De lastigste vragen tijdens het sollicitatiegesprek

Auteur: Roos Kuiper | 21-03-2007 | Reacties: 10 | Share/Bookmark Mail dit artikel

& 'Als ik je partner opbel, wat zou hij of zij over je zeggen?' Tot schrik van sollicitanten kunnen recruiters eigenaardig uit de hoek komen. Hoe bereidt een recruiter zich eigenlijk voor? En hoe reageer je als sollicitant?



(On)zinnige vragen

'Beschrijf jezelf in één woord.' 'Hoeveel vliegtuigen zijn er in de hele wereld?' 'Als ik je partner opbel, wat zou hij of zij over je zeggen?' 'Vertel eens een mop.' Dit zijn geen verzonnen voorbeelden, maar de meest voorkomende 'lastige vragen' uit een enquête die het werving- en selectiebureau O'Connel Marketing Recruitment hield onder ruim duizend kandidaten.

Wie de toptien leest (zie kader onder dit artikel) krijgt de indruk dat recruiters te veel naar RTL-4-quizzen kijken of hun inspiratie halen uit lollige interviewtjes in jongerentijdschriften. 'Nou, ik heb wel het idee dat deze vragen komen van niet-recruiters, zoals werkgevers en leidinggevenden die zelf de sollicitatiegesprekken voeren', zegt Paula O'Connel, eigenaar van het gelijknamige bureau, ter verdediging. 'Wij zijn zelf veel conservatiever in onze gesprekken.'

Maar O'Connel begrijpt wel, vertelt ze, waarom die op het eerste gezicht nogal absurde vragen worden gesteld. 'Die vraag over die pingpongballen, dat is om te kijken hoe creatief je bent, hoeveel fantasie je hebt. Met de vraag over hoeveel vliegtuigen er in de wereld zijn test de recruiter je analytische vermogen. En de vraag over wat je partner over je zou zeggen stellen wij ook, maar dan vragen we hoe je baas jou zou omschrijven.' Maar om een sollicitant te vragen zichzelf in één woord te beschrijven, vindt O'Connel een gemene opdracht. 'Dat is niet te doen. En vertel een mop... zelf zou ik dat niet kunnen.'

Reageren op onverwachte situaties

'Het is soms balorigheid. Laten we eens een gekke vraag stellen en kijken wat hij antwoordt', verklaart Steven Gudde van Randstad HR Solutions, die jarenlang als recruiter heeft gewerkt, dit soort typische vragen. Ook een recruiter kan een slechte dag hebben, suggereert Gudde -- dat moet je als sollicitant dan maar net treffen. Helemaal absurd vindt hij zulke vragen ook weer niet. 'Het gaat niet altijd om het antwoord, maar om de reactie: hoe reageert iemand op onverwachte situaties?' Gudde adviseert sollicitanten die op zo'n moment twijfelen, te informeren waarom die vraag wordt gesteld. Los daarvan is het sowieso aan te bevelen om al bij het maken van de afspraak te informeren waar de recruiter op gaat letten in het gesprek en hoe eventueel de verdere procedure loopt.
De aanpak door recruiters kan behoorlijk verschillen. 'Als je bij een recruiter aan tafel zit, is over het algemeen zijn enige toets: past deze kandidaat in de club? Op basis van je cv en eventueel nabellen weet de recruiter namelijk al of je het kunstje kunt', zegt Steven Gudde. 'In sectoren als de technische detachering ligt het anders. Daar doet de recruiter ook een vakinhoudelijke toets.' De gespecialiseerde bureaus gaan eveneens meer in op vakmatige vaardigheden.
Frank van Loon van Fairlane, een werving- en selectiebureau voor consultancybanen en marketingfuncties, toetst in het gesprek juist ook persoonlijke vaardigheden. Daartoe heeft hij een verzameling cases. 'Zo stel ik wel eens de vraag: hoeveel securitypoortjes denk jij dat er op Schiphol staan? Dat vraag ik aan iemand die solliciteert als consultant, om te beoordelen of hij op een structurele manier snel een schatting kan maken.'

Andere recruiter, ander gesprek

Voor elk gesprek maakt Van Loon een lijstje met pakweg acht punten. 'Globaal kijk of er nog vragen zijn over iemands kennis en ervaring en ik bekijk welke persoonlijke vaardigheden de kandidaat in huis moet hebben, zoals probleemoplossend vermogen. Ook stel ik vast welke communicatieve vaardigheden van belang zijn en welke persoonlijkheidsaspecten. Wordt verwacht dat iemand veel initiatief neemt? Moet je met hem kunnen lachen?'

Zijn collega Jeroen Jansen heeft weer een iets andere aanpak. 'Ik vind het leuk om elk gesprek anders te laten lopen, een beetje heen en weer te springen in het cv en de kandidaat te verrassen. Als recruiter voer je tien keer per week sollicitatiegesprekken en daar moet je lol in blijven houden.'

Paula O'Connor selecteert kandidaten voor marketingfuncties bij internationale bedrijven. Ze hanteert juist een vaste gespreksindeling. 'Ik besteed globaal een kwartier aan kennis en vaardigheden, een kwartier aan opgedane ervaring, een kwartier aan de culturele match en het laatste kwartier gebruik ik om een indruk van de baan te geven', zegt ze. Kortom: zoveel recruiters, zoveel stijlen. Wel is al een aantal jaren bij veel personeelsselecteurs de 'STARmethode' in zwang.

STAR staat voor Situatie, Taak, Actie, Resultaat. Het is een manier om te ontdekken hoe iemand in een bepaalde situatie zal reageren. Tijdens het gesprek wordt aan de sollicitant gevraagd of hij een situatie op zijn werk kan beschrijven waarin hij goed heeft gefunctioneerd. Vervolgens wordt gevraagd welke taak hij precies had. En dan is de hamvraag: hoe heeft hij die klus aangepakt? En wat was het resultaat?

Gevaarlijke vragen

Veel recruiters rollen bij toeval in het vak. Een deel van hen heeft bijvoorbeeld een studie op het gebied van arbeid gevolgd of psychologie gestudeerd. Voor hen is recruiter een opstapfunctie naar een baan op het gebied van human resources. Er zijn ook veel recruiters die uit een heel ander vakgebied komen, zoals Jeroen Jansen van Fairlane. 'Ik was bij mijn vorige werkgever consultant, maar na een tijdje merkte ik dat ik heel erg geïnteresseerd was in mensen en dat ik het leuk vond om sollicitatiegesprekken te voeren.'

Ex-recruiter Steven Gudde is een paar jaar geleden aan de andere kant van de tafel gaan zitten. Hij begeleidt mensen in een outplacementtraject en weet als geen ander hoe hij hen moet voorbereiden op lastige vragen. Een gevaarlijke vraag die heel vaak gesteld wordt is: vertel eens iets over jezelf. 'Voor je het weet, ga je dingen vertellen die de ander helemaal niet wil horen of je draaft door. Het gevaar is niet alleen dat je een verkeerde indruk achterlaat, maar ook dat je de regie over het gesprek verliest.'

Gudde adviseert eerst te vragen waarover de selecteur precies iets wil horen: over hoe je op je werk bent? Je privé-leven? Je ambities? Verder is het zinvol je te realiseren dat elke recruiter op zoek gaat naar de reden van vertrek, zegt hij. Als bij de recruiter het vermoeden rijst dat een conflict de werkelijke reden zou kunnen zijn, dan gaat hij vragen stellen als: wat zou je anders doen dan je baas? In het geval van ruzie is het de kunst om de kwestie 'positief te herformuleren'.

'Probeer zo objectief mogelijk vanuit je eigen perspectief de situatie te beschrijven. Geef geen waardeoordelen', aldus Gudde. Mocht de interviewer blijven doorhengelen, dan kun je als sollicitant proberen het onderwerp af te sluiten door te vragen naar de relevantie ervan voor deze sollicitatie. Vaste prik is ten slotte de vraag naar goede en slechte eigenschappen. De betere recruiters vinden dat tamelijk zinloos vanwege de sociaal gewenste antwoorden die ze krijgen. Mocht de vraag toch komen, dan kunnen sollicitanten het beste hun slechte eigenschappen ombuigen naar iets positiefs. Zoals: 'Ik kan soms een beetje ongeduldig worden als processen heel langzaam verlopen, maar ik heb geleerd om daarmee om te gaan. En de positieve kant van mijn ongeduldigheid is dat ik daadkrachtig ben.'

De tien lastigste vragen

Werving- en selectiebureau O'Connel Marketing Recruitment vroeg aan ruim duizend sollicitanten wat zij de meest lastige of rare vragen vonden die hun waren gesteld. De toptien is samengesteld uit de meest voorkomende antwoorden.


1 Je stapt in de lift bij je toekomstige baas. Hoe zou je jezelf in tien seconden verkopen?
2 Beschrijf jezelf in één woord.
3 Wat zou je doen met een miljoen pingpongballen?
4 Je mag een vraag stellen aan iemand uit de geschiedenis. Wie kies je en wat is je vraag?
5 Wat is hot in muziek, auto's, jeans, shopping, sieraden en zo?
6 Hoeveel vliegtuigen zijn er in de hele wereld?
7 Hoe wek je het vertrouwen van een klant of manager met meer dan dertig jaar ervaring?
8 Als ik je partner zou bellen, wat zou hij of zij dan over je vertellen?
9 Vertel eens een mop?
10 Stel, je hebt een grote zak met geld, wat zou je ermee doen?


Handige tool

Met deze tool train je je sollicitatiegesprek uitvoerig.
Wellicht ook interessant:
Meer artikelen in de rubriek
'De voorbereiding'

Reageer, print of deel dit artikel

  • Reageer (10)
  • Print
  • Share/Bookmark Mail dit artikel
Reacties op dit artikel:
rob lammers | 13 juli 2005 (9:13)

Reactie op je artikel "wat zou je doen met een miljoen pingpongballen?"
De recruiter verzint bij sollicitaties steeds nieuwe methodes, maar in hetzelfde tempo worden die weer achterhaald door sollicitanten via tips uit bladen, boeken, etc. Constant over jezelf nadenken blijft natuurlijk altijd zinvol, maar het lijkt er steeds meer op dat je als sollicitant zelf óók psychologie gestudeerd moet hebben en constant op je hoede moet zijn om dit sollicitatieproces tot een goed resultaat te brengen: nagaan welk type recruter je tegenover je hebt, inderdaad inschatten of hij/zij z'n dag heeft of niet, welk antwoord hij het liefst hoort etc. Veel aspecten zijn dan ook tijdens zo'n eerste gesprek al subjectief:
Klikt het met die recruter? Vindt hij / zij je ideeën, eigen initiatief, etc. juist eigenwijs i.p.v. doortastend?
Tijdens zo'n gesprek dreig je de objectiviteit t.a.v. jezelf te verliezen.
Vele standaardzaken blijven altijd logisch zoals vriendelijk zijn, er "vlekkenloos" uitzien, etc., maar zoiets als je manier van praten, lachen, etc. dwing je bij jezelf niet af en prikt een recruter dwars doorheen of het écht of nep is. Ook liegen of "opkloppen" en of je op de hoogte bent van al die tips uit bladen / boeken en toepast.
De eindbeoordeling blijft uiteindelijk altijd subjectief, is je sollicitatiegesprek een momentopname geweest en is de werkkring waarin je terechtkomt haast een lot uit de loterij. Op die werkplek wordt natuurlijk gekeken hoe je functioneert , maar komt je ware karakter alsnog boven. Het verschil tussen het sollicitatieproces en de werkplek is dan gelukkig dat daar aan veel zaken niet zo zwaar meer getild wordt.....
Van tevoren oefenen tegen een goede vriend kan enorm bijdragen aan succes i.p.v. tips uit je hoofd leren. Blijf dus toch zoveel mogelijk jezelf.
Overigens, zo'n vraag als "kun je met hem lachen" hangt óók van de karakters van je aanstaande collega's af.

Harry | 4 september 2008 (16:17)

Wat zeg je tegen je recruiter, die je als Dir. Commerce bij een zijdelingse concurrent heeft geplaats, als je op de laatste dag van je proeftijd toch ontslagen wordt?
De dag ervoor nog als Hoofd Commerciele Afdelingen de opdracht gekregen, het plan voor het volgend jaar bij je leveranciers te presenteren, de morgen van je laatste proefdag wederom door de aandeelhouders naar de inkoopcondities bij je vorige werkgever wordt gevraagd, doch die je nog steeds niet hebt willen vrijgeven, en na de lunch ...kan gaan.
Reactie van die werkgever naar de recruiter: "Tijdens de proeftijd kan het arbeidsverband zonder opgave van reden worden beeindigd, en daar maken we gebruik van. Goedenmiddag. "

Michel Groot | 22 september 2008 (18:32)

Recruiters blijven irritante mensen. Sterker nog het wordt dus steeds erger. Maar bedenk wel recruiters, dat we onderhand de balen van jullie krijgen en de arbeidsmarkt goed is. Dus stel niet al te onzinnige vragen, anders trekken mensen misschien wel gewoon geergerd hun sollicitatie in. Ooit, als onervaren schoolverlater, kreeg ik de vraag 'of ik de dood van moeder goed had verwerkt'. Als iemand dat nu zou doen, zou ik gewoon de kamer uitlopen. Bedrijven en banen genoeg. Nou doehoei!

Ben Priem | 30 juli 2010 (13:26)

Recruiters weten vaak zelf niet wat leeft in hun organisatie. Ze hebben namelijk niet zelf in de klei gestaan en zijn dat ook niet van plan. Dat zij precies weten of iemand geschikt is voor de job is zeer de vraag. Vragen die te maken hebben met de juiste competenties worden slechts zelden gesteld. Resultaat: belachelijke vragen! Feijenoord is financieel armlastig maar weet door creativiteit wel kwalitatief goede spelers aan te trekken. De gemiddelde recruiter leest een CV van een kandidaat ouder dan 45 jaar vaak niet eens. Moeten ze ook doen als de arbeidsmarkt krapte toeslaat door de vergrijzing...... Een goed sollicitaitegesprek voeren waar de werkgever werkelijk wat aan heeft is een kunst die maar weinigen verstaan.

Joop | 31 juli 2010 (7:44)

Helemaal eens met de vorige schrijver (Ben Priem).

De recruter weet echt niet waarop hij iemand moet selecteren en denkt te vaak te moeten gaan voor goedkoop én slimmerik.
Volgens mij wordt door deze Poortwachtersvisie veel verwoest in bedrijven.

Ben Priem | 2 augustus 2010 (16:54)

Moet je de gemiddelde recruiter eens antwoord laten geven op bv de volgende vragen:
- wat is in een paar zinnen de visie en missie van jouw werkgever?
- geef mij in één zin de elevator pitch aan?
- wat is de missie van jouw P&O afdeling (en dus mijn toekomst)?
- en wat is de elevator pitch van de P&O afdeling?
- is het management toegankelijk?
- zijn de arbeidsvoorwaarden transparant (bv bonus in recessietijd)?
Je zult versteld staan. De kandidaat wordt door de meesten afgeserveerd als te bijdehand.....
Crux: kandidaten willen een baan en zullen veelal geen al te kritische vragen stellen om te kijken of die werkgever ook aan hun eigen eisen/match/verwachtingen voldoet. En moet je die als recruiter nu niet juist aantrekken?

Ellen | 3 augustus 2010 (13:00)

Als ik naar mijn eigen functie kijk, dan vraag ik me af of daar wel bij hoort dat ik op elke vraag binnen twee seconden een gevat antwoord heb. Meestal verwacht mijn opdrachtgever een wat gedegener onderbouwde reactie, om het zachtjes te zeggen. In een sollicitatiegesprek niet de ruimte krijgen om even na te denken over zo'n vraag zou voor mij een indicatie zijn dat ze helemaal niet zo serieus iemand zoeken.

Franck van der Sluijs | 3 augustus 2010 (22:00)

Gelukkig heb ik nog nooit rare vragen gekregen. Als ik zulke vragen zou krijgen zou ik dat een teken vinden dat ze mij niet serieus nemen. Geloof in de waarde van jezelf en laat je niet gek maken door rare vragen.

Koers | 6 augustus 2010 (8:34)

Ik ben voorstander van de S.T.A.R. (Situatie, Taken, Aanpak, Resultaat) methode voor het bevragen van sollicitanten. Dan vraag je relante dingen en kun je doorvragen. Als je een beeld wilt krijgen van de psyche van iemand, Stuur deze persoon dan naar een assesment en ga niet zelf de psycholoog uithangen! Tevens kun je daar ook op competenties laten toetsen. Ja, het kost geld, maar de verkeerde selecteren kost uiteindelijk ook geld....

Ben Priem | 7 augustus 2010 (13:04)

Lifetime employement bij dezelfde werkgever komt steeds minder voor. Veel sollicitanten kennen dit kunstje inmiddels als ze wat langer meelopen. Daarom moet je STAR combineren met vraagsituaties die uitgaan van gewenst gedrag volgens de doelstellingen en kerncompetenties van de eigen organisatie. En de uitkomsten moeten vervolgens per kandidaat vergelijkbaar zijn. Op die manier kun je een en ander ook waarderen met bijvoorbeeld een puntensysteem.

Het kan enige tijd duren voordat je reactie geplaatst wordt.

Het is de redactie van Intermediair toegestaan om de inhoud van de reactie met naam en toenaam te hergebruiken in de print uitgave van Intermediair.

Reacties worden niet direct op de site geplaatst. De redactie controleert vooraf of de reactie aan een aantal voorwaarden voldoet. Deze voorwaarden zijn:

  • Reacties dienen betrekking te hebben op de inhoud van het betreffende artikel of onderwerp.
  • Reacties mogen geen beledigingen, bedreigingen, al dan niet fictief, aan het adres van de andere sitebezoekers of aan prominente personen bevatten.
  • Uitingen van geweld, racisme, anti-semitisme, het zwartmaken van individuen, groepen of organisaties worden niet getolereerd.
  • De reactie moet kort en bondig zijn (maximaal 1.000 karakters), te lange reacties worden niet geplaatst.
  • Het plaatsen van persoonsgegevens zoals telefoonnummers en adressen in de tekst van de reacties is niet toegestaan.
  • Links naar websites en reclame voor producten en/of diensten worden niet geplaatst.
  • Reacties die volledig in hoofdletters zijn getypt en/of vol staan met uitroeptekens en vraagtekens worden niet geplaatst.
  • Reacties die vol staan met taalfouten worden niet geplaatst.

De redactie behoudt zich het recht voor om reacties aan te passen, in te korten of te verwijderen. De redactie gaat niet in discussie over geplaatste of verwijderde reacties.


Ik ga akkoord met de voorwaarden

Zoek in vacatures voor hoogopgeleiden:

Sollicitatiecoaches

Lees de tips van sollicitatiecoache Marloes Wichink Kruit