Werken op Wall Street: de angst overheerst
Auteur: Jeroen Ansink |
26-11-2010
|
 Mail dit artikel
Patrick Hoogendijk (40), partner en chief financial officer van Capital E Advisors
Juridisch is er wel veel veranderd op Wall Street, zeggen Nederlanders in New York, maar emotioneel niet. ‘De mens is toch niet veranderd? Wall Street is nog steeds gebouwd op het idee om fortuin te maken met andermans geld, zonder daarbij zelf risico's te nemen.'
Banken opknippen, paal en perk stellen aan bonussen en de handel in derivaten. Aan ambities om Wall Street voor eens en altijd te hervormen ontbrak het niet na de val van zakenbank Lehman Brothers in september 2008. Financiële instellingen bleken zich voor tientallen miljarden te hebben vertild aan credit default swaps en andere kredietderivaten die waren gekoppeld aan de oververhitte Amerikaanse hypotheekmarkt. Toen de onroerend-goedzeepbel uiteindelijk barstte, werd pijnlijk duidelijk dat speculerende handelaren daarbij zulke hoge risico's hadden genomen dat de volledige bankenwereld dreigde om te vallen.
De financiële hervormingswet die deze zomer door president Obama is ondertekend, heeft inderdaad de intentie om Wall Street aan banden te leggen, zegt Sebastian Mallaby, senior fellow bij de denktank Council of Foreign Relations in New York. De handel in kredietderivaten wordt onder overheidstoezicht geplaatst, aandeelhouders krijgen meer zeggenschap over de beloning van topmanagers, en er is een Federal Insurance Office in het leven geroepen dat banken in geval van nood kan nationaliseren. Daarnaast komt de financiële sector onder toezicht te staan van de Financial Services Oversight Council onder voorzitterschap van de Minister van Financiën, en moet bij zakenbanken het handelen voor eigen rekening worden beperkt.
Toch is daarmee een volgende kredietcrisis allesbehalve uitgesloten. Voorstellen om instellingen te verbieden zich met zowel commerciële als zakenbankactiviteiten bezig te houden hebben het bijvoorbeeld niet gehaald. En banken kunnen nog steeds speculeren met geleend geld. Het systeemrisico is niet uitgebannen, aldus Mallaby. ‘Fondsmanagers bij mega-firma's weten dat ze uiteindelijk toch niet de rekening hoeven te betalen, omdat ze er terecht van uitgaan dat de overheid hen in geval van nood uit de brand zal helpen. Bovendien zijn door de consolidatie in de bankwereld de instellingen die al te groot waren om failliet te kunnen laten alleen nog maar groter geworden.'
Gijs van Thiel (43)
Vooral meer administratie
Voor Patrick Hoogendijk (40), partner en chief financial officer van Capital E Advisors, een private equity-bedrijf dat investeert in zowel venture capital als in private equity-fondsen, hebben de hervormingen vooral geleid tot een enorme toename van administratieve verantwoordelijkheden. ‘De wet stelt dat alle private equity-managers die meer dan honderdvijftig miljoen beheren zich vóór juli volgend jaar bij de toezichthouder Securities and Exchange Commission hebben moeten laten registreren.'
Hoogendijk, wiens firma pakweg een miljard dollar beheert, voelde zich daardoor gedwongen ook de taak van chief compliance officer op zich te nemen. Daarmee is hij eindverantwoordelijk voor de naleving van de wettelijke reguleringen die de SEC heeft opgelegd. ‘In de praktijk betekent dit dat ik samen met de ceo en de chief legal counsel de interne investeringsprocessen, de driemaandelijkse financiële rapportage en de jaarlijkse audit moet controleren, en daarnaast het ethisch handelen van alle werknemers nauwlettend in de gaten moet houden.' Saaie en tijdrovende kost, aldus Hoogendijk. ‘Ik denk dat ik mijn hersens beter kan gebruiken, maar het beschermen van onze investeerders via een SEC-registratie is absoluut noodzakelijk.' Niet-naleving kan immers niet alleen tot reputatieschade leiden, maar ook tot forse boetes en in het uiterste geval zelfs tot gevangenisstraf. ‘Daar zijn ze hier bloedserieus mee.'
Gemiddeld salaris op Wall Street
Een gemiddeld Wall Street-salaris bedroeg in 2009 311.279 dollar per jaar, meer dan zes keer modaal. De totale beloning voor Wall Street zal dit jaar naar verwachting 144 miljard bedragen, een nieuw record.
Pim Kraaijeveld (32)
Emotioneel is niets veranderd
Wat de juridische hervormingen niet hebben bewerkstelligd zijn emotionele veranderingen, zegt Pim Kraaijeveld (32), bankier bij Atlas Advisors, een zakenbank die zich specialiseert in fusies en overnames. ‘De spirit van Wall Street is heel erg dezelfde gebleven. Het gevoel dat er in dit klimaat geld verdiend kan worden bestaat nog steeds ontzettend sterk.' Het nieuws waarmee Kraaijeveld het gesprek begint is daar een sprekend voorbeeld van: voedselfabrikant Sara Lee verkoopt zijn bakkerijdivisie voor bijna een miljard dollar aan het Mexicaanse Grupo Bimbo. Een mooie opsteker voor Kraaijevelds firma, die de partijen als adviseur hebben bijgestaan.
Dergelijke miljoenendeals zijn op Wall Street allang geen uitzondering meer. Ondanks de kwakkelende economie zit het Amerikaanse bedrijfsleven op een enorme berg geld. Volgens onderzoeksbureau Zacks Investment Research stegen in het afgelopen kwartaal de winsten van bedrijven in de Standard & Poor's 500-index met maar liefst 37 procent. Grote ondernemingen beschikken momenteel over bijna tweeduizend miljard dollar aan cash, die onder meer ingezet kan worden voor het overnemen van zwakkere concurrenten. De bullishness is in sommige sectoren inmiddels zo groot dat Kraaijeveld de symptomen van het rampjaar 2008 zoetjesaan weer ziet terugkomen. ‘Leverage is bezig met een comeback. Ik wil niet zeggen dat we terug zijn bij de uitspattingen van vlak voor de crisis, maar we gaan wel naar een niveau dat in mijn ogen aan de hoge kant is.'
‘Op Wall Street draait het om twee dingen: greed and fear', zegt Gijs van Thiel (43), mede-eigenaar van het private equity-fonds 747 Capital. ‘De hebzucht is er nog steeds, alleen overheerst momenteel de angst. Vergeet niet dat er behalve een kredietcrisis ook nog sprake was van grootschalige fraude door zwendelaars als Bernard Madoff. Mensen zijn daardoor nóg sceptischer geworden.'
Voor de rest is er weinig nieuws onder de zon, aldus Van Thiel. ‘De mens is toch niet veranderd? Wall Street is nog steeds gebouwd op het idee om fortuin te maken met andermans geld, zonder daarbij zelf risico's te nemen. En dat door mensen die vaak ook nog eens vinden dat ze recht hebben op een betere beloning dan een ander.'
Dat gevoel van entitlement is niet alleen onveranderlijk, maar ook onvermijdelijk, zegt Hoogendijk. ‘Niet dat ik het goed wil praten, maar de term greed is good heeft een kern van waarheid. Elk jaar komt er een nieuwe lichting slimme, energieke, en hypercompetitieve mensen naar Wall Street. Die willen allemaal een deel van de bonus pool, en omdat die niet onbeperkt is, gaat elke dollar die jij krijgt ten koste van iemand anders. Op die manier wordt je eigenwaarde bepaald door wat je verdient.' Het leven van bonus tot bonus is ook de reden dat veel mensen niet verder dan een jaar vooruit kijken. ‘Daar valt niets aan te doen, tenzij de investeringsbanken deze vorm van compensatie dramatisch omlaag krikken. Maar dat zie ik hier niet zo snel gebeuren.'
Kredietcrisis is louterende ervaring
De financiële wereld is met andere woorden nog steeds zo vervuld van riskant gedrag en kortetermijndenken als voorheen. Heeft de crisis de betrokkenen persoonlijk ook onveranderd gelaten? ‘Afgezien van de vraag waar ik mijn vermogen parkeer ben ik niet anders tegen dingen gaan aankijken', zegt Kraaijeveld, die zijn carrière in 2003 bij JP Morgan in Londen begon en in 2006 naar New York verhuisde. Het feit dat hij begin 2009 werd ontslagen doet daar weinig aan af. ‘Je weet dat zoiets kan gebeuren. Zo is Wall Street nu eenmaal.' Bovendien kon Kraaijeveld via zijn netwerk bijna onmiddellijk aan de slag bij zijn huidige werkgever, waardoor hem een periode van ledige zelfreflectie bespaard is gebleven. ‘Ik heb geluk gehad. Atlas Advisors was destijds een van de weinige firma's die nog mensen aannamen.'
Voor Hoogendijk daarentegen vormde de kredietcrisis ‘een louterende ervaring'. Capital E Advisors kreeg in september 2008 van een van de fondsen waarin ze investeren het verzoek tot een enorme kapitaalsinjectie. ‘Normaal gaan we dan naar onze eigen investeerders om een soortgelijk bedrag op te halen,' zegt Hoogendijk. ‘Maar in het beroerde beleggingsklimaat van dat moment waren de meeste zo druk met het redden van hun aandelen- en obligatieportfolio's en het verkopen van hun vakantiehuizen dat ze wel wat anders aan het hoofd hadden.' Het was buigen of barsten voor Capital E. ‘Als we niet aan het verzoek hadden kunnen voldoen waren onze carrières in private equity om zeep geholpen. Want dan waren we te boek komen te staan als een onbetrouwbare investeerder. In private equity heb je je naam en je netwerk en that's it.'
Het kostte lange nachten van koortsachtig doorwerken, maar na twee weken hadden Hoogendijk en zijn partners voldoende cash bijeengesprokkeld om het fonds tevreden te stellen. De firma is er sterker door uit de strijd gekomen, aldus Hoogendijk. ‘We konden onze tactische expertise laten zien, maar het heeft ons ook dichter tot onze investeerders gebracht.'
Sombere toekomst
Ondanks de recordwinsten ziet de financiële wereld de toekomst somber in. In 2011 zullen firma's naar verwachting 80.000 mensen ontslaan, tien procent van alle medewerkers. De overblijvers zullen volgens JP Morgan-analisten genoegen moeten nemen met een salarisverlaging van 32 procent.
Ervaring door de internetzeepbel
Van Thiel, die in de jaren negentig naar New York kwam, had het relatieve geluk al eens eerder een crisis te hebben overleefd. ‘Na het barsten van de internetzeepbel in 2000 hebben we op de harde manier geleerd dat investeren niet alleen gaat om geld verdienen, maar vooral ook om het te behouden. In de jaren erna zijn we ons veel beter gaan concentreren op worstcase-scenario's.'
Zo selecteerde Van Thiel enkel bedrijven die voor elke geïnvesteerde dollar niet meer dan één dollar bijleenden, terwijl concurrenten vaak een leverage van één op drie of soms nog hoger hanteerden. ‘Tijdens de hoogtijdagen werkte dat in ons nadeel, omdat we lagere rendementen behaalden. Maar in deze recessie heeft ons model zich echt bewezen. De meeste bedrijven in onze portefeuille hebben de crisis overleefd. Ik wil niet zeggen dat het de beste jaren van ons bestaan zijn geweest, maar we hebben in ieder geval geen verlies gedraaid.' Wat dat betreft is 747 Capital dubbel voorbereid op de volgende crisis. Want die komt, zegt Van Thiel. ‘Het is niet de vraag óf, maar wannéér, en in welke sector.'
Beurshandel: oneerlijke concurrentie van computers
Voor de beurshandel zelf is het niet de financiële crisis, maar technologische ontwikkelingen die tot veranderingen hebben geleid. ‘Het handelen met computers heeft een enorme vlucht genomen,' zegt aandelenmakelaar Rob Tepper, die al dertig jaar op Wall Street werkt. ‘Mijn vak wordt daardoor met de dag moeilijker.' Zo moet Tepper concurreren met supercomputers die twintigduizend beursquotes per seconde kunnen produceren, en hun orders bijna per definitie sneller kunnen doorvoeren dan zijn eigen computer. ‘Omdat ze fysiek dichter bij Wall Street zitten, hebben ze hun informatie tienduizendsten van seconden eerder binnen. Ik kan daar niet tegenop handelen.'
Dit soort high frequency trading is niet zonder gevaar. Tepper verwijst naar de beurspaniek op 6 mei jongstleden, toen de New York Stock Exchange binnen twintig minuten zonder enige aantoonbare reden 860 miljard dollar aan waarde verloor. ‘Mensen denken dat het om een computer glitch ging, maar in werkelijkheid heeft geen enkele toezichthouder een vinger gelegd op wat er precies is gebeurd. Een dergelijk scenario kan zich dus herhalen.'
Het percentage transacties dat zich op de reguliere beurzen afspeelt, is inmiddels teruggelopen van 68 procent in 2004 naar 50 procent nu. ‘De rest wordt verhandeld in de zogenoemde dark pools, alternatieve handelsplatformen waar reguliere beleggers geen zicht op hebben.' Tegelijkertijd heeft de sector zijn lobbyactiviteiten opgeschroefd. Gaven de grootste computer trading firma's in 2006 nog een ton aan politieke donaties, dit jaar ging het om bijna een half miljoen dollar.
Per saldo is er ook in dit opzicht weinig veranderd, aldus Tepper. ‘De kleine belegger heeft altijd aan het kortste eind getrokken.'
Code Banken
Ook in Nederland heeft de financiële crisis tot juridische veranderingen geleid. Zo heeft de bankenwereld per 1 januari de Code Banken ingevoerd, een vorm van zelfregulering met een wettelijke verankering. Deze hervormingen gaan een stuk verder dan die in de Verenigde Staten, aldus prof. dr. Sylvester Eijffinger, hoogleraar financiële economie aan de universiteit van Tilburg en lid van de commissie-Maas, een onafhankelijk adviesorgaan dat aan de basis stond van de gedragscode. Anders dan voorheen richten Nederlandse instellingen zich niet meer primair op de aandeelhouders, maar ook op de stakeholders. ‘De klant is voorop komen te staan.'
Daarnaast deed de commissie de bankwereld de aanbeveling om haar risicomanagement te professionaliseren met een chief risk officer en een aparte risico-commissie in de raad van commissarissen. Deze toezichthouders zouden op hun beurt niet alleen deskundig en onafhankelijk moeten zijn, maar ook voldoende tijd hebben om zich van hun taak te kwijten. Dat betekent dat bestuursvoorzitters voortaan waarschijnlijk verder zullen moeten kijken dan het old boys and girls network, zegt Eijffinger. ‘Om dit goed te doen ben je zeker 1,5 tot 2,5 dag in de week kwijt. Dat betekent dat je er maar hooguit twee commissariaten naast kunt doen.' Bovendien was de expertise voorheen vaak ver te zoeken. ‘Bij ABN Amro zaten bijvoorbeeld commissarissen die niet eens wisten wat een bank was.'
De bonus is in de Code Banken voor bestuurders beperkt tot maximaal honderd procent van het salaris. Hoewel deze beperking niet geldt voor handelaren, gaat het hier om een enorm verschil met de Verenigde Staten, waar bank-ceo's als vanouds weer tientallen miljoenen kunnen opstrijken.
‘Amerikaanse zakenbanken hebben hun oude vrijheid hervonden, en de bonuscultuur is daar alweer aan het ontsporen.'
Fotografie: René Clement
Wellicht ook interessant:
Meer artikelen in de rubriek
'Financiële sector'
Reageer, print of deel dit artikel
|
