Zonder kennismigranten loopt economie straks vast
Auteur: Marie-José Kleef |
11-11-2010
| Reacties: 7
|
 Mail dit artikel
Lilian van der Steen, manager van ExpatDesk begeleidt nieuwe Turkse kennismigrant Ali Onur Demir (29)
De Nederlandse economie heeft de komende jaren een schreeuwende behoefte aan hoogopgeleide kenniswerkers. Net nu de nieuwe regering plannen smeedt om het slimme migranten moeilijker te maken hier te komen werken. Knap stom, vinden wetenschappers en bestuurders van grote steden.
Denemarken stond tot voor kort in de top vijf van de beste kenniseconomieën ter wereld. Tot de rechtse coalitie aantrad die, net als inmiddels in Nederland, gedoogsteun kreeg van een nationalistische anti-immigratiepartij. Denemarken zakte naar de negende plaats op de ranglijst. De zeer strenge immigratiewetten houden kenniswerkers en internationale investeringen tegen, zo blijkt uit het laatste rapport van het World Economic Forum dat de lijst opstelt. Gaat dat Nederland - achtste op de lijst - ook gebeuren?
Tijdens de formatie nog riep de PVV bij monde van Tweede Kamerlid Sietse Fritsma dat drastische beperking van immigratie en een algehele immigratiestop voor mensen uit moslimlanden voor de PVV prioriteit had en zou moeten gelden voor alle categorieën, dus ook voor kennismigranten. Zover als de PVV graag had gezien, gaat het huidige gedoogakkoord niet, maar beperkende maatregelen bevat het zeker. Zo wil de nieuwe regering dat migranten zelf hun inburgeringscursus betalen en dat wie zakt voor het examen geen verblijfsvergunning krijgt. Ook streeft dit kabinet ernaar EU-richtlijnen te wijzigen om gezinshereniging te kunnen beperken (geen buitenlandse partner onder de 24 jaar, maximaal één partner in de tien jaar), een diploma-eis te stellen voor aanvragers van een verblijfsvergunning (nu geldt alleen een - overigens behoorlijk strenge - inkomenseis), en alleen een voorwaardelijk Nederlanderschap in te voeren voor de eerste vijf jaar na het verkrijgen van een verblijfsvergunning.
Tekort aan hoogopgeleiden
Maar net als in Denemarken dwarsbomen strengere immigratieregels niet alleen de plannen van de kansarme migrant om naar Nederland te komen, maar ook die van de getalenteerde kenniswerker. Vorige maand waarschuwden hoogleraren (Jan Latten van de Universiteit van Amsterdam, Fred Zijlstra van de Universiteit van Maastricht) en directeuren uit het bedrijfsleven (IBM, Siemens, Xerox) in een brandbrief aan de politiek voor het dreigende tekort aan hoger opgeleid personeel. Vooral aan computerdeskundigen en technici is grote behoefte en aangezien de aanmeldingen voor de betreffende studies hier al jaren hard teruglopen, is het voor iedereen duidelijk dat die vacatures niet door Nederlanders zullen worden opgevuld. Daarbij zullen de komende jaren ook nog eens duizenden ingenieurs en onderzoekers met pensioen gaan. In het zwartste scenario van het Centraal Bureau voor de Statistiek zal het tekort aan hoger opgeleid personeel al in 2020 zijn opgelopen tot 300 duizend man. En in andere Europese landen is het niet anders. Volgens de Europese Commissie heeft Europa de komende twintig jaar twintig miljoen geschoolde migranten nodig om de economische productiviteit op peil te houden.
Carolien Gehrels (PvdA), wethouder economie van de gemeente Amsterdam, bevestigt dat beeld. ‘Er zitten meer dan tweeduizend internationale bedrijven in Amsterdam, die bij elkaar goed zijn voor 25 procent van de werkgelegenheid. De financiële en zakelijke dienstverlenging, de logistiek en de creatieve industrie: het zijn stuk voor stuk belangrijke sectoren van de Amsterdamse economie die sterk afhankelijk zijn van internationale migranten. Er is nu al een groot tekort aan gekwalificeerd ict-personeel en recent onderzoek van de Kamer van Koophandel laat zien dat er in 2015 in de regio 90 duizend banen bijkomen en dat er in die periode ook nog eens 90 duizend mensen met pensioen gaan. Al die vacatures gaan we nooit opvullen met alleen onze lokale arbeidsmarkt', aldus Gehrels. ‘Als die bedrijven niet de juiste mensen kunnen aantrekken, zullen ze vertrekken. De concurrentie met steden als Barcelona, Madrid en Hamburg is stevig. Goede en flexibele regelingen voor arbeidsmigratie zijn essentieel.'
Concurrentiestrijd om de internationale kenniswerker
Om de concurrentiestrijd om de internationale kenniswerker niet te verliezen, zou Nederland er daarom juist goed aan doen de toelatingseisen en -procedures flink te versoepelen. De vorige regering van CDA, PvdA en ChristenUnie had daarin al stappen gezet. In 2008 kreeg het recordaantal van 6.650 kennismigranten een machtiging tot verblijf, en het pilotproject dat vooruitliep op de onlangs door de Eerste Kamer geloodste wet ‘Modern Migratiebeleid' had positieve resultaten. Nederland steeg afgelopen jaar van de tiende naar de achtste plek in de top-10 van kenniseconomieën van het World Economic Forum. Het CDA had dat beleid daarom graag doorgezet, maar de samenwerking met de VVD en de PVV maakte dat onmogelijk.
‘Oliedom', vindt Gerard Schouw, Tweede Kamerlid voor D66. ‘Onvoorstelbaar dat de VVD hieraan meewerkt. Die zouden beter moeten weten. Kennismigranten de toegang bemoeilijken is het totale ontkennen van onze open economie, van ons concurrerend perspectief. We hebben die mensen de komende jaren keihard nodig met de vergrijzing en de verwachte krapte op de arbeidsmarkt. Kennismigranten zijn een cruciale levensader voor de Europese economie.'
Ook GroenLinks wil de noodklok luiden. ‘Tolerantie heeft dit land voorspoed gebracht', zegt Tweede Kamerlid Jesse Klaver. ‘Innovatie komt door ruimte voor verschil en afwijkende meningen. We lijken in Nederland alleen nog maar naar overeenkomsten te willen kijken, en dat is zo jammer, want daar komt geen groei uit voort. Je kunt nog zoveel belastingen verlagen om het vestigingsklimaat te verbeteren, een ongastvrij land is een onaantrekkelijk land voor kenniswerkers, en als mensen hier niet willen wonen, komen die bedrijven ook niet.'
Hoogleraar Migratie- en Integratiestudies Han Entzinger wordt er moedeloos van dat harde feiten over de noodzaak van kennismigratie worden ontkend ten koste van een populistische boodschap over de dreiging van massale immigratie van kansarme asielzoekers. ‘VVD en PVV hebben het nog steeds over tienduizenden die hierheen zouden willen komen, maar dat is allang niet meer het geval. Was het maar waar, want we hebben die steeds beter opgeleide jongeren uit Turkije en Marokko straks echt nodig. Met de verhoging van de pensioenleeftijd en het mobiliseren van meer vrouwen en werklozen voor de arbeidsmarkt gaan we het niet redden. Het onvermoede, maar reële perspectief dat de toetreding van Turkije tot de Europese Unie de beste oplossing is voor het tekort op onze arbeidsmarkt wordt met hoongelach ontvangen', aldus Entzinger. ‘Maar - zo stond laatst ook nog in The Economist - de vraag is of Turkije nog wel wil!'
Turkije heeft inmiddels de op vijf na grootste economie van Europa en de relatie tussen Turkije - de grootste leverancier van niet-westerse migranten in Nederland - en de rest van Europa is de laatste maanden danig bekoeld. Zo zette de bezwaren van premier Rutte tegen de dubbele Turkse en Nederlandse nationaliteit kwaad bloed. Net als het hoger beroep van de Nederlandse staat tegen de uitspraak van de Rotterdamse rechtbank dat Turken hier vanwege Europese afspraken geen inburgeringsplicht hebben.
Verharding is geen reden voor vertrek
Gülhan Develi, human resource manager van de Demir-Halk bank in Rotterdam, die door heel Europa voor bedrijven bemiddelt bij het verkrijgen van handelskredieten voor Turkije, voorziet voor haar bedrijf vooralsnog geen negatieve gevolgen. ‘Wij hebben 111 medewerkers in Nederland, waarvan negentig procent Turks is, van wie we zeventig procent uit het buitenland hebben gehaald. Alle medewerkers hebben een universitaire opleiding en velen hebben ook nog een MBA-opleiding gevolgd.' Volgens Develi is er de laatste jaren veel verbeterd in het vereenvoudigen en versnellen van de procedures voor het verkrijgen van de benodigde papieren. ‘Sinds twee jaar is er een speciale ExpatDesk in Rotterdam die ons fantastisch helpt. Het gaat allemaal veel gemakkelijker dan jaren geleden.'
Wat de gevolgen van het nieuwe regeerakkoord voor haar bank zullen zijn, kan ze nog moeilijk inschatten. ‘Ik heb wel het een en ander zitten lezen daarover, en strengere immigratieregels zullen ongetwijfeld ook voor ons een rol gaan spelen, maar desondanks denk ik niet dat we problemen zullen krijgen om aan personeel te komen', meent Develi. Ook met het laten overkomen van familie zijn tot nu toe nooit problemen geweest. ‘Veel van mijn medewerkers wonen hier al tien jaar met hun gezin en het bevalt hen prima. Die gaan niet meer weg. De vrijgezellen vertrekken wel vaak na een paar jaar, maar dat komt omdat ze minder binding hebben opgebouwd met Nederland.' De verharding van de maatschappij ten opzichte van migranten is daarvoor nog geen reden zegt Develi: ‘Van het veranderende politieke klimaat merken mijn medewerkers niet veel. Er heerst absoluut geen onrust onder mijn personeel.'
Toch denkt hoogleraar rechtssociologie Ashley Terlouw van de Radboud Universiteit in Nijmegen dat strengere immigratieregels en de harde toon over immigratie gevolgen zullen hebben, ook voor de kennismigranten die hier al zijn. ‘Ik heb onderzoek gedaan naar de effecten van het verbod voor kennisinstellingen om Iraanse studenten toe te laten bij studies in de natuurwetenschappen en de techniek, om kennisoverdracht die bijdraagt aan de ontwikkeling van kernwapens te voorkomen. Veel van de Iraniërs in Nederland, van wie de meesten niet rechtstreeks geraakt worden door de sanctie, voelen zich er toch door gekwetst en sommigen denken zelfs over emigratie', aldus Terlouw. ‘Dit soort regelgeving heeft absoluut een negatieve uitwerking. Ook op werkgevers, die denken dat er iets mis is met Iraniërs. Migranten, van wie velen trouwens al de Nederlandse nationaliteit hebben, vragen zich af wanneer ze eindelijk als volwaardig Nederlander geaccepteerd zullen worden. Ze voelen zich niet welkom.' Volgens Terlouw kan Nederland er niet langer op vertrouwen dat het wel kennismigranten zal blijven aantrekken puur en alleen omdat het een rijk land is. ‘Vroeger waren de landen van herkomst straatarm, maar dat is niet meer zo. In thuislanden als China, Indonesië en Turkije liggen voor hoogopgeleiden inmiddels ook mooie kansen. Ze hoeven niet meer zo nodig hierheen.'
Ambitie is een loze slogan
‘Ons protest tegen strengere immigratiewetten is geen soft verhaal', zegt Tweede Kamerlid Gerard Schouw van D66. ‘Het is een keiharde economische realiteit. Dat Nederland de ambitie heeft zich in de top-5 van kenniseconomieën te vestigen, is nu niet meer dan een loze slogan. Ambtenaren reizen de hele wereld af om bedrijven over te halen onze lege kantoorpanden te vullen en ondertussen wordt ons imago zo geschaad dat kennisintensieve bedrijven vertrekken of zich wel twee keer bedenken voor ze zich hier vestigen. Het huidige beleid staat haaks op het beleid van de grote steden.'
De Haagse wethouder cultuur, binnenstad en internationaal profiel Marjolein de Jong (D66) bevestigt dat haar stad niet zonder kennismigranten kan. ‘Shell, Siemens, KPN; wij hebben hier de grootste expat-kolonie van Europa. Ze zijn heel belangrijk voor de Haagse economie. Iedere kennismigrant creëert weer een extra lokale arbeidsplaats in de vorm van bijvoorbeeld een portier, een beveiliger of een winkelmedewerker.' Zij gelooft er echter niets van dat het huidige gedoogakkoord een negatief effect heeft op de komst van deze kennismigranten. ‘Wij worden in dat akkoord expliciet genoemd als de stad van vrede en recht en daar zijn we heel blij mee. Wij maken hier de PVV dagelijks mee in de gemeenteraad en die zijn juist erg gecharmeerd van kennismigranten. Als het in Denemarken verkeerd is gegaan met het imago, kunnen we daar van leren toch? Het zal allemaal wel meevallen.'
Maar hoogleraar Han Entzinger strijdt tegen dit soort naïveteit. ‘Vóór de formatie riep Bernard Wientjes van VNO-NCW nog dat het rampzalig zou zijn voor het Nederlandse bedrijfsleven als de PVV in de regering zou komen. Nu zegt ook hij dat het allemaal wel zal meevallen, maar ik denk dat het niet toevallig is dat internationale bedrijven hun research&development-afdelingen uit Nederland weghalen. De nieuwe Britse regering wil ook een strenger migratiebeleid, met een maximum aantal kennismigranten per jaar, maar die komen daar nu alweer op terug, na stevige protesten uit het bedrijfsleven.' Tweede Kamerlid Gerard Schouw van D66 geeft het aangescherpte Nederlandse immigratiebeleid anderhalf tot twee jaar. ‘Dan is het ene na het andere rapport verschenen met feiten over de economische schade, heeft VNO-NCW alsnog de noodklok geluid en kunnen we de boel weer gaan terugdraaien.'
Fotografie: Rogier Maaskant
Wellicht ook interessant:
Meer artikelen in de rubriek
'Diversiteit'
Reageer, print of deel dit artikel
Reacties op dit artikel:
Ron | 11 november 2010 (16:52)
ONZIN. Zorg er eerst maar eens voor dat schoolverlaters en 40+ aan de bak komen en blijven. Dan zal blijken dat er GEEN behoefte aan kennismigranten is. Dat mythe wordt in stand gehouden om er voor te kunnen zorgen dat de grenzen open gaan voor goedkopere krachten uit het buitenland. Dat zoiets ten koste gaat van de bevolking wordt gemakshalve vergeten. Immers voor de ene partij (werkgevers) zijn er louter voordelen en voor de andere partij alleen nadelen (werknemers). De overheid denkt alleen in termen van macht en laat de oren hangen naar de lobby van de werkgevers. Trap er niet in!
Groet,
een zeer hoog opgeleide maar weggereorganiseerde 45+ er met decennia ervaring
H. Tuil | 12 november 2010 (8:31)
Kennismigranten komen vaak uit de derde wereldlanden, waar hun kennis en kunde bitter hard nodig is. Het is ronduit asociaal om de knappe koppen uit de derde wereld weg te halen, alleen om onze toch al riante welvaart nog hoger te maken.
Ron | 12 november 2010 (9:37)
Apekool. Zorg er eerst maar voor dat 40+ ers en schoolverlaters aan de slag komen. Met verborgen werkloosheid meegerekend zitten we niet op 5% maar op 20% werkloosheid.
psychodad | 12 november 2010 (11:44)
Weer typisch links gebral. Als er al problemen zijn dan doen we het liefst aan symptoom bestrijding. De instroom zal uiteindelijk alleen maar negatieve effecten hebben.
Rick | 12 november 2010 (13:11)
Eerst moesten ze aan de onderkant komen (grote fout, had de luie nederlanders maar aan het werk gestuurd) nu aan de bovenkant. Je ziet het ook in andere landen; het grote deel van deze immigranten wil voor minder geld en meer uren aan de slag dan de autochtonen. Het scherpe beleid komt niet door de geciviliseerde immigrant maar door de andere mensen die niets kunnen of willen bijdragen aan de maatschappij. De hoger opgeleide begrijpt dat heus wel.
CIndy | 13 november 2010 (14:06)
Misschien moet er ook eens grondig gekeken worden naar de kennis die terugkomt naar Nederland. Veel Nederlandse Repats hebben moeite om weer in een oude functie terug te keren na een buitenlands avontuur en bij een nieuw bedrijf wordt de toegevoegde waarde van de buitenlandse ervaring ook niet goed ingeschaald.
Sandra | 29 november 2011 (23:29)
sorry Rick, vind je response ronduit grote onzin en wordt er een beetje doodziek van zulke opmerkingen. Dat wij Nederlanders het vuile werk niet willen opknappen, is dat er overigens nog wel? alles gaat machinaal tegenwoordig. Het wordt tijd dat de Nederlander zijn eigen volk eens waardeert zoals hij dat met buitenlanders ook kan. Ik werk nu in de UK, waar ik schoonmaakster ben, en totaal geen respect van mensen krijg, waar ik de rotzooi van opknap, dit omdat ik met mijn 50ste niet werd aangenomen in Nederland, ik wilde best voor 1250 per maand werken, met twee studerende kinderen in huis, maar dat mocht niet, volgens de wet werd mij verteld, en wij zijn te duur?? nadat ze mij uit de id-baan hebben gesmeten, moest ik samen met mijn kinderen van 728,-- per maand rond zien te komen, waarvan al 525,-- huur werd afgetrokken, tja kreeg wel 75 huursubsidie, en dan gezondheidszorg 130 p.p. Wij aten dus brood iedere dag, met wat fruit. Hoe kan je daar in godsnaam mee rondkomen. Het CWI moest al lachen zodra ik binnenstapte, want dat deed ik iedere dag, wilde best bij een callcentre werken, maar nee, daarvoor moest ik ervaring hebben opgedaan, hoe kan dat dan als men je die kans niet eens geeft!? Het draait er gewoon op neer beste Rick, dat men slavenarbeiders in Europa wil, om zodoende hun eigen zak te spekken, waar blijven al die miljoenen, die door ons volk is opgehoest? krijgen wij daar wel eens een overzicht van, geen wonder dat die landen zich aansluiten. En onze rekeningen stijgen de pan uit, terwijl de lonen ontzettend laag zijn, en daarom nemen ze buitenlanders in de bedrijven, omdat die geen schulden in Nederland hebben, en dus ook niet zoveel hoeven af te lossen, daardoor dus niet klagen over de lonen. Mijn man komt uit Peru, en hij dacht dat hij hier een vermogen verdiende, 1000 per maand, maar vraagt mij wel steeds, waar al dat geld steeds gebleven is aan het eind van de maand, tja daar had hij geen rekening mee gehouden, hoe duur alles hier is in plaats van zijn eigen land. Hij zei, als ik hier jaren geleden was gekomen om te werken, was ik rijk .. arme lieverd, ik laat hem maar in zijn waarde.
|
