Nienke Wijnants over het dertigersdilemma
Interview: ‘Ik heb zelden spijt'
Auteur: Cathalijne Boland
|
01-07-2008
|
 Mail dit artikel
Keuzeproblematiek, streven naar perfectie, loopbaanvragen: dertigers verdrinken in hun opties. Psychologe en loopbaanadviseur Nienke Wijnants (33) schreef er een boek over: Het dertigersdilemma. In alles wat dertigers in het leven ondernemen streven ze naar het perfecte plaatje. Daarmee zetten ze zichzelf behoorlijk klem. 'Het valt me op dat dertigers zich snel laten imponeren door wat anderen allemaal doen.'
Nienke Wijnants begon haar loopbaan, zeven jaar geleden, als loopbaanadviseur. Dat was na een grondige inventarisatie van de mogelijkheden, die haar ouders en toenmalige vriend tot wanhoop had gedreven ('jij bent gewoon lui'). Terwijl ze zelf wel beter wist: 'Het was een bloedserieuze zoektocht. Hoe moest ik solliciteren als ik zelf niet eens wist welke baan ik zocht? Wie was er beter van geworden als ik zomaar wat was gaan doen?'
Verlammend streven naar perfectie
Eenmaal aan het werk bij loopbaanadviesbureau Converge kreeg ze de jonkies onder haar hoede: succesvolle eindtwintigers en begindertigers. Waar wat opvallends mee aan de hand was. Ze konden niet kiezen. Niet voor een baan. Niet voor een partner. Niet voor een kind-ja-of-nee. Uit angst voor de verkeerde keuze, of liever, uit angst voor de niet-perfecte keuze. En dat streven naar perfectie leidde bij velen tot het type existentiële vragen dat vroeger was voorbehouden aan vijftigers met een midlifecrisis. Waar doe ik het allemaal voor? Is dit wel echt wat ik wil? Is dit... alles?
Praktische tips bij keuzeproblemen
Wijnants begon naast haar fulltime baan aan een promotieonderzoek over deze dertigersdip. Ze heeft er vast een boek over geschreven. Het dertigersdilemma is een portret van een generatie en leest als een bijbel voor dubbende dertigers. Alle grote keuzevraagstukken komen er in aan bod, met daadwerkelijk praktische tips. Om beter te kiezen bijvoorbeeld, en voor het oplossen van relatiedilemma's.
Wijnants is net verhuisd naar Cambridge in de Verenigde Staten van Amerika; haar man won de Green Card Lottery. Ze kwam een weekje over naar Nederland voor de promotie van haar boek. Ook gaf ze een presentatie van haar onderzoek op een dertigerscongres van adviesbureau Twynstra Gudde.
We zitten in de tuin van haar ouders, een mooi oud huis in Voorburg, onder de pergola met druiventrossen. Vader serveert zijn zwangere dochter spiegeleieren en een schuimende cappuccino met hazelnootsiroop. Dochter is een enthousiaste spraakwaterval.
Een promotieonderzoek, een boek, een tweede kind,
een verhuizing naar Amerika - ben je zelf wel helemaal vrij van het ideaalplaatje waar dertigers elkaar zo mee weten op te jutten?
'Dit is inderdaad een hectische periode, maar het valt me op dat dertigers zich snel laten imponeren door wat anderen allemaal doen. Zelf heb ik nooit het gevoel gehad dat ik nou met zoveel verschillende dingen tegelijk bezig was, omdat het steeds over die dertigers ging - in mijn hoofd is het relatief rustig gebleven.
Het grootste compliment dat ik de afgelopen tijd heb gekregen, is dat mijn beslissingen authentiek overkomen. Ik heb inderdaad zelden spijt. Ik kan best tien minuten nodig hebben om de menukaart te bestuderen, maar daarna hoor je mij niet piepen (zet nasaal stemmetje op): O, had ik maar genomen wat jij hebt.'
De verhuizing naar Amerika is dus niet jouw variant van de camping of geitenboerderij in Zuid-Frankrijk? 'Veel mensen nemen een dergelijke stap omdat ze in Nederland ergens ongelukkig of ontevreden over zijn. Als loopbaanadviseur heb ik er vaak voor gewaarschuwd dat het niet helpt om je problemen naar een olijfboomgaard in Italië te verplaatsen.
Zelf gaan wij niet omdat we hier ongelukkig zijn, maar omdat het ons onwijs leuk lijkt om in Amerika te wonen. Het kan een jaar duren of eeuwig, al denk ik dat de kans groot is dat we teruggaan wanneer de oudste zes wordt. De prestatiegerichtheid op Amerikaanse scholen is namelijk niet iets waar ik heel enthousiast van word.'
Het boek is af en de baan is opgezegd.
Wat ga je nu doen in Amerika?
'Dat is een goede vraag, mijn man stelt me die ook wekelijks - leuk dat schrijverschap, maar je verdient er natuurlijk niets mee, en dat kunnen we ons niet permitteren. Er zijn drie opties, misschien wordt het een combi.
Ik ben op gesprek geweest bij een groot bedrijf in loopbaanadvies; het leek hen interessant wanneer ik voor hen ook een programma voor dertigers ga opzetten. Ook kan ik vanuit Amerika de Nederlandse markt blijven bedienen met lezingen, optredens op congressen en eventueel online coaching. Een derde, heel aantrekkelijke optie is een deel van mijn promotieonderzoek aan Harvard te doen, nu ik daar zo dicht in de buurt zit.
En verder hoor ik zowel van Nederlanders die daar wonen als van Amerikanen dat ik mijn boek zo snel mogelijk in het Engels zou moeten vertalen.'
Is het dertigersdilemma dan herkenbaar voor Amerikanen?
'Ik dacht dat het er niet zou spelen, omdat de norm in Amerika heel duidelijk is: man en vrouw moeten beide fulltime werken en zoveel mogelijk geld verdienen. In Cambridge hebben de kinderdagverblijven bijvoorbeeld maar één tarief, voor voltijdse opvang. Vier dagen brengen, laat staan nog minder, bestaat gewoon niet.
Nederlandse dertigers krijgen als het ware toestemming van de maatschappij om hun twijfels te uiten, om op zoek te gaan naar een goede balans tussen werk en privéleven. Amerikanen niet, maar daarom hebben ze die twijfels nog wel.
Juist de zingevingsvragen spelen bij hen waarschijnlijk een nog grotere rol, zij het onderhuids. Daar zitten ze dan, met twee SUV's, een groot huis met allerlei klimtoestellen in de tuin voor de kinderen. En dan dient de vraag zich aan: is dit nou alles? Is dit wat ik wil?'
Jij hebt je die vraag aan het begin van je loopbaan gesteld. De zoektocht duurde negen maanden?
'Het enige aspect van het dertigersdilemma waar ik zelf last van heb gehad, is het gevoel dat ik mezelf in zou perken door een keuze te maken voor maar één beroep. Dat vond ik echt jammer. Ook nu zou ik het liefst geen keuze maken, maar ik weet dat dat niet realistisch is.'
In je boek geef je een paar tips: benoem je helden, en benoem je talenten.
Zelf had je Jane Goodall en Oprah Winfrey op je lijstje staan. Welke beroepen stelde je je daarbij voor?
'Hoewel ik een corpsbal ben, en een beetje een kakker, gaat dierenwelzijn me zeer aan het hart. In mijn studententijd zorgde ik voor een kelder vol afgedankte knaagdieren; cavia's met schurft en gerbils met drie poten.
Dus een van mijn dromen was: net als Jane Goodall naar Tanzania om chimpansees te tellen. Bij wijze van spreken dan; ik wilde ze bestuderen of desnoods hekken repareren in een wildpark.
Oprah is mijn held omdat zij psychologische thema's inzichtelijk weet te maken voor gewone mensen. Ik had ook nog een derde optie; ik was helemaal wild van het Starbucks-concept en wilde in Amsterdam een biologisch lunchcafé beginnen. Ik heb ook in ál die hoeken onderzoek gedaan en mensen gesproken.
'Uiteindelijk kwam ik eropuit dat ik eerst iets met mijn studie psychologie wilde doen. Mensen zijn bloedinteressant en ik kan goed luisteren en feedback geven. In eerste instantie wilde ik toen bij een groot trainingsbureau aan de slag gaan, maar het werd loopbaanadvieswerk. Het Oprah-schap kon beter wachten tot ik mezelf wat meer ontwikkeld had.'
Je was 26 en had nog geen werkervaring; hoe kon je in vredesnaam loopbaanadvies geven?
'Ha, ik weet nog goed dat mijn eerste klant binnenkwam, een leuke jongen van een jaar of 30, 32, en dat ik dacht: jij moest eens weten! Maar ik was goed voorbereid door mijn bazen, en in mijn studietijd had ik al veel informeel loopbaanadvies gegeven.
Aan jongerejaars, aan de bar van het café waar ik werkte. Zij wilden allemaal stoppen met hun studie. Ik ging dan vragen wat er zo tegenviel, waar ze zo van baalden, waarom ze die tentamens niet haalden.
Omdat ik voorbeelden kende van studenten die wel vier keer van richting veranderd waren en uiteindelijk niks hadden afgemaakt. Op den duur kreeg ik dan mailtjes, of we nog niet eens konden praten, omdat het zo goed had geholpen.'
Je onderzoeksgegevens over het dertigersdilemma komen uit 2002. Geldt dit boek ook voor iedereen die nú rond de 30 is, of hoort het meer bij de generatie die in 2002 tussen de 25 en 35 was?
'Ik heb twee voorspellingen, die elkaar tegenspreken. De eerste is dat twintigers het makkelijker zullen hebben met het maken van keuzes, omdat ze al zijn opgegroeid in een wereld van keuzemogelijkheden. Terwijl dertigers in hun kinderjaren echt alleen nog konden kiezen uit Nederland 1 en 2 en de cornetto of de raket.
Maar het draait om meer dan alleen keuzes maken. Als je erbij betrekt dat de problematiek ook samenhangt met het willen voldoen aan een bepaald ideaalplaatje, dan denk ik dat de zoektocht naar de ware authenticiteit alleen nog maar lastiger zal worden.
Kijk bijvoorbeeld naar meisjes van tien tot twintig, die zich in extreme mate bezighouden met uiterlijkheden en dun zijn. Op dat vlak zal de oppervlakkigheid voorlopig nog wel even toenemen.'
Welk type mens is hier nu het meest vatbaar voor?
(Lacht) 'Een vrouw van ongeveer 29, die pas een jaartje echt aan de slag is, nog geen serieuze partner heeft of nogal losvast, terwijl ze de vraag over kinderen al op zich af ziet komen. Ze heeft aanleg voor piekeren, peinzen en twijfelen, is hoger opgeleid en woont in een van de grote steden van Nederland. Dat is het prototype.
Maar ik was deze week op een congres van Twynstra Gudde, 'Hoe hard kun je gaan?', voor een presentatie van mijn onderzoeksresultaten. Dan zit zo'n hele zaal te knikken en mee te bewegen. Ik vroeg aan een jongen op de eerste rij: wat zit je te lachen? En toen zei hij, o, het is een feest der herkenning, zo niet voor mezelf, dan herken ik wel een neef of een collega.'
Is het wel correct om de dertigersdip als een vervroegde midlifecrisis te zien? Omdat het bij een midlifecrisis toch nog om iets anders gaat, namelijk om het verdriet dat bepaalde mogelijkheden definitief afgesloten zijn. Terwijl een dertiger misschien niet weet wat hij moet kiezen, maar in elk geval nog wel de keuze heeft.
'Eén niveautje hoger heb je het over dezelfde identiteitscrisis: in beide gevallen word je door de levensfase gedwongen na te denken over de vraag: wie ben ik nou eigenlijk echt?
Levensvragen zullen niet verdwijnen, zeker niet als je daar vatbaar voor bent, en als je life events meemaakt zullen de vragen zich vanzelf weer aandienen. Maar wie zijn dertigersdilemma slim aanpakt, krijgt geen midlifecrisis. Daar ben ik van overtuigd.'
Je kunt toch de verkeerde keuze maken?
'Een foute keus kan alleen ontstaan doordat je je bijvoorbeeld toch laat leiden door wat anderen ervan vinden. Bovendien, als je merkt dat je fout zit, kun je bijsturen. De meeste keuzes, behalve kinderen krijgen, zijn wel weer ongedaan te maken.
Overigens is het veel slechter om géén keuze te maken, dan een foute keuze. Want de enige mensen die écht diep ongelukkig worden, zijn degenen die stil blijven staan.'
Nienke Wijnants, Het dertigersdilemma, Bert Bakker 2008, €16,95
Fotografie:Laila Schoots
CV Nienke Wijnants
Wie: Nienke Wijnants, geboren in Groningen op 30 oktober 1974. Getogen in Den Haag en Voorburg.
Woont: 'In Cambridge bij Boston (Massachusetts), met echtgenoot René, zoontje Hugo van anderhalf en een dochter in de buik. We hebben een huis gehuurd op Hillside Avenue en dat is precies zo pittoresk als het klinkt.'
Onmisbare kranten en tijdschriften: 'Andere dertigers vinden vaak dat ik zoveel doe en zo druk ben, ik vind zelf meestal dat dat wel meevalt, behalve als ik weer eens merk dat ik vroeger wél twee kranten en een aantal weekbladen doornam, en tegenwoordig niet meer.'
Boek: 'Tijdens het schrijven van mijn eigen boek heb ik niets gelezen, behalve Sonny Boy toen Annejet van der Zijl te gast was bij onze dameseetclub. Denk er nog regelmatig aan. Prachtig boek.'
Favoriete land: 'Ha, dilemma! Om de natuur en het klimaat: Zuid-Afrika, om nu te
wonen: Amerika, en voor eeuwig: Nederland.'
Rolmodel: 'Oprah.'
Levensmotto: 'Kun je omschrijven als: vergeet niet de dingen die je lol en vreugde bezorgden toen je klein was, creëer daar weer meer van in je huidige (volwassen) leven: loop op muurtjes, speel 'verstoppertje' en krijg vooral de slappe lach!'
Wellicht ook interessant:
Meer artikelen in de rubriek
'De loopbaan van'
Reageer, print of deel dit artikel
|
