Peter-Paul de Vries: 'ABN Amro probeert me zelfs privé te raken'
Auteur: Jeroen Siebelink |
07-06-2007
|
 Mail dit artikel
De bekendste aandeelhoudersactivist van Nederland dacht tot aan zijn aanstaande afscheid rustig te kunnen uitlopen, maar bevindt zich door de ABN Amro-affaire plots in een hectische eindspurt. Nu ligt hij zelf onder druk. 'Hun tentakels reiken ver.'
De bekendste aandeelhouderactivist
Vijfentwintig jaar geleden. Peter-Paul de Vries meldt zich voor de eerste keer in zijn leven bij een jaarvergadering. In de handen van de scholier (15) prijken vier aandelen Nedlloyd. Als de gastheren lacherig doen, zegt hij: 'Misschien is deze balie wel van mij.' Driehonderdvijftig opgeschudde vergaderingen en een handvol gewonnen rechtszaken verder. De bekendste aandeelhouderactivist van Nederland stopt zijn voorhoedewerk namens de Vereniging van Effectenbezitters (VEB). 'Ik wil de uitdoving voor zijn.'
Gaat hij de geschiedenis in als de Johan Cruijff van de aandeelhouders? Nietiger als hij was dan zijn gewichtige tegenstanders, moest hij sneller en slimmer zijn. De top dogs onderschatten hem door zijn studentikoze voorkomen, minachtten hem om de nul komma nul-nog-wat procent van de aandelen die zijn vereniging vertegenwoordigt. De underdog verraste ze keer op keer, en bracht en passant in zijn eentje het nationale debat over behoorlijk bestuur op gang.
Roepende in de woestijn bepleitte hij al in 1990 dat grote beslissingen worden voorgelegd aan de aandeelhouders. In 2001 won hij de essentiële rechtszaak tegen baggeraar HBG, waarna bestuurders beseften dat ze voortaan niet langer om aandeelhouders heen kunnen. In 2003 vond die emancipatie zijn beslag in de Code Tabaksblat, in 2004 in de wet. En vlak voordat De Vries vertrekt, wordt dat alles ook nog eens getoetst aan de praktijk: de Ondernemingskamer verplichtte ABN Amro de verkoop van de LaSalle-bank eerst voor te leggen aan de aandeelhouders. 'Een mooiere rode draad in mijn carrière kan ik me niet wensen.'
Het Interview
Stel: u stapt over naar het bedrijfsleven. Onder welke topman wilt u werken? 'Van geen topman verdraag ik orders. Maar als het m-et: ik ben een fan van Jan Aalberts van Aalberts Industries en Abel Slippens van Sligro. Abel zei laatst: leuk verenigingsboek hebben jullie gemaakt, kost dat? Doe er maar duizend, leg ik ze bij ons in de bakken. Vol ongeloof zei ik nog: zal ik het je bevestigen? Nee, het is nu geregeld. Onder de AEX-topmannen vind ik Michel Tilmant van ING wel een goede, die koerst strak op zijn strategie. Autonome groeiers, snelle beslissers, consistente strategen. Ongelooflijk knap wat zij doen. Maar het wordt geen bedrijfsleven voor mij. Ik zaag niet aan de poten van Groenink, omdat ik zelf op die stoel wil zitten. Dat kost me mijn geloofwaardigheid, zoals Wim Kok overkwam. Zijn oude achterban is meedogenloos over hem.'
Wat is de beste manier om aan de stoelpoten van een topman te zagen? 'Vaak zat ik in de zaal en dacht: ik heb geen strategie. Niet erg. Als ik het niet weet, kunnen zij het ook niet weten. Dan testte ik de oppervlakte, voelde waar de verdediging zwak was. Dan kwam het aan op mijn rekencapaciteit en dossierkennis. Zo verraste ik ze. Zij konden niet overleggen, moesten schorsen schorsen is een nederlaag. Andersom was hun beste tactiek om míj te ontregelen: mij vol de ruimte geven. Aad Jacobs als president-commissaris van VNU verstond die kunst absoluut niet, maar is toch eenmaal geïnstrueerd om op al mijn vragen in te gaan. Ik was snel door mijn vragen heen, vond geen grip. Toch geeft hij me geen hand meer. Ik zou hem beledigd hebben. Hoe arroganter hun opstelling, hoe intimiderender hun tegengas, hoe vaker ze me het woord ontnamen, hoe liever. Kreeg ik de zaal mee. Maar dat was oude garde.'
Het gezag van ceo's is tanende door schandalen en gegraai. Wat is hun probleem? 'Ze hebben allemaal dezelfde achilleshiel: ze kunnen niet tegen kritiek. Laatst vergeleek ik ING met een dictatuur omdat aandeelhouders daar niks te zeggen hebben. Tilmant kropte het op, maar na afloop kwam hij op me af: "Jij noemt mij een dictator!" Ik zei: Wees blij! Niemand durft dat tegen u te zeggen. Hij reageerde nog redelijk sportief, maar vond het niet leuk. Weinigen stellen zich kwetsbaar op. Toch is dat dé manier om aan je geloofwaardigheid te werken. Groenink verdedigde de fusie met Barclays bij de Ondernemingskamer vol emotie, maar bij de voor hem nadelige uitspraak daagde hij niet op. Gemiste kans. Had hij daar gezegd: ik incasseer dit verlies, had iedereen hem een geweldige kerel gevonden.'
Voor welke steen des aanstoots kreeg u meer begrip? 'Voor beschermingsconstructies had ik altijd wel begrip. Als DSM wil je niet door elke voetbalclubbaas worden overgenomen. Administratiekantoren en certificaten vind ik nog steeds fout, maar preferente aandelen mogen ze van mij best een half jaartje aanhouden. Die nuance had ik altijd al, alleen bracht ik het als activist natuurlijk niet zo. Heimelijk had ik ook begrip voor het dilemma van de commissarissen van Ahold die het idiote eisenpakket van Moberg accepteerden. Ze mogen van mij heel veel verdienen, als ze maar heel veel presteren. Topbeloningen frustreren me wel hoor. Of de door mij afgedwongen transparantie daarover in de Code Tabaksblat een Pyrrusoverwinnig was? Nee, want die transparantie wordt nog helemaal niet betracht. Nog steeds publiceert niemand de criteria van prestatiebonussen. En de VEB kan daar niks aan doen. Daarom wil ik bij de Ondernemingskamer een apart loket voor beloningskwesties.'
Stond u vaak in een spagaat? Privé belegt u liever in rustige groeiers, maar namens de VEB pleitte u voor overnames en opsplitsingen die vooral korte termijn koerswinst opleveren. 'Die tegenstelling bestaat niet, want de VEB denkt ook aan de lange termijn. Zo kunnen we het altijd goed vinden met bonden en ondernemingsraden. Met die van ABN Amro niet nee, want die is opgejut door het bestuur. Dat voert een vuile campagne tegen ons omdat ze alles doen om de fusie met Barclays erdoor te drukken. Maar zowel privé als zakelijk kijk ik naar het langetermijnbelang van ABN Amro. Het gaat om synergie. Nu is er geen synergie tussen de vier onderdelen. In Brazilië kan ik niet zien wat er op mijn privérekening staat, in Italië kan ik geen verlaging van mijn hypotheekrente vragen. Daarom is opsplitsing geen probleem. In zijn geheel opgaan in Barclays is ook prima, later zal die toch delen afsplitsen net als MeesPierson destijds uit ABN Amro. Het enige dat wij willen is dat de markt zijn werk kan doen. De partij die de meeste synergie kan bereiken zal het hoogste bedrag betalen. Als dat Barclays is en niet het consortium van Fortis ook goed. Ik zit in een andere spagaat: voor ABN Amro-beleggers hoop ik op de hoogste premie, voor Fortis-beleggers hoop ik op een koopje.'
Lang nam u beleggende bejaarden en pensioenfondsen op sleeptouw. Sinds 2004 kunnen ze commissarissen ontslaan en splitsingen op de agenda zetten. Is jullie macht plots aan het doorslaan? 'Nee. We kunnen geen commissarissen benoemen, een individuele commissaris noch bestuurder ontslaan, niet vragen om dividendverhoging. Bestuurders en commissarissen zijn oppermachtig. Als wij ook maar ietsje machtiger zouden zijn geworden, zouden we ze sneller bijsturen. Dan zouden we ook de topbeloningen in de hand houden. Dat dit ons niet lukt, is het bewijs dat onze macht niet doorslaat.'
Misbruiken agressieve hedgefondsen uw overwinningen nu ze vijandige opsplitsingen afdwingen? 'Nee. Sommige profiteren van de goede Nederlandse wetgeving en transparantie, maar bereiken er soms niks mee. Zo staan wij aan de kant van het bestuur van Stork, omdat we hedgefunds Centaurus en Paulson opportunistisch vinden. Bij ABN Amro heeft hedgefund TCI alleen iets op de agenda gezet waar de bank zelf al lang mee bezig was: overgenomen worden. Verder valt het enorm mee met hedgefunds. Van de 150 beurs-NV's staan er vijf onder druk.'
Raar dat juist u er zo lichtzinnig overdoet, terwijl private equity-huizen hele NV's van de beurs halen. Dat zijn veel geslotener potten met geld dan de conglomeraten die u altijd bekritiseerde om hun geslotenheid. 'Dat is waar. Ik reken erop dat grote aandeelhouders als ABP en PGGM verantwoording van private equity-managers afdwingen. Maar die private equity-hausse is al bijna achter de rug hoor. Hun rendementen zijn nu stukken lager dan in 2005. Tot die tijd waren NV's sterk ondergewaardeerd. Elke bal die men sloeg was raak. Op de premies die ze nu betalen maken ze amper tien procent. Ze zijn twintig gewend. Ondernemingen splitsen inmiddels vrijwillig af: TNT, Philips, AkzoNobel. Nu zwerven hier alleen nog hedgefunds rond, op zoek naar de laatste onwilligen. Nee, het wordt er niet spannender op. Wat dat betreft ga ik precies op tijd weg.'
En als dan het stof neerdaalt, zien we de VEB niet langer als sympathieke underdog. Toezichthouder AFM vermoedt dat er iets mis is met jullie integriteit. 'Tja, als David te vaak raak gooit, gaat-ie op Goliath lijken hè? Hoewel ons juridisch budget nog steeds maar een twintigste is van dat van ABN Amro, vindt deze bank het nodig ons in een kwaad daglicht te stellen. Want die zit hierachter ja, met enkele grote advocatenkantoren. Zulke tentakels reiken ver hoor, zelfs privé proberen ze me te raken. Ik kan al hun stappen traceren. Het geeft me een Kafkaësk gevoel. Ze lekken naar de pers, roddelen tegen de AFM dat wij zouden samenspannen met hedgefunds of het consortium. Zoveel pijn deed hun nederlaag blijkbaar.'
Eindelijk weer intimidatie en tegengas van de top. Dat had u toch het liefst? 'Nee, ze spelen vals nu ze de AFM erbij betrekken. We zitten in allerlei adviesorganen van de AFM. We leverden al vele dossiers aan: Ahold, World Online. Nooit krijgen we iets terug, maar wel eisen ze nu binnen onredelijke termijn stapels documenten en rekeningnummers van alle medewerkers. Ze krijgen alles. Onze handen zijn schoner dan schoon.'
Mooi, dan kunt u zo de politiek in. 'Gisteren wandelde ik op de oorlogsbegraafplaats in Mook. Ter compensatie; op 4 mei jongstleden had ik me niet stilgehouden. Een dame van tegen de zeventig sprak me aan: ik heb altijd gedacht dat u in de regering zou komen. Ja, ik heb iets met de publieke zaak. Vooralsnog vind ik de opoffering te groot. Bewindslieden moeten hard werken voor een onduidelijk resultaat, weinig publieke erkenning en een laag salaris. Dat het gezag van topmannen daalt is terecht. Dat van politici mag in de lift, alsmede hun salaris.'
fotografie Mieke Meesen
cv Peter-Paul de Vries
- Leeftijd: 40
- Wilde worden: 'Kleuterjuf. En nog steeds kriebelt het: op de crèche spreek ik al die kleintjes graag toe.'
- Is: Directeur Vereniging van Effectenbezitters.
- Woont: 'In Wassenaar met mijn vriendin Merel. Met haar trouw ik in september. Mijn kinderen Floris en Marieke -uit mijn vorige relatie- zijn 35 procent van de tijd bij mij.'
- Boek: 'De Alchemist van Paulo Coelho. Is mijn mini-bijbel.'
- Stemde: 'Met tegenzin VVD. Ik ben groenrechts.'
- Filmpersonage: 'Guido Orefice, de rol van Roberto Benigni in La vita è bella. Zijn onbreekbare optimisme, in een nazikamp. Bongiorno principessa! zeg ik hem vaak na.'
- Mijn kracht: 'Doorzettingsvermogen en moed.'
- Keerzijde hiervan: 'Uit mezelf trap ik niet op de rem.'
- Maakt als minister-president een einde aan: 'De files, het lage woningbezit onder allochtonen en de bio-industrie.'
Wellicht ook interessant:
Meer artikelen in de rubriek
'De loopbaan van'
Reageer, print of deel dit artikel
|
