Werkvloertips uit de wetenschap
Auteur: Rik Kuiper en Tonie Mudde |
03-11-2009
| Reacties: 2
|
 Mail dit artikel
Het boek 'Maak nooit je bed op' beschrijft wetenschappelijk verantwoorde tips voor het dagelijks leven. Hier een voorproefje: zeven tips voor op de werkvloer.
1. Blijf jezelf herhalen (en krijg vaker gelijk)
Zien we verschillende mensen op televisie roepen dat ze bang zijn voor een terroristische aanslag? Dan is de kans groot dat we zelf ook angstzweet ontwikkelen. Want hoe vaker we dezelfde mening horen, hoe meer belang we eraan gaan hechten.
Kimberlee Weaver van Virginia Polytechnic Institute besloot dat fenomeen eens nader te bestuderen. Tijdens een serie experimenten bleek dat haar proefpersonen een mening serieuzer namen wanneer deze door drie personen was geuit, dan wanneer slechts één persoon deze had uitgesproken. Tot zover geen verrassing. Maar wat gebeurde toen één persoon drie keer dezelfde mening uitte, elke keer net iets anders geformuleerd? Dan hechtten de proefpersonen er opeens wél veel waarde aan.
Volgens Weaver zorgt de herhaling ervoor dat een mening beter in het brein wordt opgeslagen. Of die mening van drie verschillende mensen komt, of drie keer van dezelfde persoon is blijkbaar niet van belang. Mensen raken vertrouwd met de boodschap en krijgen daardoor het gevoel dat veel mensen die mening zullen delen. Dus wil je je zin krijgen? Herhaal je standpunt!
K. Weaver, S.M. Garcia, et al., ‘Inferring the popularity of an opinion from its familiarity: a repetitive voice can sound like a chorus', in Journal of Personality and Social Psychology 92 (2007), pp821-833.
2. Gebruik veel getallen (als je iets wilt verkopen)
12 Megapixel! 3.0 Inch PureColor LCD-II-scherm! DIGIC 4! Veel producten worden verkocht met een waslijst aan specificaties. Wat doet al die informatie met ons? Veel, blijkt uit een onderzoek van University of Chicago en Shanghai Jiao Tong University. Proefpersonen kregen telkens twee producten te zien en moesten dan hun voorkeur uitspreken. Soms waren dit twee mobiele telefoons, soms twee handdoeken. De vrijwilligers konden de producten zelf aanraken, bekijken en ruiken. Soms kregen ze ook specificaties te zien die nergens op sloegen. Om het verschil tussen twee soorten sesamolie uit te leggen, verzonnen de onderzoekers bijvoorbeeld een onbegrijpelijke Xiangdu-index. Een hogere Xiangdu-index, die dus niets zei over het product, maakte het product duidelijk geliefder.
Hoe kan dit? Bij het kiezen tussen meerdere opties zoeken we bewust en onbewust naar informatie die ons kan helpen bij die keuze. Een waslijst met specificaties kan ons daarbij makkelijk verleiden, zelfs als we er objectief gezien niets aan hebben. Dus wil je iets verkopen? Strooi dan flink met getallen. Ook voor kopers hebben de onderzoekers een advies: negeer alle specificaties en probeer het product te ervaren. Oftewel, luister naar die stereoset, en staar je niet blind op het vermogen van de versterker.
C.K. Hsee, Y. Yang, et al., ‘Specification seeking: how product specifications influence consumer preference', in Journal of Consumer Research 35 (2009), DOI: 10.1086/593947.
3. Neem gerust een oudje in dienst
New York, 15 januari 2009. Een minuut na het opstijgen vliegt een Airbus A320 dwars door een zwerm vogels. Beide motoren vallen uit, maar de piloot weet het toestel op miraculeuze wijze zachtjes in de Hudson-rivier te landen. Alle 155 passagiers blijven ongedeerd. Maar dat is niet het enige opmerkelijke: piloot Chesley Sullenberger was op dat moment 57 jaar. Dat is een leeftijd waarop veel Nederlandse piloten (al dan niet verplicht) reeds met pensioen zijn.
Nemen je prestaties nou wel of niet af naarmate je ouder wordt? Hoogleraar in de psychologie Art Kramer van University of Illinois at Urbana-Champaign hield een experiment onder Canadese luchtverkeersleiders, typisch een beroep waarbij veel denksnelheid nodig is. Eerst onderwierp Kramer ze aan allerlei standaard geheugen- en logicatestjes. De oudere luchtverkeersleiders (53-64 jaar oud) presteerden hierop slechter dan hun jongere collega's (20-27 jaar oud). Reden genoeg om de oudjes af te serveren? Nee, bewees een tweede experiment. Deze keer kregen de luchtverkeersleiders testjes die direct waren gerelateerd aan hun werk: het in goede banen leiden van het luchtverkeer. Hierop scoorden de ouderen net zo goed als de jongeren, met dank aan hun jarenlange ervaring.
A. Kramer, A. Nunes, ‘Experience-based mitigation of age-related performance declines: evidence from air traffic con-trol', in Journal of Experimental Psychology 15-1 (2009), pp. 12-24.
(illustraties Valesca van Waveren)
4. Kies een simpele naam (als je betrouwbaar wilt overkomen)
Van plan een nieuw product of een nieuwe dienst te lanceren? Dan kun je daar maar beter een naam voor bedenken die aanslaat. Psychologen van University of Michigan legden studenten een lijst voor met namen van chemische toevoegingen aan voedselproducten. Die hadden de onderzoekers zelf verzonnen, maar dat wisten de studenten niet. Vraag: welke toevoeging lijkt je het meest schadelijk voor je lichaam? De studenten oordeelden dat de tongbreker Hnegripitrom levensgevaarlijk was. Het makkelijker uit te spreken ‘Magnalroxate' leek de proefpersonen daarentegen relatief onschuldig.
Hoe kan dat? Volgens de onderzoekers geldt: hoe simpeler de naam van het product, hoe eerder we het gevoel krijgen dat we het al kennen. Daardoor voelt het nieuwe product direct vertrouwd en veilig. Wil je juist dat je product een spannend en gevaarlijk imago krijgt? Kies dan voor een moeilijker uit te spreken naam. Zo leek de studenten een achtbaan met de naam ‘Vaiveahtoishi' veel spannender dan een ritje in de ‘Chunta'.
H. Song, N. Schwarz, ‘If it's difficult to pronounce, it must be risky', in Psychological Science 20-2 (2009), pp. 135-138.
5. Denk niet dat je ergens goed in bent (als je denkt dat je ergens goed in bent)
Altijd al het idee gehad dat je slimmer bent dan je collega's? Justin Kruger en David Dunning van Cornell University (VS) houden de zelfverzekerden onder ons graag een spiegel voor. Studenten deden tests in onder andere grammatica en logica. Na afloop moesten ze telkens hun eigen prestaties inschatten. Hoe goed dachten ze te hebben gepresteerd ten opzichte van hun studiegenoten? Zaten ze bij de beste 30 procent? Of scoorden ze gemiddeld? Uit alle experimenten kwam hetzelfde resultaat: mensen die denken dat ze beter zijn dan de rest, zijn juist slechter. En mensen die denken dat ze maar gemiddeld presteren, behoren in werkelijkheid tot de toppers.
Hoe kan dit? Wie weinig ervaring heeft met een bepaald vak, heeft het probleem dat hij te weinig van de materie af weet om zijn eigen zwakke plekken in te zien. (Denk aan al die Nederlanders die ‘perfect' weten hoe de opstelling van het Nederlands elftal eruit zou moeten zien.) Daarom overschatten ze zichzelf. Iemand die ergens in uitblinkt, heeft juist de neiging zichzelf te onderschatten. Dit komt waarschijnlijk omdat uitblinkers erg gericht zijn op de kleine groep toppers binnen hun vakgebied. Vergeleken met hen scoren ze misschien gemiddeld, maar vergeleken met de rest van de bevolking zijn ze wel degelijk uitblinkers.
J. Kruger, D. Dunning, ‘Unskilled and unaware of it: how difficulties in recognizing one's incompetence lead to inflated self-assessments', in Journal of personality and social psychology 77-6 (1999), pp. 1121-1134.
6. Draai geen ploegendienst
Een nachtdienst draaien verdient vaak goed. Maar gezond zijn dit soort banen niet, blijkt uit onderzoek van Frank Scheer van Harvard Medical School. De van oorsprong Nederlandse onderzoeker organiseerde een experiment waarbij proefpersonen tien dagen lang leefden volgens een 28-urige dag. Dit gebeurde in een laboratorium zonder ramen en klokken. Vergeleken met een normaal etmaal verschoof het ritme van de proefpersonen dus telkens met vier uur, zowel qua slaap als tijdstippen waarop maaltijden werden genuttigd. Zo ging hun interne klok, die volgens een 24-uursritme loopt, uit de pas lopen met het ritme waarin ze leefden. Dit ‘uit de pas lopen' is kenmerkend voor mensen die in ploegendienst werken. Tijdens het experiment werden de vrijwilligers op allerlei zaken onderzocht, zoals lichaamstemperatuur, hartslag en samenstelling van het bloed.
Hieruit bleek overduidelijk hoe slecht onze hormoonhuishouding is ingesteld op afwijkingen van een vast 24-uursritme. De proefpersonen vertoonden allerlei verschijnselen die op de lange duur kunnen leiden tot obesitas, diabetes en hart- en vaatziekten, precies de ziekten waar echte ploegendienstwerkers relatief vaak aan lijden. De hoeveelheid van het hormoon leptine daalde namelijk, wat kan zorgen voor gewichtstoename. Ook steeg de hoeveelheid glucose in het bloed. Bij drie van de acht proefpersonen was dit zo extreem, dat ze symptomen vertoonden van beginnende suikerziekte.
F.A.J.L. Scheer, M.F. Hilton, et al., ‘Adverse metabolic and cardiovascular consequences of circadian misalignment', in Proceedings of the National Academy of Sciences (2009), 10.1073/pnas.0808180106.
7. Niets te vertellen? Spreek bevlogen!
Leerlingen beoordelen een leraar meer op zijn persoonlijkheid dan op de inhoud van zijn lessen. Dat had Donald Naftulin in verschillende wetenschappelijke publicaties gelezen. De universitair hoofddocent van University of Southern California School of Medicine wilde weten of dat ook zou gelden voor een hoger opgeleid publiek. Hij huurde een professionele acteur in om de rol van dr. Myron L. Fox te spelen, zogenaamd een autoriteit op het gebied van de toepassing van wiskunde op menselijk gedrag. Fox hield voor een zaal vol docenten een lezing van een uur met de titel ‘Mathematische speltheorie toegepast in de artsenopleiding'. Het verhaal was gebaseerd op een artikel dat tien jaar eerder in Scientific American had gestaan, maar de acteur was door Naftulin en collega's getraind om van de inhoud niet veel over te laten. Hij moest tijdens zijn lezing zoveel mogelijk niet-bestaande woorden, onlogische gevolgtrekkingen en tegenstrijdige meningen verkondigen. Maar, en daar zat de crux, hij zou het met veel enthousiasme vertellen en vrolijke zijsprongen maken naar onderwerpen die niets met het thema te maken hadden.
Roken de toehoorders onheil? Eh, nee. Na afloop kregen ze een vragenlijst voorgelegd, waarin ze een oordeel over de voordracht moesten geven. Wonderlijk genoeg was vrijwel iedereen razend enthousiast. Een overgrote meerderheid vond dat Fox genoeg voorbeelden had gebruikt om zijn verhaal te verduidelijken, dat hij zijn materiaal goed had geordend en dat zijn presentatie aanzette tot nadenken. Geen enkele toehoorder had het idee gehad dat hij naar een grap zat te kijken. Volgens Naftulin bewees dit opnieuw dat mensen een slechte crap detector hebben. We laten ons eenvoudig in de maling nemen door een paar kwinkslagen en een vlotte babbel.
D.H. Naftulin, J.E. Ware, Jr., et al., ‘The doctor Fox lecture: a paradigm of educational seduction', in Journal of Medical Education 48 (1973), pp. 630-635.
Meer tips in het boek..
Maak nooit je bed op - 115 nieuwe wetenschappelijke tips voor het dagelijks leven, Rik Kuiper & Tonie Mudde, Uitgeverij Podium, € 10,-
Wellicht ook interessant:
Meer artikelen in de rubriek
'Competenties en vaardigheden'
Reageer, print of deel dit artikel
Reacties op dit artikel:
Frans van den Berge | 5 november 2009 (13:52)
Er zijn veel leraren met "persoonlijkheid" die niets toevoegen aan hun leerlingen. Leraren met "grote inhoudelijke kennis" en een "minder dan gemiddelde uitstraling" slagen er vaak wel in "bovenmatig toe te voegen" aan leerlingen.
Als leerlingen vakinhoudelijk nagevraagd worden 10 jaar later en er zou hun gevraagd worden waar ze dat vandaan hebben zal de "docent met grote vakinhoudelijke kennis" significant meer genoemd worden.
Duidelijk een kwestie dat dit in dit onderzoek niet is gemeten waardoor er eenzijdig geconcludeerd is.
Gerrit | 6 november 2009 (1:08)
Mijn verklaring van het effect uit punt 5 is dat je jezelf vaak onwillekeurig als maatstaf neemt, je beschouwt je eigen competentienivevau als normaal.
Als je ergens goed in bent denk je niet dat je zelf zo bijzonder bent, je vraagt je af waarom een ander het niet ziet of kan. Als je je ooit hebt afgevraagd waarom het bureau van die collega zo'n puinhoop is terwijl het zo'n kleine moeite is om het op orde te houden dan heb al eens aan de competente kant van de schaal gezeten en het niet herkend.
Iemand die ergens slecht in is zal zijn eigen competentieniveau ook als normaal beschouwen, en zoals het artikel zegt in veel gevallen daarmee ook niet de competentie hebben om te herkennen hoeveel beter een ander is. Hoewel dat rommelige bureau ook zonder die competentie wel herkenbaar is.
Gericht zijn op andere toppers herken ik niet, ook omdat dit effect net zo goed optreedt als die niet voorhanden zijn. Ik heb dingen waar ik nogal stevig in uitblink, maar mijn bureau is een zwijnestal.
|
