Een niet-financiële bonus stimuleert ook heel goed

De auteur heeft gelijk en de retailer-test toont dat ook aan. De test is overigens een beetje mosterd na de maaltijd en dit relaas een open deur. Wel wil ik erbij opmerken dat het mij opvalt dat hier een alternatief voor een financiele bonus aangedragen zou worden om kosten te besparen. Dat lijkt mij niet de juiste motivatie om voor het alternatief te gaan. Veel betere motivatie zou zijn om de Drive theorie eens te bestuderen en dan te ontdekken dat het afstappen van financiele (en dus extrensieke) incentives minder goed werkt als intrinsiek stimulerende incentives. Ja, de bonus werkt en iedereen wil loon naar werken maar als het gaat om het bestijgen van de hogere treden van productiviteit en arbeidstevredenheid moeten we deze oude gedachtes snel loslaten en voor die stappen met creatieve en moderne alternatieven komen. Waardering (als emotioneel betaalmiddel) is daar zeker een onderdeel van.

Een typisch Hawthorne effect waarbij je aantoont dat mensen beter hun best gaan doen omdat ze onderzocht worden. Dat gebeurd heel vaak bij dit soort persuasive psychology, beetje zwak alleen dat je dat in 2011 nog niet doorziet. Je had kunnen schrijven dat zo'n competitie dus ook maar enkele keren werkt en dat werknemers zich heel erg bedonderd voelen als ze er achter komen dat je alleen de productie omhoog wilt hebben en niet je werknemer er fatsoenlijk voor wilt belonen.

Wisten de werknemers dat ze werden onderzocht ? Wisten de werknemers van de 'bonuswinkels' dat er winkels waren met een ander bonussysteem of zelfs winkels zonder targets en bonus ? Nick trekt de conclusies, maar ik zie dat niet in de tekst. Overigens is het verschil tussen 75 euro (belastingvrij, hoop ik...) en 'de eer' niet zo heel groot. De meeste mensen beginnen hun eerste warme gevoelens van oprecht enthousiasme te ontwikkelen vanaf zo'n 3000 euro.

Ik vraag me af of een kortetermijneffect, zoals je dat in een onderzoek als dit zichtbaar kan maken, op de lange termijn blijft werken.

Er lijken, althans in de korte samenvatting op deze pagina, twee motivatiegronden door elkaar te lopen: competitiedrang en gevoeligheid voor blijken van waardering, al dan niet financieel. Dat zijn volgens mij twee heel verschillende dingen.

Ik ben altijd aanzienlijk meer coöperatief dan competitief ingesteld geweest, dus ik kan niet voor het competitieve deel van de mensheid speken. Wellicht blijft het wedstrijdje voor deze mensen motiverend werken, zoals er ook mensen zijn die altijd met veel plezier in een voetbalpoule meespelen. Maar reken maar dat ik gevoelig ben voor oprechte waardering.

Ik heb leidinggevenden meegemaakt die betrokken waren. Mensen die, als ze zien dat iemand iets goed doet, dat laten merken. Direct en gemeend. Dat motiveert als een gek, je overstijgt jezelf met plezier als er oprechte waardering voor is. Dit contrasteert enorm met de meer afstandelijke chefs, die bang lijken te zijn voor het geven van complimentjes. Dat goed werken uiteindelijk wel een goede beloning oplevert is vergeleken met de directheid van de betrokken chefs mosterd na de maaltijd. Ik heb ook leidinggevenden meegemaakt die ergens hadden geleerd over incentives en motivatie maar die er niet zelf zouden zijn opgekomen. Die deden weliswaar hun best, maar die waren ongeloofwaardig, iedereen voelde feilloos aan dat het een kunstje was.

Als mensen doorkrijgen dat het een kunstje is, een trucje om ze te motiveren, dan lijkt de kans me groot dat het zijn effect verliest, mogelijk zelfs omslaat van motiverend naar demotiverend. Ik weet dat ik zelf zo zou reageren. Ik héb zo gereageerd. Bij een werkgever die een bonussysteem invoerde dat haaks stond op waar ik mijn motivatie vind ben ik opgestapt, het frustreerde me alleen maar. Dat was nadat ik jaar in jaar uit consequent uitstekende beoordelinging had gekregen.

Over menselijke motivatie heeft deze psycholoog dingen te melden waar ik me goed in herken, en die kennelijk voor sommigen een verrassing zijn:

http://www.nytimes.com/2007/07/02/opinion/02schwartz.html
http://www.ted.com/talks/barry_schwartz_on_our_loss_of_wisdom.html

Het lijkt me echt een ramp voor de interne sfeer als je in zo'n competitiegedreven werkomgeving hebt. Dan heb ik nog liever financiele bonussen. Maar eerlijkgezegd vind ik een werkplek waar men als volwassen mensen met elkaar omgaat door gewoon waardering voor elkaars inzet te hebben toch het leukst.

Financiële versus niet financiële bonus. Prachtig dit fenomeen ook wetenschappelijk te hebben onderzocht. Het is mijn ervaring dat de basis voor de bonus steeds realistisch moet zijn, haalbaar moet blijken te zijn en bij voorkeur "doodorinair" in euro's dient te worden uitbetaald. Daarnaast, is de persoonlijke waardering voor door jou bereikte resultaten door je leidinggevende -indien je die echt kunt bewonderen en respecteren- bovendien de beste stimulans voor een volgende succesvolle ronde waarin je het "samen"toch weer realiseert. Dus emotioneel zeer belangrijk als bonus. Het is mijn ervaring als adviseur dat juist in dit laatste aspect-waardering door een gerespecteerd leidinggevende- een belangrijk drijfveer ligt voor voortgang en vooruitgang van de betrokken functionaris die de bonus geniet. Overigens meen ik in het algemeen dat het er minder toe doet dat een bonus iets kost, natuurlijk weet iedereen dat het de opbrengst is waar het om gaat. Zo ontdekte ik voor anderen met geringe inspanning veel meer rendement te kunnen genereren, per saldo winststijging! In de juiste bedrijfskundige handen is een bonus dus volgens mij een zegen voor allen! Financiële en persoonlijke waardering blijken zo dus toch een winst voor iedereen en daar gaat het toch om?