Gezocht: schele sollicitant met slecht gebit
Verdienen lelijke mensen positieve discriminatie?
Auteur: Wouter Smilde
|
23-01-2012
| Reacties: 2
|
 Mail dit artikel
Moet er een wet komen die discriminatie van lelijke mensen op de werkvloer verbiedt? In de Verenigde Staten wordt daar al serieus over gesproken.
Dat knappe mensen al vanaf de kleuterklas worden bevoordeeld, dat weten we zo langzamerhand wel. Er is een archief volgeschreven met studies die aantonen hoe vaak aantrekkelijke mensen wel niet worden voorgetrokken. Door docenten - die schatten hen intelligenter in. Door personeelsmanagers - die nemen hen eerder aan. Door chefs - die geven hun promotie en loonsverhoging. En zelfs door hypotheekverstrekkers.
De vraag is: gaat het tegendeel ook op? Worden de symmetrisch minder bedeelden omgekeerd evenredig veel benadeeld? Ja, zegt de Texaanse hoogleraar economie Daniel Hamermesh na twintig jaar onderzoek - uitmondend in zijn boek Beauty Pays.
Hij berekende dat onaantrekkelijke mensen tijdens hun loopbaan tot 170 duizend euro minder verdienen dan doorsnee collega's. Lelijke mensen maken ook minder snel carrière. En solliciteren ze ergens, dan beginnen ze met een achterstand. Want 57 procent van de (Amerikaanse) personeelsmanagers vindt dat onaantrekkelijke kandidaten harder hun best moeten doen, ook al zijn ze volledig gekwalificeerd, peilde opinieblad Newsweek.
Daniel Hamermesh
Mooi uiterlijk = goede genen
Psychologen leggen het knapsisme uit als menselijke overlevingsreflex. Wie in oertijden wilde overleven, moest een snelle inschatting kunnen maken van vreemdelingen. Niks werkt zo snel als een vooroordeel. Mooi uiterlijk, betekent goede genen, betekent dikke kans dat meer aan deze persoon deugt. Dat heet in de literatuur het halo-effect. De omgekeerde redenering laat zich raden: als iemand lelijk is, is er vast meer ondeugdelijks opgeborreld uit die troebele genenvijver.
Vóór iemand tegenwerpt dat smaken verschillen - klopt, maar minder dan je zou denken. Bij onderzoek na onderzoek blijkt dat respondenten dezelfde mensen lelijk vinden en dezelfde mensen knap. Daarbinnen zijn wel nuances. Een 10 kan ook een 8 krijgen. Maar zelden een 3.
Nogal oneerlijk die hele situatie, vindt Hamermesh. Daarom pleit hij voor wetgeving die op z'n minst aan bedrijven verbiedt onaantrekkelijke mensen te benadelen. Dezelfde soort wetgeving die vrouwen, etnische minderheden en gehandicapten nu beschermt.
Natuurlijk is er in de VS gegniffeld om dat idee. Wat of voor bochelaar was de Texaanse hoogleraar dan zelf? (Valt mee: Hamermesh - bril, baardje - geeft zijn uiterlijk een drie op een schaal van vijf.)
Maar gaandeweg wordt het gnuiven minder, en komt er steeds meer serieuze aandacht voor zijn pleidooi. Diverse academici hebben zich al in zijn kamp geschaard. En enkele lagere overheden in Michigan en California hebben al verordeningen aangenomen die discriminatie op grond van lichaamslengte en -gewicht verbiedt.
Ook lopen de eerste rechtszaken van de categorie ‘lelijk eendje versus groot bedrijf'. Managers bij L' Oreal, McDonald's en American Apparel zouden geprobeerd hebben weinig bekoorlijke medewerkers eruit te werken. Het excuus: knappe jongens en meiden maken meer omzet.
Slachtoffers moeilijk te vinden
Moet vooruitstrevend Nederland een voorbeeld nemen aan Amerika, en ook de discriminatie van de minst begeerlijken op de agenda zetten? Eerst maar eens al die discriminatie vinden dan. De Commissie Gelijke Behandeling (CGB) zegt ‘hooguit een paar keer' gebeld te zijn door iemand die de dupe werd van zijn of haar uiterlijk. Het jaarverslag van het Meldpunt Discriminatie Internet (MDI) rept er met geen woord over.
Evenmin hebben discriminatie-kenniscentrum Art .1, Vakbond CNV, of arbeidsrechtadvocate Diana Simons (‘en ik doe dit werk sinds 1997') gehoord van benadeelde, lelijke mensen. Merkwaardig.
Een snel gevonden verklaring is dat de meldpunten alleen discriminatie registreren zoals die in wet wordt omschreven. Uiterlijk komt daarin niet voor als categorie. Maar er is meer aan de hand.
Discriminatie op basis van uiterlijk blijkt vooral een subtiel, onbewust proces. Niet rationele en welgemeende tegenwerking. De salarisachterstand van lelijke mensen die Hamermesh opmerkte, is de uitkomst van een leven lang kleine kansen missen: een klus op het werk die eerder bij een knappe collega belandt. Het nadeel bij een sollicitatie.
De slachtoffers hebben niet altijd door dat het ze overkomt en de daders weten niet altijd dat ze het doen. De tv-kijkers die in 1960 de zongebruinde John F Kennedy prefereerden boven de (toen) ziekelijke Richard Nixon, dachten toch echt dat zij een keuze op basis van inhoud maakten.
Lovenswaardig dat academici onze vooroordelen over uiterlijk blootleggen. Maar om nou de wet te veranderen voor discriminatie die in de cijfers amper voorkomt, begaan door daders die zelden weten dat zij daders zijn, tegen slachtoffers die bijna nooit weten dat zij slachtoffer zijn - dat gaat wat ver.
Wellicht ook interessant:
Meer artikelen in de rubriek
'Doorgroeien'
Reageer, print of deel dit artikel
Reacties op dit artikel:
ellen | 23 januari 2012 (16:25)
Lelijke mensen zijn wel veel vaker eerlijk, om de simpele reden dat mooie oplichters veel vaker succes hebben dan lelijke oplichters. Ik zou dan ook liever zaken doen met een lelijkerd. Uitstraling wordt gemakshalve vergeten in bovenstaand stuk (misschien hebben alle Amerikanen dezelfde omgangsvormen) maar een vlotte lelijke charmeur zal weer meer klanten krijgen dan een stugge knappe hork.
Kan me een Belgische puber herinneren, die kwam langs op het werk daar, onder de pukkels, lelijk gebit en geen mooi model. Maar gaf een goede hand, had een vlotte en zeer beleefde babbel en zal het dus verder schoppen dan onze horkerige Nederlandse pubers met knap gezicht die zich rotschamen in elke situatie omdat niemand ze manieren geleerd heeft.
Een knap gezichtje verveelt gauw maar irritant of onbeleefd gedrag went niet zo snel.
Overigens, volgens het stukje zou ik in het management alleen maar knapperds tegen moeten komen? Dat klopt in de werkelijkheid ook, want die leggen makkelijk contacten. Maar de lelijkerds op de werkvloer zijn wel de kundige specialisten waar je echt wat aan hebt, en je onthoudt hun namen ook makkelijker dan van die gladjurken.
Ik denk dat wetgeving niet erg helpt. Dan bevestig je alleen maar wie lelijk is en wie niet (zal dus een norm voor moeten komen. En waarom doet die persoon er zelf niks aan, betoogt dan de tegenpartij? Kassa voor de plastisch chirurgen en de advocaten dus). Ik zou me niet erg geflatteerd voelen als iemand mij suggereert dat ik onvoldoende carriere maak door mijn uiterlijk en dat ik dus een klacht in moet dienen...
Jacqueline Mindfulness Trainer | 2 februari 2012 (10:44)
Inderdaad reageren mensen vanuit instinctieve gedachten dat knappe mensen per definitie goed in de genen zitten en dat het wel oke met hun is ten opzichte van mensen die lelijker zijn of een andere huidskleur (donder kleurige mensen t.o.v dan blond en fris), of kledingsgedrag (de hoofddoek) hebben. Mensen zijn gauw geneigd om te oordelen en te veroordelen. Voor deze mensen wordt het hoog tijd dan zij zich in Mindfulness gaan verdiepen. Mensen die zich met Mindfulness bezig houden leven met compassie en zijn aandachtig voor zich zelf en anderen, zij staan niet veroordelend in het leven. Mindfulness maakt mensen gezonder en bewuster van hun omgeving, alleen wetgeving is niet genoeg. De mentale manier van onbewuste denkpatronen moet ook aan gepakt worden. Dus er is hoop als heel veel mensen leren bewuster te leven en minder te veroordelen!
|
