Marc van der Chijs, oprichter van de Chinese YouTube

'Als het eenmaal loopt, wil ik weer wat anders'

 Deel dit artikel

Hij is 35 en nu al de meest geslaagde Nederlandse ondernemer in China. De oprichter en mede-eigenaar van de 'Chinese YouTube' Tudou, benut de kansen die de snel groeiende economie biedt.

• Hoe kwam je in de entertainmentsector terecht?
• Was Tudou direct een succes?
• Wat merk je van de internetcensuur in China?
• Wat is de grootste uitdaging van Tudou?
• CV Marc van der Chijs

Marc van der Chijs (35) weet meer over Chinese jongeren dan wie ook. Hij weet wat hun dromen zijn, wie ze bewonderen, waar ze naar kijken en hoe lang. En hij weet die kennis als geen ander te verzilveren. Toch ligt dat helemaal niet voor de hand. Van huis uit is hij bedrijfseconoom en controller. Via een reeks omzwervingen kwam hij in Beijing terecht op een moment dat de internetrevolutie in China begon.

Nog voor de oprichting van YouTube bedacht hij dat China rijp was voor Tudou, een portal voor internettelevisie. Vandaag trekt Tudou, met zeven kantoren en een paar honderd medewerkers, dagelijks tien miljoen gebruikers. De site is zo populair en de belangen zijn zo groot, dat hij voorzichtig moet laveren om de Chinese overheid niet voor het hoofd te stoten.

Inmiddels is hij ook ceo van een online spelletjesportal die hij in een paar jaar tijd tot een van de grootste in Azië wist te maken. In een hotel in Amsterdam sprak ik met hem vlak voor vertrek naar zijn woonplaats Shanghai over hoe het zover is gekomen.

Op je zevenentwintigste was je al senior controller voor Daimler, het moederbedrijf van Mercedes, in China. Hoe komt een Nederlandse jongen op die positie terecht? 'Ik studeerde bedrijfkunde in Maastricht. Een van mijn docenten zette me op het spoor. Ik wilde wetenschappelijk medewerker worden, maar hij zei: "dat zie ik jou niet vier jaar doen". Hij wees me op Daimler Benz die toen financiële trainees aan het werven was. Na een traineeship op het hoofdkantoor in Stuttgart kon ik voor een half jaar naar Indonesië. Daar is mijn liefde voor Azië ontstaan, vooral door de relaxte manier van zakendoen. Erg honkvast was ik toch al niet; ik heb vanwege het werk van mijn vader praktisch mijn hele leven in het buitenland gewoond. Toen ik in 1999 kon kiezen tussen een positie in Toronto of in Beijing, werd het het laatste, hoewel ik bij een eerder bezoek aan China niet erg onder de indruk was van het land.'

Wat zag je toen niet wat je later blijkbaar wel zag? 'Ik verbleef toen in zo'n communistisch hotel waar ze controleerden of je wel alleen naar je kamer ging. Bovendien miezerde het de hele tijd. Misschien dat ik daarom een compleet verkeerde indruk kreeg. Tijdens de drie jaar dat ik als controller werkte, zag ik dat er ontzettend veel kansen lagen om te ondernemen. En dat Daimler daar niet goed mee omging. Ik deed de finance and control voor Noordoost Azië en ik kon daar mijn ei totaal niet kwijt. Het was vooral spreadsheets maken en presentaties geven. Als jonge expat in een Duits bedrijf wordt er niet naar je geluisterd.'

Je nam ontslag bij Daimler om voor jezelf te beginnen. 'Mijn contract liep af en ik heb toen zelf besloten om te stoppen, maar wel in Beijing te blijven. Ik wilde voor mezelf beginnen, al wist ik nog niet wat. Van de ene op de andere dag moest ik het doen zonder de luxe. Ik woonde in een appartement van zesduizend euro per maand en 270 vierkante meter, in zo'n compound waar alleen maar expats wonen. Ik reed een Jeep Grand Cherokee. Als controller had ik daar moeite mee. Heb je dat als 27-jarige echt nodig? Maar dat was de cultuur.

De dag na mijn ontslag heb ik een fiets gekocht en ben ik een woning gaan zoeken. Ik vond een appartement aan de westkant van de stad voor driehonderd dollar in de maand. Mijn nieuwe badkamer was precies zo groot als mijn oude toilet. Ik besefte toen dat je het echte China helemaal niet ziet als expat. Het was alsof ik in een ander land terechtkwam. Ik ben Chinees gaan studeren, en zat als enige westerling tussen veel jongere Chinese studenten.

Intussen had ik een eenmansadviesbureau opgezet vanuit mijn slaapkamer. Dat werd later een bedrijf van driehonderd werknemers, China Bay, waarvan ik nog steeds de managing director ben.We adviseren en begeleiden bedrijven die de Chinese markt op willen. We hebben een uitgebreid netwerk in de Chinese bureaucratie, dat is onmisbaar.'

Hoe kwam je in de entertainmentsector terecht?

'Ik deed advieswerk voor een Nederlandse tv-producent. Samen hebben we in 2000 het concept voor de eerste Chinese reality show bedacht. Beyond Infinity heette die, een combinatie tussen Big Brother en Survivor. Twaalf deelnemers op een onbewoond eiland in de Stille Zuidzee die een dagboek bijhouden. Je kon er een auto mee winnen. Daarna hebben we samen heel veel programma's gemaakt voor de Chinese tv.

Ik was er snel van overtuigd dat er een heel grote markt was voor internet tv. Jongeren in China zitten niet meer voor de buis, maar voor hun laptop. In oktober 2004 ontmoette ik Gary Wang, destijds general manager van Bol.com in China. Gary en ik bleken dezelfde ideeën te hebben. Tijdens het golfen is het idee voor een video portal ontstaan. Een dag later zijn we begonnen en een half jaar later gingen we live. De naam Tudou betekent aardappel. Omdat al die jongeren als couch potatoes naar internet tv kijken.'

Was Tudou direct een succes?

'Ja, want we hebben het heel goed voorbereid. We hadden dertig invloedrijke bloggers getipt en die schreven er allemaal positief over. Op de dag dat we live gingen, 15 april 2005, werden er vijf filmpjes geplaatst. Na een week waren het er tachtig. Nu zijn het er vijftigduizend per dag. Ons motto was: wees de regisseur van je eigen leven. We wilden een platform voor creativiteit zijn, waar iedereen zijn eigen bedenksel aan de wereld kan laten zien. Nog steeds komt twintig tot dertig procent van de inhoud van particulieren en jonge kunstenaars. Maar het gros bestaat nu uit tv-programma's die we er zelf opzetten. Op Tudou is alles te vinden wat de afgelopen jaren op tv is geweest.'

Waar verdient Tudou zijn geld mee? 'Advertenties. Maar voorlopig gaat er alleen maar geld in. We hebben nu een stuk of veertien mensen in dienst die voortdurend rechten kopen van alle grote tv-stations en filmmaatschappijen in de wereld. Ze krijgen een deel van de opbrengsten van de advertenties rond hun filmpjes. Dat zijn nu nog geen schokkende bedragen maar het kan heel hard gaan.

We hebben een aantal mensen weggekocht bij Google om die content deals te sluiten. Sommige bedrijven begrijpen het spel nog niet. De makers van Indiana Jones wilden dat we hun film eraf haalden. Maar wij zeggen: "Hoe ga jij daar geld mee verdienen in China? In de bioscoop mag hij niet vertoond worden, dus komt hij alleen op illegale dvd's terecht. Op den duur kun je niet om ons heen."'

Jullie worden de YouTube van China genoemd. 'Geheel onterecht want YouTube is maar twee maanden eerder begonnen dan wij en niemand had er toen nog van gehoord. We zijn in sommige opzichten groter dan YouTube. Zij hebben meer gebruikers, maar die van ons kijken veel intensiever. Gemeten naar het aantal kijkminuten zijn we zelfs twee keer zo groot.'

Wat merk je van de internetcensuur in China?

'Het is heel simpel: porno en politiek zijn verboden en dat halen we er zelf af. We passen ons aan de wetten van het land aan. We hebben slimme software die de meest opvallende dingen er uitfiltert en een team dat de filmpjes scant. We zijn voorzichtiger geworden met wat we plaatsen naarmate we groter werden. Een concurrent van ons, 65.com, was een maand lang gesloten door de censor en heeft daardoor een niet meer goed te maken achterstand opgelopen. Zelf kregen we in het begin wel eens een telefoontje. Eén keer hebben we een officiële waarschuwing gehad.'

Heb je dan geen moreel probleem met de censuur? 'Er heeft zich nooit een groot moreel dilemma voorgedaan. We ontvangen maar zelden filmpjes van gebruikers die volgens de censor over de schreef gaan. Ik denk dat er veel meer kan op Tudou dan wat we nu brengen. Als ondernemer heb ik er ook geen moeite mee: je houdt je gewoon aan de wetten en de gebruiken van het land waar je te gast bent.'

Wat is de grootste uitdaging van Tudou?

'Om te blijven groeien. In deze business is het alles of niks. Of je wordt de grootste en je trekt alle revenuen naar je toe, of je verdwijnt. Van de tientallen soortgelijke sites zijn er nu nog een paar over in China. Wij en Youku, een kopie van YouTube, hebben allebei de helft van de markt. We streamen nu honderd miljoen filmpjes per dag. De bandbreedte op peil houden kost ons maandelijks een paar miljoen dollar. Het eerste jaar hebben we ons eigen geld in het bedrijf gestoken, want het is hier bijna onmogelijk voor een start up om een banklening te krijgen. Het tweede jaar hebben we bij venture capitalists aangeklopt en achthonderdduizend dollar opgehaald. Inmiddels hebben we acht vc's aan boord en 87 miljoen dollar opgehaald.'

Word je daar niet zenuwachtig van? Hij schudt van nee. 'Dit soort bedragen zijn normaal in deze sector. We verspillen geen geld, we investeren het. Ik besefte wel dat ik zelf een risicofactor werd. Het staat niet in de wet geschreven dat je als buitenlander niet de baas kunt zijn van een Chinees bedrijf, maar in praktijk is het wel zo. Daarom heb ik een stap terug gedaan. Gary Wang is nu ceo. Hij is meer de operationele manager, ik de creatieve ondernemer. Als iets goed loopt is voor mij de lol eraf. Dan wil ik weer verder.

Zelf ben ik nu ceo van de Spill Group in Azië, een Nederlands bedrijf dat internetgames maakt. In 2005 hebben ze me gevraagd of ik hier een site voor hen kon opzetten. Inmiddels zijn we na Yahoo Games en MSN het grootste bedrijf in onze soort.'

Ben je nu fabelachtig rijk? 'Nee, al mijn geld zit in die bedrijven. Ik heb aandelen en opties. Ik werk al lang niet meer voor een salaris. Ja, ik ontvang wel een salaris, maar daar zou ik het niet voor doen als ze me vroegen. Als ik niks bereik, hoef ik er ook niks voor te krijgen.'

Fotografie Qilai Shen

CV Marc van der Chijs

Leeftijd: 35
Getrouwd: met Grace Wang (cfo van Tudou.com), 1 kind ('Mijn zoon Scott is nu bijna 7 maanden oud').
Woont: 'In penthouse in de binnenstad van Shanghai, maar ik verhuis volgende maand naar een villa met tuin aan de rand van de stad.'
Woon-werkverkeer: 'Auto, circa 45 minuten, ik heb een chauffeur waardoor ik de tijd nuttig kan besteden.'
Boek: Freakonomics, Steven Levitt en Stephen Dubner; God is not Great, Christopher Hitchins; iCon, Steve Jobs, Jeffrey Young.
Websites: Techcrunch.com, Twitter.com, Flickr.com ('Al mijn foto's staan hierop').
Muziek: 'Ik luister naar alles, afhankelijk van welke mood ik in ben.'
Beste advies: 'Als je denkt dat je het beter kunt, dan moet je maar voor jezelf beginnen!' ('Van mijn baas bij Daimler China, omdat ik de strategie niet goed vond. Ik heb het opgevolgd!')