Astronaut Van den Berg: ‘Ruimtereizen is gewoon een vorm van werk'
Auteur: Dennis Rijnvis
|
07-02-2012
|
 Mail dit artikel
Lodewijk van den Berg (79) reisde hij in 1986 naar de ruimte om experimenten te doen, een paar maanden voordat Wubbo Ockels hetzelfde deed. 'Dat ik de eerste Nederlander was, interesseert me niet. Als ik nou de eerste ruimtevaarder in de geschiedenis zou zijn, dan zou het anders zijn geweest.'
Naam: Lodewijk van den Berg
Geboren: 24 maart 1932, Sluiskil
Opleiding: Chemische Technologie, Technische Universiteit Delft. PhD Applied Science, University of Delaware
Loopbaan: 1974-2005 Onderzoeker op het gebied van kristalgroei bij defensiebedrijf EG&G Vapor Crystal Growth System in Californië; 1985 (29 april tot 6 mei) payload specialist bij de Space Shuttle Challenger Missie; 2005-heden chief scientist bij Constellation Technology Corporation in Florida
Hoe komt het dat Wubbo Ockels bekendstaat als de eerste Nederlandse astronaut en niet u?
‘Ik voel me nog steeds Nederlander, maar volgens de wet ben ik het niet meer. Sinds 1961 woon ik in de Verenigde Staten. Eerst om verder te studeren in de chemie, later ging ik me bij het defensiebedrijf EG&G bezighouden met kristalgroei. Ze eisten dat ik Amerikaan werd, anders kreeg ik de baan niet. Met kristallen kun je nucleaire straling detecteren. Dat zagen ze als een staatsgeheim. Toen ik de ruimte in ging, heb ik wel wat telefoontjes uit Nederland gekregen, maar eerlijk gezegd vond ik het zelf niet zo bijzonder. Het is gewoon een vorm van werk. Ik vergelijk het wel eens met iemand die met een schip op reis gaat. Dat ik de eerste Nederlander was, interesseert me niet. Het is niet belangrijk. Als ik nou de eerste ruimtevaarder in de geschiedenis zou zijn, dan zou het anders zijn geweest.' Wat was in essentie de boodschap van uw opvoeding?
‘Altijd actief zijn. Mijn vader was boekhouder bij een internationaal bedrijf dat kunstmest verkocht. Hij werkte hard, deed zaken met Fransen en Italianen. Ook moest hij vaak in Den Haag en Rotterdam zijn. Je had nog geen snelwegen, dus hij vertrok om vijf uur 's ochtends met de auto, 's avonds tegen elf uur kwam hij thuis. In het weekend deed hij vrijwilligerswerk, de administratie van het ziekenhuis. Als kind krijg je dat niet allemaal mee. Maar je leert op een spelende manier wel dat er altijd iets te doen is. Eén van mijn eerste herinneringen is dat ik de tuinman hielp bij zijn werk. Al was het waarschijnlijk meer in de weg lopen dan helpen.'
Het beste advies dat ik ooit kreeg
‘Blijf studeren. Hoe oud en ervaren je ook bent. Dat heb ik van mijn vader. Ik ben bijna tachtig, maar ik ben nog steeds bezig met kristalgroei, voer regelmatig experimenten uit. Grote ontdekkingen doe ik niet, maar ik kom nog steeds tot kleine verbeteringen in het proces.'
Wat wilde u worden toen u tien was?
‘Geen astronaut, dat is zeker. Toen ik die leeftijd had, kon je alleen de lucht in met vliegtuigen. De grootste hadden nog maar vier motoren. Niemand dacht in die tijd dat er ooit mensen naar de ruimte zouden gaan. Zelf was ik eigenlijk helemaal niet bezig met wat ik wilde worden, veel te druk met vissen en voetballen.
In mijn studententijd kreeg ik wel interesse in een ander beroep, dat van vuilnisman, of misschien moet je het afvalverwerker noemen. Het begon toen ik als vrijwilliger bij mijn studentenvereniging Virgiel hielp bij de restauratie van een klooster in Delft. De oude stenen legden we op volgorde van grootte naast elkaar. Een begeleider, een man op leeftijd - ik denk dat hij even oud was als ik nu - leerde me om met een speciale beitel het cement eraf te hakken. Prachtig vond ik dat, duizenden stenen heb ik schoongemaakt. Het sorteren en hergebruiken van spullen heeft nog steeds een bepaalde aantrekkingskracht voor mij.'
Zonder mazzel geen succes: op welk cruciaal moment in uw carrière heeft u mazzel gehad?
‘Of het je echt geluk kunt noemen, weet ik niet. Ik was op het juiste moment op de juiste plaats toen de NASA me uitnodigde om voorstellen te doen voor experimenten met kristalgroei in de ruimte. Er werden een aantal proeven geselecteerd, maar de vraag was wie ze zou uitvoeren. Uiteindelijk bleek het goedkoper om een wetenschapper om te scholen tot astronaut, dan andersom. Meerdere onderzoekers werden gevraagd om een aantal testen te ondergaan. Ik deed vooral uit beleefdheid mee. Ik was vijftig jaar en had slechte ogen. Ze kiezen mij toch niet, dacht ik.'
Welk deel van je verwachtingen over het leven komt uit?
‘Van tevoren op een rijtje zetten wat ik precies wil bereiken, past niet bij mij. Sommige mensen vinden dat een tekortkoming, maar het heeft in mijn voordeel gewerkt tijdens de training voor astronaut. Bij simulaties moest je nachten wakker blijven, mocht je dagenlang niet naar buiten. Soms moest je soms onverwachts half Amerika doorreizen om daar weer een oefening te doen. Ik liet het allemaal over me heen komen, kon me beter aanpassen dan anderen. Het psychische bleek uiteindelijk doorslaggevender dan het lichamelijke. Ze zochten vooral een stressbestendige onderzoeker, geen astronaut die ruimtewandelingen ging maken. Ergens ben ik ook blij dat ik geen professionele astronaut ben geworden. Al die testen, al die druk die op je wordt uitgeoefend. Dan ben ik liever onderzoeker.'
Wat was de grootste tegenslag in uw carrière?
‘Daar kan ik eigenlijk niet over praten. Het gebeurde toen ik in de Verenigde Staten werkte aan iets dat top secret was. We dachten een geweldig militair instrument te hebben ontworpen. Vraag me niet waarvoor het gebruikt werd, maar in het laboratorium werkte het prachtig. Maar de eerste demonstratie mislukte hopeloos. Het apparaat deed niets. Er zat twee jaar werk in, er waren miljoenen dollars in geïnvesteerd. Maar het ergst vond ik dat je na zo'n gebeurtenis niet zo gemakkelijk meer kunt zeggen: ik heb een geweldig idee en dit gaat werken. Heb je hem weer, denken anderen dan.'
Wat is uw grootste angst?
‘Officieel is een astronaut nooit bang. De NASA heeft daar een uitdrukking voor: astronauts are never scared, they are apprehensive. Maar als ik eerlijk ben: vlak voor het vertrek van de Spaceshuttle, toen had ik wel angst. In de uren daarvoor is er volop activiteit om je heen. Je hoeft niets zelf te doen. Anderen zetten je in je stoel en lopen alle instellingen na. Ze kijken of de communicatieverbindingen werken, zorgen ervoor dat je bij de noodzuurstof kunt in het geval van een ongeluk. Maar als de deuren dichtgaan, is het even stil. Opeens heb je tijd om na te denken over wat er mis kan gaan.'
Wat mogen uw kinderen nooit worden?
‘Ik heb mijn kinderen - een zoon en een dochter - nooit gepusht in een bepaalde richting. Daar geloof ik niet in. Iedereen zegt altijd: kijk naar de Japanners en de Chinezen, die worden op jonge leeftijd al getraind. Goed, misschien bereiken ze dan ook van alles. Maar ik denk niet dat je gelukkig kunt worden als je alleen maar op je werk bent gericht. Kijk naar de oude foto's van Einstein. Hij had een geweldige carrière, maar zag hij er gelukkig uit? Ik vind van niet.'
Fotografie: Marcel Bakker
Wellicht ook interessant:
Meer artikelen in de rubriek
'De loopbaan van'
Reageer, print of deel dit artikel
|
