Leiderschap volgens Freud

Auteur: Michel Emmerik | 18-06-2009 | Reacties: 7 | Share/Bookmark Mail dit artikel

T Twee sterke leiders, maar heel verschillend. Wat voor manager ben je zelf: een Wilders of een Obama?



De meeste mensen kennen Sigmund Freud als iemand die zich meer met sex bezig hield dan goed voor hem was. Maar Freud dacht ook na over leiderschap. En hij schreef daarover een aantal dingen die nog altijd relevant zijn.

Id-ego en superego

Volgens Freud bestaat onze persoonlijkheid uit drie delen: het id-ego, het superego en het ego. Het id-ego is onderbewust en bevat onze driften en instincten. Het superego is gedeeltelijk bewust en bevat onze overtuigingen, waarden en normen. Het ego is ons bewustzijn en kiest onophoudelijk tussen het id-ego en het superego.

Uit de diepte van onze onbewuste behoefte komt het id-ego met het signaal: 'Ik wil chocola!' Het superego geeft dan een krachtig tegensignaal: 'Maar ik ben op dieet.' Vervolgens kiest het ego ervoor om een klein stukje chocola te eten en zich toch schuldig te voelen.

Vaak wordt het id-ego gezien als onze schaduwkant en het superego als onze betere kant.

De driftige leider

Populaire, sterke leiders zijn volgens Freud de leiders die krachtig aan één van deze twee appelleren.

Sommige sterke leiders laten het id-ego prevaleren en daarmee legitimeren ze dat wij hetzelfde doen. Door hun gedrag geven ze te kennen dat het oké is om jaloers, boos en kleinzielig te zijn. Iemand die dat in Nederland meesterlijk doet, is Wilders. Hij noemt een minister 'knattergak', dus dan mag jij je collega ook best voor 'eikel' uitmaken.

De inspirerende leider

Andere sterke leiders appelleren aan ons superego. Ze tonen dat het mogelijk is om het superego te laten zegevieren. Ze inspireren ons om naar het licht te groeien.

Een voorbeeld? Natuurlijk Obama. Met een bezem en een vuilniszak trekt hij de vervuilde binnensteden in en tienduizenden volgen hem.

Freud zag leiderschap dat gebaseerd is op het id-ego als aanlokkelijk, maar instabiel. In eerste instantie gemakkelijk scoren, maar op de lange termijn houdt het geen stand.

Wat voor manager ben je zelf?

Ook in jou wordt een strijd tussen het id-ego en het superego uitgevochten. Als manager weet je dat het zeer aantrekkelijk kan zijn om te kiezen voor het id-ego maar dat het superego uiteindelijk een prettigere en betere werkomgeving creëert.

De aantrekkingskracht van het id zal er altijd zijn. Als je een andere afdeling demoniseert, kom je zelf steviger in het zadel te zitten. Als je fouten van medewerkers keihard afstraft, blijft er minder schuld aan jezelf kleven.

Maar je hebt ook een superego. Je weet dat een goede samenwerking met die andere afdeling belangrijker is dan je eigen machtspositie. En dat je met het afstraffen van fouten nooit een sfeer creëert die tot succes leidt.

Elke dag maak je talloze keren een keuze tussen id-ego en superego. Vaak zonder dat je het beseft. Van Freud kun je leren om kritisch naar jezelf te kijken. Toegeven dat je vaker dan je eigenlijk zou willen het id-pad bewandelt, is misschien moeilijk, maar wel het begin van een groei naar superego.

Of blijf je kiezen voor de makkelijke uitweg?

Wellicht ook interessant:
Meer artikelen in de rubriek
'Coach leidinggeven'

Reageer, print of deel dit artikel

  • Reageer (7)
  • Print
  • Share/Bookmark Mail dit artikel
Reacties op dit artikel:
Van der Steen | 18 juni 2009 (11:29)

Jongens, schei eens uit. Ga gewoon bezig met de core business van Intermediair in plaats van de politieke voor- en afkeuren van de auteur te ventileren onder het mom van een management-itempje.

Rano | 18 juni 2009 (11:51)

De nogal gefrusteerde reactie van de vorige persoon op dit artikel zegt genoeg over die persoon zelf.

dolf | 18 juni 2009 (12:26)

De waarheid is hard. Een dominant id-ego is de weg naar een dictatuur. Alles moet wijken voor de wil , onwil en frustraties van de leidinggevende.Er is geen enkel basis voor een vruchtbare samenwerking door door jaloezie en hielenlikkerij.

geweta | 19 juni 2009 (10:06)

Ik vind de vergelijking Wilders Obama een farc.
Obama is geen leider maar een poppetje aan een touwtje. Wilders is een echte leider ook zonder honderden lieden die alles vooor hem doen. De vergelijking Obama Medvedev, of stalin.zou een betere zijn geweest

Arend | 19 juni 2009 (19:31)

Als Wilders net zo ontvangen en tegemoet getreden was als bijna-Messias Obama was hij ook vast een ander mens geworden (of gebleven). Constant in de verdediging worden gedrukt, constant "verkeerd" worden begrepen, constant citaten te moeten aanhoren die uit hun verband zijn gerukt, altijd weer met Hitler worden vergeleken, maakt op den duur ieder mens verbitterd en cynisch. Om nog maar te zwijgen van de doorlopende beveiliging die in dit open, vriendelijke en "democratische" land kennelijk nodig is. Ondertussen kan Obama geen vlieg kwaad doen... of nee, toch wel zo bleek onlangs. Maar dat wordt hém natuurlijk vergeven.
Wilders heeft onderhand meer van het politieke handwerk begrepen dan de Goedmenschen-icoon genaamd Obama.
Daarbij getuigt het succesvol zijn tegen de verdrukking in (Wilders) van meer karakter en doorzettingsvermogen dan datzelfde te bereiken wanneer je aan alle kanten door de media als een pseudo-held wordt vereerd (Obama).
Helaas moet ook dit artikeltje het weer hebben van de uiterlijke kanten ipv de dieper liggende inhoud. De holle frases van iemand die alleen maar 'change' roept scoren nu eenmaal beter dan iemand die de vuile was naar buiten durft te brengen. Dus is het 'kill the messenger' en het probleem is opgelost. Think again.

Lies Gouwke | 26 juni 2009 (13:31)

Erg genoeg dat Wilders blijkbaar (domme, onnadenkende mensen) bij een aantal mensen populair is. Tip: ga eens na welke stemkeuzes die man gedaan heeft in de 2e kamer... En ik vind het nogal beangstigend en kortzichtig dat zoveel mensen achter zo'n eng mannetje gaan staan, die slechts oneliners en 1 item als politiek verhaal verkondigt. Hopelijk worden we nooit gereageerd door Wilders en slinkt zijn club snel tot een zeer onbeduidend clubje aan de zijlijn of nog liever verdwijnt de Wilders club helemaal. Dan komt het toch nog misschien goed met Nederland, qua sfeer en cultuur.

Marie | 25 februari 2010 (12:40)

Als we het dan toch hebben op leiderschap dat zich richt op het id-ego is Wilders wel het absolute voorbeeld. De vuile was buiten hangen vereist wellicht lef, maar daarmee zijn de problemen nog niet opgelost. En wat het fijne blijkbaar is aan Wilders is dat zijn kiezers de handen in onschuld kunnen wassen. Want het ligt aan de ander.

Zoals ze er ook niet tegen kunnen dat hun leider (die er voor zorgt dat hun eigen handen schoon blijven) kritiek ontvangt.

Het kan enige tijd duren voordat je reactie geplaatst wordt.

Het is de redactie van Intermediair toegestaan om de inhoud van de reactie met naam en toenaam te hergebruiken in de print uitgave van Intermediair.

Reacties worden niet direct op de site geplaatst. De redactie controleert vooraf of de reactie aan een aantal voorwaarden voldoet. Deze voorwaarden zijn:

  • Reacties dienen betrekking te hebben op de inhoud van het betreffende artikel of onderwerp.
  • Reacties mogen geen beledigingen, bedreigingen, al dan niet fictief, aan het adres van de andere sitebezoekers of aan prominente personen bevatten.
  • Uitingen van geweld, racisme, anti-semitisme, het zwartmaken van individuen, groepen of organisaties worden niet getolereerd.
  • De reactie moet kort en bondig zijn (maximaal 1.000 karakters), te lange reacties worden niet geplaatst.
  • Het plaatsen van persoonsgegevens zoals telefoonnummers en adressen in de tekst van de reacties is niet toegestaan.
  • Links naar websites en reclame voor producten en/of diensten worden niet geplaatst.
  • Reacties die volledig in hoofdletters zijn getypt en/of vol staan met uitroeptekens en vraagtekens worden niet geplaatst.
  • Reacties die vol staan met taalfouten worden niet geplaatst.

De redactie behoudt zich het recht voor om reacties aan te passen, in te korten of te verwijderen. De redactie gaat niet in discussie over geplaatste of verwijderde reacties.


Ik ga akkoord met de voorwaarden

Over Michel Emmerik

Michel Emmerik is opgeleid als bedrijfskundige en econoom. De afgelopen jaren werkte hij als interim manager bij veel (middel)grote bedrijven en multinationals. Eerst als controller en informatiemanager, later als verandermanager, trainer en coach. Leiderschap volgens Emmerik is het evenwicht tussen zachte en harde factoren: draagvlak creëren en tegelijkertijd daadkracht tonen.

Michel

Zoek in vacatures voor hoogopgeleiden: