Het geheim van een succesvolle carrière
Auteur: Florentine van Lookeren Campagne
|
18-11-2010
| Reacties: 3
|
 Mail dit artikel
Succesvolle mensen danken hun succes aan zichzelf, maar ook aan het toeval. Of ze dat nu willen of niet.
Zonder mazzel geen succes. Wanneer had u mazzel?' Intermediair legt deze vraag nu ruim een jaar wekelijks voor aan de succesvolle mensen in de interviewrubriek Loopbaan. De antwoorden vallen uiteen in twee glasheldere groepen: de mazzelaars en de hardwerkende kansengrijpers.
Van de 53 geïnterviewden zeiden tien mensen: ‘Ik geloof niet in mazzel. Ik heb zelf hard gewerkt.' Acht gaven toe dat ze een paar kansen hadden gekregen, maar ze hadden die kansen wel zelf gecreëerd. Of zij noemden het grijpen ervan hun eigen verdienste.
Negentien mensen vonden zichzelf uitgesproken mazzelaars. En nog eens zestien mensen vonden dat ze in ieder geval één keer een echte lucky break hadden gehad - invallen voor iemand die ziek werd, een leidinggevende die het in hen zag zitten.
Wat zegt de wetenschap hierover? Is succes echt een kwestie van mazzel of kun je er zelf ook nog iets aan doen?
Ik had succesvoller kunnen zijn
Claudia van Orden (45) kwam op 26-jarige leeftijd de arbeidsmarkt op met twee studies achter de rug; rechten en psychologie. Na tien jaar onderzoek bij TNO, waar ze promoveerde in de psychologie, stapte ze over naar adviesbureau GITP. Een geweldige baan, maar lastig te combineren met haar privéleven. Nu werkt ze als onderzoeker en personeelsconsulent bij de Hanzehogeschool Groningen. Naast haar werk houdt ze tijd over om meditatiecursussen te geven.
Van Orden is erg tevreden over haar loopbaan. Toch heeft ze het gevoel dat ze succesvoller had kunnen zijn. ‘Mijn goede cijfers en die promotie schiepen verwachtingen', zegt ze. ‘Als ik bij TNO was gebleven, was ik nu misschien hoofd van een afdeling geweest. Dan was ik meer in the picture geweest dan nu.'
Onderzoeksbureau Blauw vroeg oktober jongstleden in opdracht van Randstad achthonderd werknemers naar hun carrièreverloop. Twintig procent bleek er net als Van Orden van overtuigd te zijn dat er meer had ingezeten. Nog eens 37 procent had ‘misschien wel' meer uit hun loopbaan kunnen halen. Slechts negen procent vond dat hij zichzelf had overtroffen.
Van Orden had bepaalde verwachtingen van haar loopbaan op basis van haar studieresultaten. Opleiding en goede cijfers zijn ook belangrijke indicatoren voor succes. Uit onderzoek van het onderzoeksbureau voor onderwijs en arbeidsmarkt ROA (van de Universiteit Maastricht) blijkt dat studenten met goede cijfers anderhalf jaar na hun afstuderen vaker een baan hadden, vaker een baan op hun niveau hadden én een hoger uurloon hadden dan studenten met minder goede afstudeerresultaten. Maar hoge cijfers zijn geen garantie voor een succesvolle loopbaan.
Werksucces is iets anders dan studiesucces of succes op school, zegt psycholoog Anita de Vries. Zij werkt bij psychologisch adviesbureau NOA en hoopt binnenkort te promoveren op onderzoek naar de persoonskenmerken die bepalend zijn voor werksucces dan wel academisch succes. Consciëntieus gedrag, dat wil zeggen nauwkeurigheid en ordelijkheid, is belangrijk voor academisch succes. Integriteit, dat wil zeggen hebzuchtvermijding en eerlijkheid, is dat ook. Iemand die om niet-integere redenen (snel rijk worden) een studie kiest, haakt eerder af als de studie te moeilijk wordt. Die factoren zijn ook belangrijk voor een succesvolle loopbaan. Maar om succesvol te zijn op de werkvloer tellen eigenschappen als assertiviteit en de drang om zich te profileren ook mee.
What's in a name
Oprah Winfrey
Is de succesvolste persoon op aarde, volgens Rob Urgert en Joep van Deudekom, auteurs van het boek Hoe word ik succesvoller dan mijn collega's? (Dit boek winnen?) Zij overwon de meeste obstakels die het mensen beletten succesvol te worden, zonder veel eigenschappen in haar voordeel te hebben.
In haar nadeel:
Zwart. Vrouw. Rare naam. Dik. Nauwelijks opleiding. Misbruikt in haar jeugd.
In haar voordeel:
Lang. Intelligent.
Youp of Joep?
Geen van beide. Noem je kind liever Michiel. Of een andere heel populaire naam. Hoe bizarder de naam, hoe groter de kans dat iemand later crimineel wordt, blijkt uit onderzoek uit 2009 van de Amerikaanse Shippensburg University. Mogelijk levert een aparte naam ook een apart zelfbeeld op en beïnvloedt dat iemands sociale leven.
Talent verklaart tien procent van het succes
‘Niet alleen denkkracht, maar ook daadkracht en motivatie maken iemand tot een talent. Iemands motivatie weegt zelfs zwaarder mee bij carrièresucces dan iemands opleiding. Gek hè, we zijn allemaal zo hoogopgeleid en dat blijkt helemaal niet zo belangrijk', zegt Lidewey van der Sluis. Zij is hoogleraar talentmanagement, en zij komt er steeds meer achter dat talent hoogstens tien procent van succes verklaart. Zeventig procent is motivatie, ambitie. De rest is hoop.
Motivatie betekent onder andere: pijn kunnen lijden, aldus Van der Sluis. ‘Mensen moeten leren om succesvol te zijn, en om te leren moet iemand af en toe op zijn neus gaan. Hoe meer mensen openstaan om te leren en dus pijn te lijden, hoe succesvoller ze zijn. Mensen die stress, spanning, ervaren als stretch, een aangename rek, leren beter. Mensen die stressgevoelig zijn, zijn bang om te falen of zijn bang voor iets nieuws. Dat blokkeert hun groei.'
Of iemand stress of stretch ervaart, is aangeboren, zegt Van der Sluis. Daar is weinig aan te doen. Wel kan iemand die stressbestendig is ervoor kiezen om niet succesvol te worden. ‘In die zin is succes een keuze. Wil je die offers brengen, die pijn lijden, bepaalde dingen in je leven niet doen? De weg naar succes gaat niet over rozen. Je kunt het niet heel gezellig hebben thuis én helemaal in balans zijn én succes hebben. De biografieën van succesvolle mensen zijn vaak dramatische verhalen.'
Dat de succesvolle mensen in de rubriek Loopbaan van Intermediair zo duidelijk in twee groepen uiteen vallen verbaast Van der Sluis niet. Er zijn ook daadwerkelijk twee typen mensen, die verschillend tegen hun loopbaan aankijken. ‘Leer-georiënteerde' mensen werken vooral om zichzelf te ontwikkelen. Zijn zij succesvol, dan is dat via vallen en opstaan. Ze werken vanuit hun gevoel, en streven eerder geluk na dan succes. ‘Doel-georiënteerde' mensen werken met hun verstand, ze maken snel carrière.
Academische studies en een promotie vergen doel-georiënteerd gedrag. Maar Claudia van Orden is speciaal ander werk gaan zoeken om andere kanten van zichzelf te ontwikkelen dan alleen haar onderzoekskant. Dat is een leer-georiënteerde keuze. Het is haar verscheidene keren gelukt om een carrièreswitch te maken, maar is daarmee niet hogerop gekomen in de hiërarchie. Van Orden: ‘Als je veel verschillende dingen doet, excelleer je niet echt op één terrein. Nu moest ik iedere keer weer bij nul beginnen.'
Ontwikkel je niet te breed
Wie wil klimmen in de hiërarchie moet zich juist niet te breed ontwikkelen, zegt Freek Vermeulen, associate professor strategisch en internationaal management aan de London Business School. Het is zelden zo dat succesvolle ceo's uit een volslagen andere bedrijfstak komen, maar het is ook zelden dat een succesvolle ceo uitsluitend binnen één gespecialiseerd bedrijf is opgeklommen. (Een multinational, met veel eigen kweek, is al zo breed dat iemand veel verschillende kanten van zichzelf kan ontwikkelen zonder een baan buiten het bedrijf te hoeven zoeken.)
Van Orden is intelligent genoeg om succesvol te zijn, maar ze wilde niet gericht naar één doel toewerken. Zij was ook niet gemotiveerd om koste wat het kost de top te willen bereiken, ze wilde een privéleven. Daarbij is zij waarschijnlijk meer leer-georiënteerd aangelegd dan doel-georiënteerd. Daardoor is zij niet zo succesvol als ze op basis van haar studieresultaten had gedacht te kunnen worden.
Maar haar carrière hing niet alleen maar af van haar eigen harde werken. Toeval speelt namelijk wel degelijk een rol bij succes, schrijft Malcolm Gladwell in zijn boek over succes, Outliers (2009). Hard werken is belangrijker dan intelligentie, zegt hij daarin. Wie tienduizend uur oefent is expert in zijn vakgebied. Wie blijft zitten tot een wiskundig probleem is opgelost wordt een ster in wiskunde. Slimheid, ach, in een klas vol slimme kindertjes is een hoog IQ geen voordeel. Zolang je maar bij de slimsten hoort is het goed. Daarna is het een kwestie van uren maken.
Maar om op zijn twintigste tienduizend uur viool te hebben gespeeld, moet iemand al op vijfjarige leeftijd een viool in de handen gedrukt krijgen en aanmoediging en tijd krijgen om te oefenen. Dat is toeval, zegt Gladwell. Het vermogen om te blijven zitten tot het wiskundig probleem is opgelost, blijkt cultureel bepaald. Mensen in Aziatische landen kunnen dat beter dan mensen in westerse landen. Iemands geboortedatum bepaalt of iemand zich op het sportveld moet meten met kinderen die bijna een jaar ouder zijn, of bijna een jaar jonger. Iemands sociale afkomst bepaalt of iemand wordt opgevoed met de sociale vaardigheden waarmee hij zich op de universiteit kan handhaven.
Erfelijke (dus toevallig verkregen) persoonskenmerken bepalen vervolgens hoe iemand op al die toevallige omstandigheden reageert. De Vries: ‘Vijftig procent van iemands persoonlijkheid ligt al vast bij de geboorte. De rest wordt bepaald door de opvoeding, door de ouders en door vrienden. Er is zeker ruimte om een kind zich in een bepaalde richting te laten ontwikkelen. Iemands persoonlijkheid is niet hetzelfde als iemands gedrag. Iemand die van nature niet van regels en netheid houdt, kan netjes worden. Hij wordt ervoor beloond of hij ziet dat zulk gedrag vruchten afwerpt. Maar iemand die van jongs af aan tegen zijn natuur in gedwongen is consciëntieus te zijn, kan zich er ook tegen gaan afzetten.'
Dan is er nog de context waarbinnen iemand komt te werken, zegt Van der Sluis. ‘Leiders worden naar de top gedragen, ze komen er nooit op eigen kracht. Mensen aan de top zijn daarom niet altijd de beste mensen. Elke organisatie krijgt de leider die zij verdient.'
Sterker nog, prijswinnende ceo's zijn meestal mensen die een enorme gok genomen hebben die toevallig goed is uitgepakt. In zijn boek Business Exposed (2010) citeert Vermeulen de Amerikaanse leiderschapsgoeroe Jim March, professor aan Stanford. ‘De manier voor een ceo om een hoger rendement uit zijn bedrijf te halen dan een ander is om heel veel risico te lopen. De kans dat het mis gaat is groot, maar als de ceo geluk heeft, heeft hij meteen iets "heel bijzonders" gedaan. Een paar jaar later presteert het bedrijf meestal onder de maat.' Vermeulen verwijst naar Ahold, waar Cees Verhoeven met een riskante strategie geweldige resultaten boekte. Freddy Heineken wilde die risico's niet lopen. Het bedrijf Heineken groeide jaren lang gestaag door. Ahold klapte in elkaar.
Heb plezier in je werk
Hard werken en mazzel blijken beide noodzakelijk voor succes, maar er ontbreekt nog één ding: lol. Wie echt succesvol wil worden, moet vooral plezier hebben in zijn werk, want zonder affiniteit met je werk wordt het niets, zegt hoogleraar psychologie Paul Jansen. Iemand die doorwerkt in een baan die hij goed kan, maar niet leuk vindt, komt doodmoe thuis en voelt weinig betrokkenheid bij zijn werk.
Mensen kunnen zeker competenties aanleren die nodig zijn voor een topbaan, maar die niet bij hen passen. Het blijkt echter uit onderzoek dat zij later toch gedemotiveerd vertrekken. ‘Ze gaan "hun eigen ding doen", zeggen ze dan', zegt Van der Sluis. ‘Iemand kan binnen de ene context een mislukkeling zijn, maar in een andere omgeving een ster. Het is zaak die goede omgeving te vinden. De baas, de bedrijfscultuur, maar vooral iemands zelfkennis en veerkracht bepalen of iemand zal schitteren in een functie.'
Werken aan iets waardoor je bent gegrepen, maakt het mogelijk kansen te herkennen en te pakken. Vermeulen: ‘Alexander Fleming ontdekte de penicilline per toeval, maar helemaal toevallig was het ook weer niet, vond hij zelf. Hij deed veel experimenten, waarmee hij de kans op succes (een vies petrischaaltje waarin een nieuwe schimmel groeide) vergrootte. Hij had in het vieze petrischaaltje een kans gezien, en hij had de kennis en de training om uit die schimmel een bruikbaar medicijn te maken. Dat was wel degelijk zijn eigen verdienste.'
Succes in tijden van recessie
Studenten in recessiegevoelige studierichtingen zoals bouwkunde of makelaardij vinden momenteel moeilijker een baan. Maar dat betekent niet dat hun kansen op succes verkeken zijn, blijkt uit de HBO-monitor, een jaarlijkse studie naar het wel en wee van hbo-afgestudeerden. De generatie die afstudeerde tijdens de grote economische crisis van de jaren tachtig had twintig jaar later geen achterstand in inkomen of functieniveau vergeleken met studenten die in goede tijden waren afgestudeerd. Maar dat gold niet voor niet-westerse allochtonen, zegt onderzoeker Christoph Meng van het Maastrichtse onderzoeksbureau voor onderwijs en arbeidsmarkt ROA. Zij zijn structureel vaker werkloos dan autochtonen, ze lijden sterker onder een economische crisis en herstellen trager na een crisis. Toch hadden ze even vaak als de autochtonen stages gelopen en relevante werkervaring opgedaan tijdens hun studie; de twee factoren die een bewezen voordeel bieden op de arbeidsmarkt.
Illustraties: Joost Overbeek/Overburen
Wellicht ook interessant:
Meer artikelen in de rubriek
'Doorgroeien'
Reageer, print of deel dit artikel
Reacties op dit artikel:
Peter | 24 oktober 2011 (16:44)
Een ieder met enig begrip van deze materie zal onmiddellijk begrijpen dat toeval de belangrijkste component is die bepaald waar je uiteindelijk terecht komt.
Dit is alleen erg moeilijk toe te geven voor iemand die hard gewerkt heeft en succesvol is.
Iemand die verder doordenkt beseft echter dat zelfs het feit dat je een harde werker bent uiteindelijk te wijten is aan toeval, net zoals het feit dat je de hersenen had om te studeren, in het westen bent geboren en dat je in deze tijd bent geboren.
Bedenk eens hoe succesvol je was geweest met hard werken als je als slaaf in 1750 in South-Carolina was geboren.... :(
Stefan | 24 oktober 2011 (18:15)
We gaan voorbij aan het feit, dat carrière maken ook afhankelijk is van degene die jouw competentie(s) moet herkennen. Los van het feit dat in organisaties managers werken die nog moeten leren die competenties te kennen. Het zgn. 'halo' en 'horn' effect spelen daarbij een niet te onderschatten rol. Of is dit het toeval in je carrière dat je moet hebben om de juiste leidinggevende tegen te komen?!
Alco | 7 mei 2012 (9:15)
Succes = blij zijn met wat je doet om een doel te bereiken!
Je kunt ook de ideale plek & manager (blijven) zoeken!?
Als 'survival of the fittist' klopt is het blijven aanpassen aan veranderende omstandigheden de beste garantie op succes.
|
