Zes talen tegelijk leren lezen
Auteur: Maarten van Wijk |
06-06-2007
| Reacties: 1
|
 Mail dit artikel
Wie het boek EuroComRom uit heeft, moet daarna Italiaans, Frans, Spaans, Catalaans, Portugees en Roemeens kunnen lezen. Plus wat Sardisch en Occitaans. Een Nederlandse vertaling verscheen onlangs.
Talen ontcijferen
Ucraina: militari in marcia verso Kiev. Miles de soldados marchan sobre Kiev. Spaanse en Italiaanse krantenkoppen lijken niet alleen sterk op elkaar, ze zijn met enige moeite vaak ook te ontcijferen. Zelfs voor wie die talen nooit heeft bestudeerd. 'We weten al veel meer van deze talen dan we ons realiseren', zegt Horst Klein, hoogleraar romanistiek in Frankfurt, die EuroComRom heeft ontwikkeld. 'Het geheim is uitgaan van wat de leerling al weet.'
De talen van deze cursus zijn niet toevallig gekozen. Ze behoren alle tot de Romaanse taalfamilie, ontstaan uit het Latijn. Daardoor delen ze een groot deel van hun woordenschat en grammatica. Met wat schoolfrans als basis is het daardoor eenvoudig de andere Romaanse talen te leren lezen, zegt vertaalster Elisabeth van der Linden van de Universiteit van Amsterdam. En veel Romaanse woorden hebben ook een pendant in het Nederlands of Engels. De Engelse woordenschat bestaat zelfs voor ongeveer zestig procent uit Franse of Latijnse leenwoorden.
Oefenteksten
Het boek bevat vanaf les één vooral veel oefenteksten. Die teksten worden woord voor woord uitgeplozen op herkenbare elementen. Dat zijn er verrassend veel, zelfs in een op het oog obscure taal als het Roemeens. Zo zijn er woorden die universeel zijn in vrijwel alle talen, zoals universeel, politiek of televisie. In het Roemeens zijn dat universal, politica en televizor.
Daarnaast zijn er panromaanse woorden: woorden die gedeeld worden door alle of bijna alle Romaanse talen. Zo verwijst het woord costa zowel in het Spaans als in het Italiaans, Portugees en Catalaans naar de kust. Veel van de panromaanse woorden hebben als leenwoord hun weg naar het Nederlands of Engels gevonden, zoals marcheren, van het Franse marcher, verwant aan marcia en marchan in de krantenkoppen over Oekraïne.
De cursus geeft lijsten van internationale en panromaanse woorden en belicht de systematische manier waarop ze van taal tot taal klank- en spellingswijzigingen hebben ondergaan. Daarnaast worden de grammatica's van de talen besproken, die ook veel gemeenschappelijke elementen hebben. Op het einde van de cursus staan vertalingen van de eerste pagina's van De kleine prins van Antoine de Saint-Exupéry. Dat boek kan de cursist dan als het goed is lezen in het Frans, Italiaans, Spaans, Catalaans, Portugees en Roemeens.
Vwo-niveau
De methode is nieuw voor Nederland, maar in Duitsland is er al goede ervaring mee, zegt Klein. Sinds 1998 volgden 5.000 studenten een EuroComRom-cursus aan de universiteit van Frankfurt. Daarvan haalden 4.800 de eindtoets. De leerlingen moesten in alle zes talen een tekst kunnen lezen op niveau B2 van het Europees Referentiekader voor Talen, een EU-standaard voor het meten van taalbeheersing. Dat is hetzelfde niveau dat vwo-leerlingen na zes jaar Duits of Frans geacht worden te halen. En dat in een cursus van maar vijftien lessen van twee uur.
Een wondermiddel dus, zo lijkt het. Toch is niveau B2 wel een beetje overdreven, zegt Jan Hulstijn, hoogleraar tweedetaalverwerving aan de Universiteit van Amsterdam. En inderdaad: op het oog lijkt een van de B2-examenteksten die Klein gebruikt, een vluchtinstructie van Lufthansa, bepaald niet even moeilijk als een Nederlandse eindexamentekst, meestal een lang krantenartikel. De inhoud van de tekst is bovendien voorspelbaar voor iemand die wel eens gevlogen heeft.
De romanist Horst Klein is niet zo geïnteresseerd in hard wetenschappelijk onderzoek, zegt vertaalster Van der Linden. 'Ze geven die cursus, het lijkt te werken, dat vinden ze genoeg.' Er is dus geen statistisch onderzoek, met controlegroepen, voortesten en natesten, naar het effect van de methode. 'Die vluchtinstructie lijkt me niveau B1. Maar ik vind dat ook al een mooi resultaat', zegt Hulstijn. Het is sowieso erg moeilijk om de werking van verschillende taalmethodes aan te tonen en te vergelijken. Hulstijn: 'Het zijn geen stofzuigers.'
Ook Noors en IJslands
Uiteindelijk hangt veel af van het niveau van de leerling, zeker omdat het voor Nederlandse cursisten voorlopig bij zelfstudie moet blijven. 'Degenen die het beste met deze methode uit de voeten kunnen, zijn niet de spreekwoordelijke bouwvakkers,' zegt vertaalster van der Linden.
De cursus wil mensen leren hun bestaande taalkennis anders toe te passen, maar die moet dan wel aanwezig zijn. Niet iedereen zal meteen 'aha' roepen als hij hoort dat het Catalaanse creixant ('groeiend', 'stijgend') verwant is aan de Italiaanse muziekterm crescendo. Ook bevat het boek de nodige grammaticale termen, die sommigen liever uit hun middelbare-schoolherinneringen zouden wissen. 'Het is een cursus voor puzzelaars', zegt Jan Hulstijn. 'Je moet het motiverend vinden ontdekkingen te doen in de trant van "hé, dit woord heeft in deze taal een c en in de andere een k".'
Bovendien moet de cursist eerst een Romaanse taal geleerd hebben op de ouderwetse manier: Frans op school, bijvoorbeeld. Er is wel een EuroComRom-boek dat het Engels, een taal met zeer veel Franse en Latijnse leenwoorden, als uitgangspunt neemt. Maar dat boek is alleen nog in het Duits beschikbaar. Wie het Duits onvoldoende machtig is, zou overigens kunnen wachten op een vertaling van EuroComGerm. Daarmee kan hij behalve Duits meteen Fries, Zweeds, Deens, Noors en IJslands leren lezen.
Er blijft wel een duidelijke beperking aan de methode. Leren spreken of schrijven kun je er niet mee. 'Dat wordt echt te verwarrend', zegt Hulstijn. De cursus is beperkt tot leesvaardigheid, al wordt wel geëxperimenteerd met een luistercursus. Een taal leren spreken doe je het beste in het land zelf, zegt Klein. 'De leesvaardigheid van EuroComRom is daarvoor een zeer goede basis.'
Elisabeth van der Linden, Martin Berger, Horst Klein en Tilbert Stegeman: EuroComRom - De zeven zeven: Romaanse talen in een oogwenk leren lezen en begrijpen, Aken: Shaker.
Alle boeken in de reeks zijn op de site van de uitgever te downloaden. Op http://www.shaker.de/ klikt u op Katalog en zoekt u op het trefwoord Eurocom.
Een online cursus staat op http://www.eurocomprehension.com/.
illustraties Yvonne kroese
Kader: Test uw kennis
In dit kader staan de twee eerste zinnen uit een Roemeens krantenbericht. Kunt u ze vertalen? Onderaan de zinnen staan voor alle zinselementen hints gegeven. Meestal kunt u denken aan verwante woorden in Nederlands, Engels of Frans. De vertaling staat onderaan.
Primul om clonat se va naste în ianuarie 2003.
Severino Antinori, controversatul medic italian, a declarat ca va utiliza clonarea pentru a ajuta cupluri infertile sa aiba copii.
primul: vgl. primair.
om: vgl. Frans homme.
clonat: vgl. kloon.
se va naste: vgl. post-nataal, Frans naître, Engels nascent. Toekomende tijd.
controversatul medic: vgl. controversieel, medisch, Engels medic.
a declarat ca: vgl. declaratie, Engels to declare. Voltooide tijd. Ca vgl. Frans que of denk om context.
va utiliza: vgl. utilitair, Engels to utilise, Frans utiliser.
pentru a ajuta cupluri infertile: vgl. koppel, Engels infertile. Ajuta vgl. Engels aid, Frans aider, Nederlands adjudant. Pentru af te leiden uit context.
sa aiba copii: uit context af te leiden. Wat doet Antinori voor cupluri infertile?
Vertaling: De eerste gekloonde mens zal in januari 2003 geboren worden. Severino Antinori, de omstreden Italiaanse arts, heeft verklaard dat hij het klonen gaat gebruiken om onvruchtbare stellen te helpen kinderen te krijgen.
Zinnen ontleend aan de cursus Roemeens op www.eurocomprehension.com, vertaling en hints: Maarten van Wijk.
Wellicht ook interessant:
Meer artikelen in de rubriek
'Competenties en vaardigheden'
Reageer, print of deel dit artikel
Reacties op dit artikel:
Elisabeth van der Linden | 11 juni 2007 (19:21)
Leuk artikel. Maar ik denk niet dat ik heb beweerd dat je met basiskennis van het Frans "gemakkelijk" al die zes Romaanse talen kunt leren lezen.
En overigens heb ik het boek deels vertaald maar vooral ook bewerkt
|
