwbaar! Goed weergegeven.
Een tevreden klant, al 30 jaar | 24 april 2009 (15:17)
Het geeft heel goed weer hoe de Rabobank werkt.
De Rabobank is niet veranderd maar de omgeving is veranderd. Nu kijken mensen ineens heel anders tegen de Rabobank aan.
Nu blijkt maar weer eens waar het bankieren eigenlijk om draait.
Herman | 27 april 2009 (8:37)
Ik heb zelf een Opmaat hypotheek van de Rabo en de kosten van deze hypotheek zijn misschien niet erg transparant omdat ik als klant niet precies kan zien welke kosten ik betaal voor mijn overlijdensrisico, maar van buitensporig hoge kosten is hier zeker geen sprake. Beetje broodnijd, mijnheer de Hypotheker?? Jazeker!
Claire | 29 april 2009 (16:31)
Mooi artikel!
Herman, wat een prachtige reactie!
Omdat de Rabobank geen regeling heeft getroffen zou deze arrogant zijn? Slaat werkelijk kant noch wal. Dat geldt eveneens voor de Opmaat Hypotheek. Ik geloof dat hier de frustratie spreekt van een tussenpersoon.
urama | 18 oktober 2009 (10:02)
Nog een reden om voor mij om over te stappen van de ING naar de Rabo
|
