Hoe allochtone vrouwen het bedrijfsleven bestormen...
...terwijl hun broers mislukken
Auteur: Kees Versluis
|
05-05-2011
| Reacties: 10
|
 Mail dit artikel
Terwijl de carrière van de ‘witte' hoogopgeleide vrouw nog altijd ver achterblijft bij die van de man, zijn allochtone hoogopgeleide dames hun mannen en broers al lang voorbijgestreefd. ‘En we staan pas aan het begin van een enorme golf superambitieus, vrouwelijk allochtoon talent.'
Internist-oncoloog Gülseren Ünal (46) heeft moeite een gaatje in haar agenda te vinden. Ze is net toegetreden tot een specialistenmaatschap van een ziekenhuis nabij Rotterdam, werkt tegen de tachtig uur in de week - ‘ik wil mijn vak serieus nemen' - en heeft thuis ook nog eens twee dochters die ze probeert zo vaak als mogelijk te zien. Tijdens het gesprek rinkelt regelmatig haar telefoon: Ünal is vanavond de dienstdoend internist en wordt door artsen van de eerste hulp voortdurend om advies gevraagd.
Dat ze arts wilde worden, wist Ünal al op haar elfde. Ze was toen met haar vader, moeder, broers en zussen net vanuit Turkije naar Nederland overgekomen, sprak nauwelijks Nederlands, snapte op de lagere school weinig van rekenen omdat ze in Turkije op school nooit breuken had gehad. Maar één duidelijke steunpilaar bij haar ambitie had ze: haar moeder. ‘Mijn moeder mocht in Turkije niet naar school omdat ze meisje was, terwijl haar overleden vader die school zelf had laten bouwen in het dorp. Daar heeft mijn moeder tot nu toe veel pijn van.'
Maar de Nederlandse basisschooldirecteur zag niks in de ambities van het jonge meisje dat net in Nederland woonde. ‘U wilt dat uw dochter van de laagste tak van de boom naar de hoogste springt: dat kan niet', zei hij tegen haar ouders. Ünal moest naar de huishoudschool.
‘Ik vond het verschrikkelijk, moest daar leren breien, borstplaat maken, aardappelen schillen en opzetten. Dat kon ik allemaal al lang, een Turks meisje leert zulke dingen thuis al op jonge leeftijd.' Ze was zo boos dat ze de eerste twee weken thuis bleef, toen haar koffers inpakte, vastbesloten naar haar oma in Istanbul te vertrekken.
Na ingrijpen van een leerplichtambtenaar schikte ze zich in haar lot, mocht binnen een jaar naar de mavo, maakte daarna de havo af, vervolgens het vwo en werd bij geneeskunde aan de Universiteit van Amsterdam een van de allereerste Turkse studentes. ‘Die paar andere allochtone studentes die ik in Amsterdam trof, hadden vrijwel hetzelfde profiel als ik: thuis als kind alles moeten regelen tot het invullen van de belastingspapieren aan toe, omdat onze ouders geen Nederlands spraken; daarna begonnen op huishoudschool of mavo en allemaal enorm gedreven en werklustig.'
Wat Ünal verder dreef om zo haar best te doen: ‘Ik had al jong besloten dat ik niet het pad wilde afleggen dat in Turkije voor meisjes gebruikelijk is: jong trouwen, kinderen krijgen en afhankelijk zijn van je man. Studeren was voor mij ook een manier om onafhankelijkheid te bereiken.'
Olcay Gulsen (1980)
Afkomst: Armeens-Koerdische
Functie: directeur-eigenaar van modemerk Supertrash
Opvallend: ontwierp de beruchte oranje jurkjes van de Bavaria-babes bij het WK; verloofd met Edgar Davids
Foto: Hollandse Hoogte
Stijging van het aantal succesvolle allochtone meiden
Toen Ünal ging studeren in de jaren tachtig was dat een zeldzaamheid; het waren hooguit allochtone jongens die naar het hbo of de universiteit gingen. In de jaren negentig begonnen allochtone meisjes hun achterstand op jongens langzaam in te lopen. Zo behaalden in het studiejaar 1995-1996 zestig Turkse en Marokkaanse meisjes een universitaire bul in Nederland (tegen 96 allochtone jongens). En in het hbo: 164 meisjes tegenover 264 Turkse en Marokkaanse jongens (bron: CBS). De Surinaamse vrouwen hadden toen hun mannen overigens al ingehaald (218 universitaire bullen voor Surinaamse meisjes tegenover 195 voor jongens).
Sinds die tijd zijn de ontwikkelingen razendsnel gegaan. Het aantal succesvolle allochtone meiden in het hoger onderwijs steeg pijlsnel. De mannen hadden het nakijken. De laatste beschikbare CBS-cijfers (over het studiejaar 2008-2009): 545 Turkse meisjes die een hbo-bul haalden (tegenover 354 jongens). Op de universiteit: 182 afstuderende Turkse vrouwen tegenover 125 mannen. Onder Marokkaanse en Surinaamse studenten is het verschil tussen mannen en vrouwen zelfs nog groter.
Ook onder autochtone ‘witte' Nederlanders doen vrouwen het zoals bekend steeds beter dan mannen, maar de verschillen zijn een stuk kleiner dan tussen allochtone mannen en vrouwen. Het CBS spreekt in zijn Jaarrapport Integratie 2010 zelfs enigszins zijn zorgen uit over de allochtone man die op alle fronten voorbij gestreefd wordt door de vrouw: ‘Het aandeel Turkse en Marokkaanse instromers in het hoger onderwijs is sinds 2003/2004 sterk toegenomen, met name onder vrouwen. Maar de instroom van Turkse en Marokkaanse mannen blijft sterk achter.'
En het zijn niet studies als letteren en psychologie - razendpopulair onder ‘witte' Nederlandse meisjes - waar de allochtone vrouwen voor kiezen. Economie, bedrijfskunde en rechten zijn onder hen favoriet, ze kiezen er twee tot drie keer zo vaak voor als autochtone meisjes. Psychologie en sociaal-culturele studies: daar zie je procentueel juist twee tot drie keer zo weinig Turkse en Marokkaanse dames als autochtone (bron: het onderzoek Onverzilverd talent 2 van Forum).
Faïza Dadi (1969)
Afkomst: Algerijnse
Functie: coo van De Baak
Foto: Arie Mouthaan
Enorme gedrevenheid van de allochtone vrouw
Ralf Knegtmans, managing partner van executive search bureau De Vroedt & Thierry, bevestigt de razendsnelle opkomst van allochtone vrouwen in hoogopgeleid Nederland. ‘De arbeidsintegratie begon bij de Surinaamse vrouwen, toen kwamen de Turken en nu zie je ook de Marokkaanse meisjes snel opkomen.'
Knegtmans deed zelf onderzoek naar het fenomeen en verwerkte dat onlangs in zijn boek Diversiteit als uitdaging. ‘Wat mij aan die allochtone vrouwen opvalt, is hun enorme gedrevenheid, die ongelofelijke felheid en ambitie. Gemiddeld genomen veel sterker dan bij allochtone mannen.' Van één ding is Knegtmans overtuigd: ‘Deze trend zal de komende jaren verder doorzetten. Er komt een golf aan van vrouwelijk hoogopgeleid allochtoon talent.' Zelfs bij advocatenkantoren, waar tot voor kort weinig allochtonen zaten. ‘Ik hoor nu van gerenommeerde kantoren dat ze een onevenredig hoge instroom beginnen te krijgen van allochtone meisjes.'
Bercan Günel, ooit in de raad van bestuur van detacheringsbedrijf Brunel International, is tegenwoordig eigenaar-directeur van het executive searchbureau Woman Capital. Zij is gespecialiseerd in het headhunten van vrouwen voor hoge managementfuncties. Overigens is ze zelf geen allochtoon in de klassieke zin van het woord. Ze studeerde in Turkije en belandde door de liefde voor een Nederlandse man in Nederland. Ook zij ziet de laatste jaren een golf van allochtone meisjes het Nederlands bedrijfsleven veroveren. ‘Iedereen die ik hierover spreek, bevestigt dit beeld.'
Wat is het geheim van die Turkse, Marokkaanse, Surinaamse en Antilliaanse vrouwen? Waarom doen ze het zo veel beter dan hun mannen? ‘Ik herken een enorme onafhankelijkheidsdrang onder allochtone meisjes en vrouwen, overigens niet alleen in Nederland, maar overal in Europa en ook in de landen waar ze oorspronkelijk vandaan komen', zegt Günel. Hun broertjes werden van jongs af aan verwend, zoals dat gebruikelijk is in de Turkse en Arabische cultuur. ‘Meisjes hebben daardoor een enorme slimheid ontwikkeld om toch voor elkaar te krijgen wat ze willen. Zelf heb ik dat ook moeten leren, anders kreeg mijn broertje vroeger alles.'
‘Allochtone meisjes weten dat ze alleen door hard en slim werken iets van hun leven kunnen maken', vervolgt Günel. Hun broers hebben daarnaast veel minder een vermogen tot aanpassing aangeleerd, zijn vaak te eigenwijs en niet gewend en bereid - zoals allochtone vrouwen - om zich enigszins dienstbaar op te stellen om uiteindelijk hun zin te krijgen. ‘Daardoor zijn veel allochtone jongens veel minder goed in zich staande te houden in het bedrijfsleven.'
Famile Fatma Arslan (1971)
Afkomst: Turkse
Functie: directeur-eigenaar van het Haagse advocatenkantoor Arslan Advocaten
Opvallend: was de eerste advocaat met hoofddoek in Nederland
Beeld: Hollandse Hoogte
Autochtone vrouw is kampioen parttime werken
Het zijn overigens niet alleen de allochtone jongens die het afleggen tegen hun zussen en vrouwen. Ook de meeste autochtone Nederlandse vrouwen zijn volgens Günel veel minder gemotiveerd en gehaaid om carrière te maken. ‘Die autochtone vrouw is zoals bekend kampioen parttime werken.' Turkse, Marokkaanse en andere allochtone vrouwen willen vooral fulltime werken, uit hun opleiding halen wat erin zit. Eén voordeel hebben ze daarbij: opa en oma zijn traditioneel gewend op de kinderen te passen. ‘Dat scheelt enorm om kinderen en carrière te combineren.'
Melek Usta (41) is zo'n allochtone vrouw met een tomeloze ambitie en werklust. Ze begon op de mavo, trouwde jong (het huwelijk strandde ook weer snel) rondde uiteindelijk een hbo-studie af en verschillende managementopleidingen en schopte het als eigenaar van haar werving-, selectie- en adviesbureau Colourful People uiteindelijk tot Zwarte Zakenvrouw van het jaar en lid van het Innovatieplatform tijdens de kabinetten-Balkenende.
In opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken deed Usta een aantal jaren geleden onderzoek naar allochtone leidinggevenden bij de overheid en semi-overheid. Het resultaat bevestigde wat ze al vermoedde: de helft van de allochtone overheidsmanagers bleek vrouw. En dat terwijl het percentage ‘witte' vrouwen in managementrollen in Nederland bijzonder laag is en blijft.
Usta: ‘Ik herken onder allochtone vrouwen sterk die gedrevenheid die ik zelf ook heb. Anders dan veel witte vrouwen willen allochtone vrouwen hun opleiding verzilveren als ze die voltooid hebben, ze zijn ontzettend ambitieus. En ik merk dat ze zelfs beter zijn in salarisonderhandelingen dan autochtone mannen.'
Dat de golf hoogopgeleide, ambitieuze allochtone vrouwen de komende jaren alleen maar verder aanzwelt, daarvan is iedereen die het fenomeen bestudeert, overtuigd. Usta: ‘De eerste allochtone meisjes die gingen studeren hadden nauwelijks rolmodellen. Die rolmodellen zijn er nu wel. Er staat daardoor een grote groep allochtone tienermeisjes met een gigantische motivatie te trappelen om het te gaan maken de komende jaren.'
Wassila Hachchi (1980)
Afkomst: Marokkaanse
Functie: Tweede-Kamerlid voor D66 (was daarvoor leidinggevende bij het ministerie van Defensie en marineofficier)
Beeld: Hollandse Hoogte
De keerzijde
En toch, hoe goed ze het ook doen: er is een domein dat de allochtone vrouw nog niet heeft veroverd: de echte topfuncties. In de raden van bestuur van de grote bedrijven in Nederland zijn ze nog niet of nauwelijks te vinden. Dat heeft deels met leeftijd te maken, de oudste allochtone succesvrouwen zijn pas in de veertig.
Maar volgens Ralf Knegtmans is er meer aan de hand. ‘Allochtonen netwerken nog te veel in eigen kring. En je ziet ze vooral bij events voor allochtoon talent. Maar ze moeten veel gemêleerder gaan netwerken. Het old boys network, daar rollen ze zo niet in. Ik denk dat het daarom nog minstens tien jaar gaat duren voor allochtone vrouwen in het topsegment van het bedrijfsleven zullen opduiken.'
Ander manco, volgens Knegtmans: het sterke aanpassingsvermogen van allochtone vrouwen heeft een keerzijde. Dat ze massaal economie, bedrijfskunde en rechten zijn gaan studeren omdat die studies in algemene zin zeer goede baanperspectieven bieden en qua status goed vallen in de maatschappij, heeft hun inderdaad goede banen opgeleverd. Maar wie écht gedreven is en daardoor uiteindelijk vaak écht de top bereikt, kiest een studie die intrinsiek bij hem past, volgens Knegtmans. ‘Dat lef moeten allochtone vrouwen nog gaan krijgen.'
En de allochtone man, komt het daarmee nog goed, of is híj straks degene die tegen een glazen plafond aanloopt? Ook onder hen is er een groep die het goed doet, zeggen de kenners. Maar velen moeten wel gaan beseffen dat ze hard moeten werken en zich minder arrogant opstellen als ze iets willen bereiken in de maatschappij. Knegtmans meent dat de allochtone man zich uiteindelijk zal optrekken aan het succes van de allochtone vrouw. ‘De mannen lopen nu in sommige gevallen inderdaad achter, maar die vrouwelijke allochtone rolmodellen die nu steeds meer opduiken, zullen ook hen inspireren.'
Allochtone braindrain?
‘Hoogopgeleide allochtoon keert terug naar land van herkomst'. Verschillende media hebben de afgelopen jaren over die vermeende trend bericht. Toch blijkt het niet uit de meest recente CBS-cijfers over remigratie. Het aantal laagopgeleiden dat terugkeert naar Turkije, Marokko of andere niet-westerse landen is nog altijd duidelijk hoger.
Toch spelen hoogopgeleide Marokkanen, Turken en Surinamers wel sterk met de gedachte om Nederland te verlaten, blijkt de laatste jaren uit enquêtes. Het zou te maken hebben met de verharding van het politieke klimaat in Nederland. Bovendien: hoogopgeleiden kunnen elders veel makkelijker een baan vinden dan laagopgeleiden. En de economie van Istanbul is booming.
‘Ik hoor inderdaad van ontzettend veel hoogopgeleide allochtonen dat ze emigratie overwegen', zegt Bercan Günel. Niet alleen naar Turkije of Marokko overigens, ook Amerika staat hoog op de lijstjes. De belangrijkste reden dat hoogopgeleide allochtonen vertrek overwegen: ‘Ze vragen zich af of Nederland wel een goede plek is om hun kinderen op te voeden.'
Illustraties: Claudie de Cleen
Wellicht ook interessant:
Meer artikelen in de rubriek
'Diversiteit'
Reageer, print of deel dit artikel
Reacties op dit artikel:
Maarten | 5 mei 2011 (14:30)
Buiten dat het artikel bol staat van (niet uitgesproken) vooroordelen (en voorbeelden) dat allochtonen alleen uit Islamitische landen komen, snap ik de laatste paar zinnen uit het artikel totaal niet. Hoofdreden om uit Nederland te emigreren zou zijn dat het geen goed land zou zijn om hun kinderen in op te voeden (is een mening, naar mijn mening is het 1 van de beste landen om in op te groeien in de wereld) en de verharding vanuit de politiek (lees: Wilders). Niet alleen landen van herkomst ('terug gaan') staan hoog op de lijst, maar ook Amerika... alsof daar de politieke situatie zo vriendelijk is voor allochtonen (lijkt mij juist het meest onvriendelijke land om als moslim(a) nu naartoe te gaan).
Ferdinand De La Soie | 5 mei 2011 (15:42)
"Overigens is ze zelf geen allochtoon in de klassieke zin van het woord. ". Wat is een klassieke allochtoon ?
Laura | 5 mei 2011 (20:48)
"Witte Nederlanders", Turken, Marokkanen, Antillianen en Surinamers.....Nederland is wel wat diverser dan het voorgaande rijtje!
Anna | 6 mei 2011 (11:09)
Graag zou ik willen weten in welke categorie vallen de vrouwen die op een jongvolwassen leeftijd, vaak in het kader van gezinsherinnering, vanuit Centraal-Oost Europese landen naar Nederland zijn gekomen? Naar mijn mening krijgt deze categorie van vrouwen, onterecht, geen aandacht van onderzoekers, politiek. Vallen ze niet op?
Fenna | 9 mei 2011 (19:21)
@Maarten: als mijn nichtje van 7 huilend thuis komt, omdat 'witte' klasgenootjes haar pesten door te zeggen dat ze ' terug' moet naar Turkije (terwijl dat kind hier is geboren, alleen een Nederlands paspoort heeft en geen woord Turks spreekt) herken ik me wel in die hoofdreden...Niet echt een gezonde leefomgeving, lijkt mij, voor een klein kind. Kinderen willen niet anders zijn dan hun vriendjes. Maar als in de TK daar continu op gehamerd wordt: het onderscheid tussen allochtoon en autochtoon, dan volgt de burger dat voorbeeld op. En zie het resultaat in Nederland anno 2011.
Ik heb een tijdje in de VS gewoond (vanwege mijn werk): het is er pittig, dat geef ik je mee. Maar dat is het voor iedereen: ook voor de blanken (ooit van white trailer trash gehoord?). Maar omdat het land bij de gratie van migranten bestaat, heerst er een heel ander cultuur, totaal niet te vergelijken met Europa (die kolonisatie in haar DNA heeft). De situatie in ons Kikkerlandje is voor 'moslims' (tegenwoordig een synoniem voor iedereen uit niet-Westerse landen: crazy!) al een tijdje niet prettig, dankzij de PVV.. Ja, je hebt dan wel een dak boven je hoofd en voedsel op tafel, maar 'veiligheid' is toch ook wel een belangrijk criterium voor de modernde mens. Of niet?
@Ferdinand: goede vraag.
@Laura: de MAST bestaat uit de vier grootste (etnische) minderheidsgroepen: Marokkanen, Antilianen, Surinamers en Turken. Je kan natuurlijk ook alle 175 nationaliteiten in Nederland opsommen in je artikel... Zou ik als journalist niet aan beginnen :)
@Anna: als minimaal een van de ouders in het buitenland is geboren val je in de categorie 'allochtoon'. Maar zoals gezegd, komt je familie uit een niet-Westers land, dan val je ook in de categorie 'moslim' (gemeentelijke bestanden concluderen namelijk op basis van deze informatie dat er 1 miljoen moslims in Nederland wonen: nou, ik kan je vertellen dat meer dan de helft niet praktiserend is... maar ja, wie gaat elke allochtoon afzonderlijk interviewen? Makkelijker is het om iedereen op een hoop te gooien).
H. | 9 mei 2011 (20:14)
Wat een ongenuanceerd en bevooroordeeld artikel. Bestormen het bedrijfsleven…. veel van de in uw magazine genoemde voorbeelden werken toch echt niet bij het bedrijfsleven.
Zoals u vast weet zijn de eisen aan allochtonen bij veel (voornamelijk overheidsgerelateerde) organisaties door diversiteits/discriminatiebeleid minder streng. Uw ongenuanceerdheid blijkt ook doordat u in veel artikelen vaak dezelfde personen aanhaalt/interviewt die hun geld verdienen door het in stand houden van deze discriminatie (diversiteitbeleid).
Hiermee is het de vraag of uw eigen artikelen over diversiteit wel voldoen aan uw eigen voorwaarden, je zou dit soort artikelen zelf (indirect) racistisch kunnen noemen .
In de hoop dat Intermediair in het vervolg iets genuanceerder is en discriminatie en diversiteitsbeleid bestrijdt in plaats van promoot.
SC | 10 mei 2011 (12:55)
Vanuit het Aziatische thuis werden we zeer gestimuleerd om te studeren. Niet omdat een of beide ouders het niet hadden kunnen doen, maar omdat in onze familie het de gewoonte was om af te studeren, het liefst cum laude en dan zeer succesvol te zijn.
Toen ik de hoogste cito-score had in de zesde klas zei het hoofd van de basisschool 'als het mijn dochter was zou ik haar naar de huishoudschool sturen' toen antwoordde mijn vader 'kijk daar ligt nu het probleem, het is jouw dochter niet! Het is mijn dochter en zij gaat naar het Atheneum.' Dit was een van de momenten dat ik zo ontzettend trots op mijn vader.
Het woord 'allochtoon' heeft de laatste jaren een grotere reikwijdte gekregen qua betekenis. In mijn aardrijkskundelessen op de middelbare school, was het voorbeeld 'een Amsterdammer in Amsterdam is een autochtoon en een Amsterdammer in Rotterdam is een allochtoon.'
Ik heb zelfs geweigerd bij een werkgever een formulier in te vullen ivm subsidies voor het diversiteitsbeleid (positieve discriminatie). Als je naar gelijkheid streeft, moet dit soort beleid worden aangevochten. Het geeft wel aan dat er een probleem is, maar het helpt eerder als een zoethouder.
En als journalist wil je een duidelijk beeld van de werkelijkheid en neem je niet alleen MAST mee.
En Kees Versluis, ik geloof je meteen 'Toen Ünal ging studeren in de jaren tachtig was dat een zeldzaamheid' lijkt me zelfs eerder een sterk verhaal, daar ze in 1980 is geboren.
ACA | 14 mei 2011 (21:41)
in reactie op SC:
"Internist-oncoloog Gülseren Ünal (46) heeft moeite een gaatje in haar agenda te vinden..."
daar staat toch echt 46 tussen de haakjes, neem aan dat het op haar leeftijd slaat en niet haar confectiemaat
Kees Versluis (auteur van het artikel) | 20 mei 2011 (15:51)
Zoals Amerikanen schijnen te twijfelen aan de precieze geboorteplaats van Obama, zo wordt door sommige lezers van dit artikel getwijfeld aan het geboortejaar en zelfs het bestaan van internist-oncoloog Gülseren Ünal. Een bewijs in de zin van een geboorteakte met alle benodigde stempels kan ik niet leveren, maar ik garandeer bij dezen dat ze echt bestaat, echt internet-oncoloog is en echt in 1965 is geboren (en in 1987 begon aan haar studie)!
Sannie | 28 mei 2011 (23:36)
Heerlijk om al die ongenuanceerde en o zo kritische opmerkingen op een 'ongenuanceerd artikel' te lezen! Er gaat toch echt ergens iets mis als je niet eens de positieve veranderingen aan wil of durft te nemen. Snap het niet meer... help me even... wat willen we nu allemaal lieve mede-Nederlanders? Lekker klagen bij een artikel waarin (jaja alweer) ene Mohammed of Mustafa iemand heeft doodgeschoten? Nee, want, dan zegt men massaal dat dat echt niet kan, allochtonen die ons mooie Nederland verpest. En als men een stukje over allochtonen leest die het beter of gewoon zeer goed doen, dan kan dat ook niet geaccepteerd worden? Nee, want dan is die domme allochtoon op die positie gekomen door positieve discriminatie of het diversiteitsbeleid. Dan
Genuanceerd of niet, zelfde voorbeelden of niet. Probleem ligt bij u o zo genuanceerde lezer met zijn o zo genuanceerde kritiek. U durft gewoon niet aan te nemen dat de allochtonen ook een keer losgekoppeld willen en gaan worden van de woorden 'boosdoener' of 'lastpak.' Als men daar gewoon voor open zou willen staan...
|
