Zo maak je carrière als aardige rat
Kantoorpolitiek nieuwe stijl
Auteur: Daphne van Paassen
|
15-10-2009
| Reacties: 4
|
 Mail dit artikel
Zonder rattige kantoorpolitiek maak je geen carrière. Maar zonder steun van collega's heb je sneller last van stress en ben je minder gelukkig. De oplossing: word een aardige rotzak. Zo doe je dat.
Het nut van goede werkrelaties
Op intermediair.nl vroegen we bezoekers onlangs naar de relatie met hun collega's: vertellen ze elkaar van alles of houden ze werk en privé strikt gescheiden? De meerderheid zei niet erg scheutig te zijn met persoonlijke ontboezemingen. Volgens de psychologische wetenschap is dat eigenlijk niet zo slim. Social support - zoals de positieve omgang van collega's onder elkaar wordt genoemd - brengt namelijk veel goeds voort. En social support kan niet bestaan als mensen hun privé- en gevoelsleven helemaal afschermen.
De belangrijkste baat van goede relaties op het werk, is het ontvangen van steun in moeilijke tijden; als een project dreigt te mislukken, je wordt overvallen door liefdesverdriet, of als er wordt gereorganiseerd. Zijn de verhoudingen vriendschappelijk dan zullen collega's elkaar op zo'n moment emotioneel steunen, elkaar werk uit handen nemen of anderzijds bijstaan. Sociale steun is daardoor een goede buffer tegen stress, burn-out en ziekteverzuim.
Bovendien heeft social support ook wanneer alles koek en ei is een positieve uitwerking: werknemers voelen zich gelukkiger. Wilmar Schaufeli, hoogleraar aan de Universiteit Utrecht is dan ook zeer uitgesproken: ‘Werknemers zouden tijd moeten investeren in informele omgang met hun collega's. Ze zouden behalve over hun werk ook over persoonlijke zaken moeten spreken en bijvoorbeeld regelmatig na het werk moeten gaan borrelen of eten. Dat komt de sfeer en het werk ten goede.'
Het nut van rattengedrag
Ongetwijfeld. Maar collega's zijn ook concurrenten. Wat als je collega en jij allebei op dezelfde promotie uit zijn? Jaloezie, scheve ogen, roddels. Is het dus niet gewoon beter om vriendelijk en beleefd oppervlakkig met elkaar om te gaan?
Beslist, vindt Joep Schrijvers, auteur van de bestseller Hoe word ik een rat?. ‘You're on your own' in de kantoortuin. En al dat geklets over hulpvaardigheid en loyaliteit aan het bedrijf, als waren we one happy family? ‘Braaftaal van hr-trutten!' zegt Schrijvers. Laat je dus niets wijsmaken.
In kantoortuinen zijn bepaalde middelen nu eenmaal schaars - promoties, kamers met uitzicht, auto's van de zaak, bonussen. En waar schaarste heerst, ontstaat machtsstrijd. Hoe platter de organisatie, hoe feller de machtsstrijd en dus hoe heviger de kantoorpolitiek. Over kantoorpolitiek had tien jaar geleden nog niemand het, nu is het een van de hoofdoorzaken van stress, blijkt uit Brits onderzoek onder vijfhonderd managers. Zes van de tien ziet kantoorpolitiek sterk toenemen doordat organisaties minder hiërarchisch zijn geworden. Collega's zijn geen vrienden, maar concurrenten.
Wat goed is voor het bedrijf - goed samenwerken - is nog niet goed voor de werknemer. Uit onderzoek van de School of Management van Boston blijkt dat al dat relationele gedoe je carrière niet vooruit helpt. Een collega helpen bij het oplossen van een probleem of een nieuwe collega inwerken - het wordt gewoon niet gezien als echt werk, meer als iets wat je er uit eigen beweging bij doet, een soort vrijwilligerswerk. Het zijn onzichtbare handelingen voor bedrijven en ze worden dus ook niet beloond, ontdekte onderzoeker Joyce Fletcher. Ze spreekt daarom van disappearing acts. Vooral vrouwen grossieren erin.
De oplossing: gezellige kantoorpolitiek
Vrienden worden met collega's maakt dus gelukkig, maar helpt je niet op weg naar de top. Rattengedrag wel, maar wil je je dagen slijten in het riool van de bovenste etage? Gelukkig is er een tussenweg: word een aardige rotzak, doe aan gezellige kantoorpolitiek. Acht tips.
1. Doe aardig
Aardig doen (collega's helpen, feedback geven) mag dan onzichtbaar werk zijn, het levert op de lange termijn wel degelijk iets op. Aardig worden gevonden, is volgens Rick van Baaren, gedragswetenschapper aan de Radboud Universiteit Nijmegen, een uitstekend beïnvloedingsmiddel en dus een manier om mensen achter jouw strategische doelen te krijgen.
Wie bewust vriendelijk gedrag vertoont - wetenschapper Schaufeli geeft het voorbeeld van een deur openhouden voor een ander (maar luisteren en lachen om andermans grappen mag ook) - lokt bij de ander positief gedrag uit. Die ander zegt dankjewel, en de kans is groot dat hij hetzelfde voor een ander zal doen. ‘Vriendelijke dingen doen, versterkt bovendien de eigenwaarde', zegt Schaufeli. Je denkt bij jezelf: ‘Wat ben ik toch een fijn mens' en voelt je reuze altruïstisch.
2. Pas je aan
We hebben meer sympathie voor mensen die op ons lijken dan voor mensen die sterk van ons afwijken. Of het nu gaat om kledingstijl, woongebied, studie, hobby of naam of geboortedatum: mensen die op je lijken, ben je eerder ter wille. Zelfs als ze doen alsof ze op je lijken. Zo verdubbelde het aantal respondenten op een enquête als de enquêteur zijn naam veranderde in een naam die leek op die van de geadresseerde.
Verscheidene onderzoeken van gedragswetenschapper Rick van Baaren laten zien dat imitatie bepaalt hoe aardig iemand wordt gevonden. Proefpersonen die de opdracht kregen om mensen bij wie ze geld gingen ophalen voor een goed doel, na te doen in lichaamshouding en spraak, haalden meer geld op dan de controlegroep. Het is nu eenmaal makkelijker om met mensen om te gaan die op je lijken: je denkt hetzelfde over dingen, dus is er minder onenigheid. En dat geeft je het gevoel dat je oké bent. Pas je dus enigszins aan je collega's aan. Waar praten ze over? Hoe lossen ze een probleem op? En niet te vergeten: hoe praten ze? Hetzelfde kantoorjargon gebruiken schept een band.
3. Wees niet jezelf en verander de ander
Uit een enquête bleek enige tijd geleden dat 36 procent van de Nederlanders zich op kantoor anders gedraagt dan thuis. Ze spelen een rol en dat leek het hr-bureau, de opdrachtgever van het onderzoek, geen goede zaak. Dat is natuurlijk onzin. Die kantoorrol is namelijk net zozeer een onderdeel van jezelf als de rol die je als vriend, moeder of broer speelt. Mensen beschikken over een soort gedragsjukebox: zodra ze van gezelschap wisselen zetten ze een ander gedragsplaatje op. Grotendeels gaat dat onbewust. Mensen spiegelen bijvoorbeeld volautomatisch de lichaamstaal van hun gesprekspartners. We registreren continu de reactie van anderen op ons gedrag (en dus wat een ander van ons vindt) en passen ons gedrag daarop aan.
Het devies ‘Wees gewoon jezelf', is dus geen goede raad. Door dat spiegeleffect zijn mensen ook in staat het gedrag van de ander te beïnvloeden. ‘Wie goed doet, die goed ontmoet', kan vrij letterlijk worden opgevat. In een Amerikaans onderzoek moesten studentenparen die elkaar niet kenden, kort met elkaar praten. Sommigen kregen te horen dat de ander hen aardig vond, anderen niet. Degenen die dachten aardig gevonden te worden, gedroegen zich in het tweede gesprek aardiger (ze vertelden meer over zichzelf, verschilden minder van mening) en werden naderhand ook daadwerkelijk aardiger gevonden. Als je aardig tegen iemand doet, gaat hij aardig terug doen, waardoor jij weer nog aardiger doet en er een ware aardigheidswedloop op gang kan komen. (Maar net zo makkelijk een onaardigheidswedloop in het geval van onaardig gedrag.)
4. Slijm
Een van de meest effectieve manieren om aardig te doen, is slijmen. Koffie halen, complimenten maken, lachen - je moet je er misschien even overheen zetten, maar ze werken beslist. ‘Vaak denken mensen dat slijmen een vorm van liegen is', zegt Roos Vonk, hoogleraar aan de Radboud Universiteit Nijmegen, die onderzoek deed naar de effectiviteit van slijmen. Maar dat hoeft niet zo te zijn. Je dikt gewoon iets aan wat je echt vindt. Zeg tegen die collega dat zijn rapport verrassend goed geschreven was, of dat hoe buitengewoon grappig je zijn praatje voor de trainees vond: ‘Dat kun jij echt goed, zeg!'.
Mensen die zo'n compliment aandikken, denken vaak: mijn hemel wat klinkt dit overdreven, nu denkt mijn collega vast: ‘Wat een slijmjurk!'. Maar dat is vrijwel nooit het geval. Mensen vinden dat gepaai meestal wel lekker en beantwoorden het met vriendelijkheid.
5. Help anderen: voor wat hoort wat
Het gratis proefbekertje met een nieuw soort ijs in de supermarkt; probeer na het proeven maar eens weg te lopen zonder een pak van dat nieuwe ijs onder je arm. De marketingtruc van het gratis weggeven, drijft op de wet van de wederkerigheid. Psychologen hebben vastgesteld dat mensen (ongeacht hun culturele achtergrond) een mentale boekhouding bijhouden van diensten en wederdiensten. De meeste mensen voelen zich ongemakkelijk wanneer die boekhouding uit balans is. Ze willen niet bij een ander in het krijt staan. Een reeks attenties achter elkaar versterkt dat effect zelfs. Wie een ander helpt, kan ervan uitgaan dat diegene op een bepaald moment iets terug wil doen. Als je de hulp bovendien op de een of andere manier zichtbaar maakt, bijvoorbeeld door je baas tussen neus en lippen te laten weten dat je die hulp hebt geboden, heb je dubbel voordeel.
6 Zet je vriend-collega's in: wat de massa vindt, is goed
Stel, er barst een hevig onweer los. De mensen om je heen vluchten met zijn allen naar de grote eik in het midden van het park. Je rent mee. Pas als je er staat denk je: ‘Hé, was het niet zo dat je juist níet onder een boom moest gaan staan bij onweer?' Als we niet bewust nadenken, gebruiken we het gedrag van anderen als kompas voor ons eigen handelen. Automatisch doen we wat anderen doen. Dit principe noemen wetenschappers de vergelijkingsregel.
Ook op de werkvloer kun je gebruikmaken van deze regel om mensen te beïnvloeden. Als je een plan wilt lanceren, presenteer dat dan niet ‘koud'. Probeer eerst medestanders te vinden onder de collega's die je graag mag. Tegen de tijd dat je het plan presenteert in een vergadering heb je zo drie mensen die enthousiast gaan knikken tijdens je verhaal en dat zal anderen aanzetten om mee te gaan knikken. En dat maakt het voor tegenstanders (die er natuurlijk altijd blijven) moeilijker om het plan te torpederen.
7. Roddel, maar spreek geen kwaad (nou ja, niet te vaak)
Ongeveer twintig procent van de sociale normen leren we via roddelen. Uit onderzoek bij bedrijven als IBM en HP, zo meldde een roddelthemanummer van de General Review of Psychology, bleek achterklap een belangrijke bron om de ongeschreven regels van het bedrijf te leren kennen: wat wordt er van je job verwacht, wat moet je vooral niet tegen ‘Jaap van online' zeggen, hoe krijg je iets voor elkaar bij de baas, wat is de open zenuw van de secretaresse? Omdat mensen geen objectief referentiepunt hebben, hebben ze elkaar nodig om te weten hoe te leven. Mensen roddelen dan ook het liefst over mensen van het eigen geslacht, die op ongeveer dezelfde positie op de maatschappelijke ladder staan en even oud zijn: dat maakt het vergelijken eenvoudiger.
Daarnaast bevestigen we door te roddelen ook: jij hoort bij mij, wij vinden hetzelfde. En het is troostend. Het is voor mensen wat vlooien is voor apen, vinden evolutiepsychologen. Ook bij roddelen komen endorfines vrij die zorgen voor gevoel van ontspanning en geluk. Vermijd wel dat leugens en roddels altijd over dezelfde persoon gaan (dat valt onder pesten en doet meer kwaad dan goed).
8. Zeg dankjewel
Het valt pas op als je een tijdje weg bent geweest: dat collega's iedere onbenulligheid beantwoorden met een ‘dank je' of ‘thanks'. Collega's zeggen onwaarschijnlijk vaak dankjewel. Dat is niet voor niets. Uit verscheidene onderzoeken blijkt dat het uiten van dankbaarheid positieve gevolgen heeft voor het geluksgevoel van degene die dank zegt (gevoelens van boosheid en irritatie nemen ook nog eens af), maar ook voor de toekomstige acties van degene die wordt bedankt. Zo is onderzoek gedaan naar het effect van dankbrieven schrijven. Klanten die een dankbrief voor hun bezoek ontvingen, kwamen veel vaker terug dan de controlegroep. Bij casemanagers die probleempubers thuis moesten bezoeken, groeide de bezoekfrequentie van 45 procent naar 74 als zij via een brief werden bedankt voor het vorige bezoek en erop werden gewezen hoe belangrijk dat bezoek voor de puber was geweest. Bedank mensen dus, ook voor dingen waarmee je nauwelijks geholpen bent. Wie het niet doet, hoeft ook weinig hulp te verwachten.
(illustratie Raoul Deleo)
Wellicht ook interessant:
Meer artikelen in de rubriek
'Collega's en bazen'
Reageer, print of deel dit artikel
Reacties op dit artikel:
Guido | 15 oktober 2009 (16:36)
.... ik dacht dat we het nu wel gehad hadden met dit rattegedrag. "Wees niet jezelf" een mooie tip om binnen de kortste tijd in een burnout te belanden. Nee geef mij dan maar Angelique en haar 'hoe wordt ik een schat'. Net volledig herschreven en opnieuw uitgebracht in een mannen en vrouwenversie (in 1 boek). Kijk daar word ik nou happy van!
Werner | 15 oktober 2009 (20:27)
Ik heb het ook wel gehad met dit rattegedrag, of het aardig of onaardig is. Met dit soort gedrag blijft men rondjes om elkaar heen draaien en wordt het echte werk niet gedaan. Geef mij maar een collega die me verteld wat wel/niet goed gaat dan kunnen we werken aan oplossingen.
Blijf jezelf en spreek elkaar aan op houding, gedrag en het niet nakomen van afspraken. Geef complimenten als deze echt meent en vier resultaten en behaalde doelstellingen.
erik | 22 oktober 2009 (14:13)
ik denk dat er tegenwoordig - vergeleken met tot begin jaren 90 ongeveer - te veel gedacht wordt aan materiele vergoedingen, veel werknemers hebben in die tijd een huis gekocht - aleen of samen - en zitten nu met een torenhoge hypotheek die niet meer is op te brengen als er kinderen komen en er een kostwinner wegvalt, mijn tip koop nooit te snel of een te duur huis, of huur.. de auto, het huis, het zwembad.. wat zijn ze waard als je er nooit bent? btw de commerciele sector is denk ik volkomen anders dan de non-profit, semi-profit etc.. ook het soort afdeling speelt erg mee, productie, sales, research, alles heeft zo zijn eigen cultuur. Triest dat een (vroeger) vakblad voor academici moet concluderen dat rat-zijn bijna de enige optie is, blij dat er ook nog iets vanuit andere hoek te horen is.. tijdens en na de recessie heeft men elkaar hard nodig, een team heeft een meerwaarde boven allerlei opzichzelf geconcentreerde carriere-verslaafden..
erik | 22 oktober 2009 (15:11)
Ik denk dat er tegenwoordig - vergeleken met tot begin jaren 90 ongeveer - te veel gedacht wordt aan materiele vergoedingen, veel werknemers hebben in die tijd een huis gekocht - aleen of samen - en zitten nu met een torenhoge hypotheek die niet meer is op te brengen als er kinderen komen en er een kostwinner wegvalt, mijn tip koop nooit te snel of een te duur huis, of huur.. de auto, het huis, het zwembad.. wat zijn ze waard als je er nooit bent? BTW de commerciele sector is denk ik volkomen anders dan de non-profit, semi-profit etc.. ook het soort afdeling speelt erg mee, productie, sales, research, alles heeft zo zijn eigen cultuur. Triest dat een (vroeger) vakblad voor academici moet concluderen dat rat-zijn bijna de enige optie is, blij dat er ook nog iets vanuit andere hoek te horen is.. tijdens en na de recessie heeft men elkaar hard nodig, een team heeft een meerwaarde boven allerlei opzichzelf geconcentreerde carriere-verslaafden..
|
