Documentairemaakster Sunny Bergman: 'Op papier kun je meer kwijt dan in een film'
Auteur: Stephanie Bakker
|
21-02-2012
|
 Mail dit artikel
Het tornen aan wat als normaal wordt gezien komt vaak terug in het werk van documentairemaakster Sunny Bergman. 'Mijn ouders propageerden andere waarden dan gemeengoed was.'
CV
Wie: Sunny Bergman
Geboren: 19 oktober 1972
Opleiding: vwo Broklede Breukelen, philosophy& politics, York University
Loopbaan: 1994-2006 regisseur VPRO o.a. voor Middageditie, Veldpost (Nipkowschijf), Lopende Zaken en Waskracht; 2004 documentaire Echter dan Echt; 2007 documentaire Beperkt Houdbaar (Winnaar Beeld en Geluid Award, speciale vermelding Nibkow); 2011 documentairereeks Sunny Side of Sex
Wat was in essentie de boodschap uit je jeugd?
‘Ik ben opgegroeid op een boot, in een alternatieve gemeenschap met een volkstuin en een windmolen voor elektriciteit. Zonder vlees en televisie.
's Avonds maakten mijn moeder en mijn stiefvader samen muziek. Eigen creativiteit was belangrijk. Mijn vader schreef voor de CPN, de krant van de communisten. Ik ging met hem mee de krant rondbrengen of naar demonstraties. Zijn politieke model was simpel en doeltreffend: linke mensen zorgen voor anderen, rechtse mensen zijn egoïstisch. Mag jij raden voor wie ik koos?'
Welke kwaliteiten heeft het milieu waar je uit voorkomt je opgeleverd?
‘Mijn ouders propageerden andere waarden dan gemeengoed was. Het tornen aan wat als normaal wordt gezien, zie ik terug in mijn werk. Ik heb bijvoorbeeld een film gemaakt over de zoektocht naar een school voor onze zoon. Het viel me op dat veel ouders in Amsterdam-Noord kozen voor een witte school, want "dat doe je nu eenmaal". Maar waar komt zo'n veronderstelling vandaan? En waar is die op gebaseerd? Dat soort vragen verwerk ik het liefst in mijn films.'
Wat wilde je worden toen je tien was?
‘Schrijver. Ik was verzot op lezen en ik wilde kinderboeken schrijven en zelf de illustraties maken. Ik heb altijd mijn eigen scenario's en lezingen geschreven en nu ik bijna veertig ben, werk ik aan mijn eerste boek. Schrijven geeft de ruimte om echt genuanceerd te vertellen en te analyseren. Op papier kun je meer kwijt dan in een film.'
Het beste advies dat ik ooit kreeg
‘Frans Bromet leerde mij de regels van "hoe het hoort" tijdens een reportage naast me neer te leggen. Hij vond het onzin de realiteit op te poetsen voor de film en leerde mij open te staan voor wat er gebeurt voor de camera in plaats van achter mijn bureau alles te bedenken. Deze natuurlijke manier van filmen past bij mij. Doordat de camera als het ware met mijn ogen de wereld in kijkt, voer ik de kijker mee in mijn gedachtestroom.'
Wat was je eerste bijbaan?
‘Vanaf mijn veertiende deed ik modellenwerk en acteerde ik in films. Het begon met een hoofdrol in de speelfilm Een Maand Later en daarna gleed ik qua prestige af naar rollen in Goede Tijden Slechte Tijden en acteerde ik in bedrijfsfilmpjes. Aanvankelijk had ik het voordeel dat ik er jonger uitzag dan ik in werkelijkheid was, maar toen ik eenmaal achttien was, kwam ik in een pool terecht van meisjes die alle screentesten afgingen. Ik ben ermee gestopt, want ik voelde dat ik niet gelukkig zou worden van steeds de competitie aangaan op uiterlijk.'
Zonder mazzel geen succes. Op welk moment heb je mazzel gehad?
‘Best vaak. Het was alleen al mazzel dat ik via een bekende voor een jongerenprogramma van de IKON kon gaan werken. Na een paar jaar werd me gevraagd of ik wilde solliciteren voor Waskracht, een nieuw programma. Ik weet nog dat ik in de VPRO-kantine liep en dat ik er uitdagend uitzag: hoge laarzen met een wit leren rokje. Een vrouw, die achteraf gezien een hoge functie had, vroeg me: "Wat doe je hier?" Solliciteren voor Waskracht, zei ik. Out of the blue bood ze me een baan aan bij Middageditie, voor als het niet zou lukken. Blijkbaar viel ik op? Of heeft ze intuïtief iets aangevoeld? Mijn moeder raadde aan de afspraak op fax te laten bevestigen en dat was achteraf maar goed. De eindredactie van Middageditie wist van niets toen ik belde. Maar de VPRO heeft woord gehouden: ik kreeg de baan en een paar jaar later zat ik alsnog bij Waskracht.'
Wat is je belangrijkste beslissing geweest?
‘In de televisiewereld geldt: hoe langer je films, hoe belangrijker je bent. Na zeven jaar korte filmpjes maken bij VPRO vond ik het werk ook niet meer bevredigend. Het was tijd voor een lange documentaire. Maar waarover? Ik was zo op zoek naar het ultieme idee dat ik op slot raakte. Tot me op het IDFA (documentairefestival, red.) opviel dat veel films over de ander gaan. Ze bevestigen het wereldbeeld dat we al hebben. Namelijk, wij zijn bewuste linksgeoriënteerde burgers en de rest heeft het moeilijk. Daar maken wij films over en dat is geruststellend. Die Schönfilmerei rond het leed van iemand anders vond ik best gênant. Op dat moment besloot ik dat ik films wilde maken vanuit mijn persoonlijke twijfels en dilemma's. In de hoop dat de kijker zelf over zijn eigen leven gaat nadenken en daar nieuwe gedachten over krijgt.'
Heeft je partner invloed gehad op je carrière?
‘Ik ben kostwinner. Mijn man is musicus, hij treedt vooral op in het weekend. Mijn werk vergt veel en ik kan het doen, omdat hij vaker thuis is met de kinderen. Voor veel vrouwen is de zorg voor kinderen een belemmering om verder te komen in hun carrière. Dat komt mede door de partner die ze kiezen. Vrouwen willen een man die succesvol is, maar als er gekozen moet worden - bijvoorbeeld om minder te gaan werken - sneuvelt haar carrière. Ik ben blij dat ik samen ben met iemand die niet zo ambitieus is als ik.'
Wat wens je voor de toekomst?
‘Ik wil zakelijker zijn. Ik zie om mij heen dat mannen beter kunnen onderhandelen, daar baal ik soms van. En ik vind het goed om me te richten op de overdracht van mijn kennis door het geven van masterclasses en lezingen.
En ik wil meer rust. Na Beperkt Houdbaar ben ik een tijdje overspannen geweest en het blijft zoeken naar balans. Zolang ik rustig en geordend leef, met veel sport, mediteren en tuinieren, gaat het goed. Tegelijkertijd voel ik de druk om snel met een nieuwe documentaire te komen. Maar ik wil ruim de tijd hebben. Geen stevige deadlines. Dan is het fijn dat je bekend bent binnen je vakgebied, en dat ze je goed vinden. Bij Sunny Side of Sex kon ik op die manier werken. Maar je bent zo goed als je laatste film. Het blijft spannend.'
Beangstigt het je dat ‘je zo goed bent als je laatste film'?
‘Als je eenmaal een kijkcijferknaller hebt gemaakt, stijgen de verwachtingen. Als ik daaraan denk, blokkeer ik. Ook bij het schrijven van het boek. Elisabeth Gilmore zei het mooi na haar bestseller Eat, Pray, Love: ‘Denk niet aan een miljoenenpubliek, maar neem je vriendinnen als referentiekader, dan is het ook goed.'
Fotografie: Merlijn Doomernik
Wellicht ook interessant:
Meer artikelen in de rubriek
'De loopbaan van'
Reageer, print of deel dit artikel
|
