Terug naar de baas: zzp'ers gaan in loondienst
Auteur: Cathalijne Boland
|
05-10-2010
|
 Mail dit artikel
Bas de Meijer (fotografie Barend van Herpe)
Mede door de crisis stopten 45.000 zzp'ers in 2009 met hun bedrijf. Een groot deel ging weer in loondienst. Lastig te verkopen, zo'n overstap?
Michel Brakenhoff (46) richtte in 2004 zijn bedrijf Brainco op, van Brakenhoff Interim en Consultancy. Sinds vier maanden is hij weer in loondienst, als crm-manager bij de Makro.
‘Met mijn eigen bedrijf was het hollen of stilstaan. Ik had verwacht dat die ups en downs bij de begintijd hoorden, maar het bleek een structureel verschijnsel. Daar had ik het sowieso wel mee gehad, waarbij 2009 een heel slecht jaar was. Het was moeilijk om aan opdrachten te komen, en dat is het nog steeds. Ik hoorde laatst dat er 150 reacties waren gekomen op één interim-opdracht.'
Brakenhoff is niet de enige zelfstandige zonder personeel (zzp'er) die in 2010 weer voor een baas ging werken. Volgens onderzoeksinstituut EIM zijn er in 2009 56 duizend ondernemers in het kleinbedrijf gestopt, tienduizend meer dan in het jaar ervoor. In 35 procent van de gevallen was dat vanwege variaties op het thema ‘het bedrijf leverde te weinig op'. Van de gestopte ondernemers onder de 55 jaar ging 63 procent weer in loondienst. (Het gaat om bedrijven tot tien werkzame personen, maar viervijfde had helemaal geen personeel in dienst en was dus zzp'er.)
Yoxa, gespecialiseerd in het vervullen van interimfuncties in de financieel-zakelijke dienstverlening, houdt periodiek enquêtes onder zzp'ers. Uit de Interim Monitor van mei dit jaar bleek dat het aantal zzp'ers dat het zzp-bestaan zou opgeven voor een vast dienstverband sinds december 2009 bijna was verdubbeld van 6,7 naar 12,8 procent.
Van de 56.000 kleinbedrijven die in 2009 stopten, had bijna de helft niet langer dan twee jaar bestaan. In het laatste afgesloten boekjaar had 21 procent geen omzet. Bij 40 procent was de omzet lager dan 25.000 euro.
Inkomen na bedrijfsbeëindiging:
52% loondienst (onder 55 jaar is dat 63%)
12% aow, pensioen (boven 55 jaar is dat 51%)
2% opbrengst van vermogen
16% opbrengst van een of meer andere bedrijven
14% uitkering
4% anders
100% totaal
Daarnaast voorziet in 45% van de gevallen de levenspartner (mede) in het levensonderhoud van de ex-ondernemer.
(Bron: EIM, ‘Bedrijfsbeëindigingen in het kleinbedrijf', mei 2010)
Michel Brakenhoff
Eindelijk weer collega's
Vrijheid staat bovenaan voor veel zzp'ers: de vrijheid om je eigen tijd in te delen, de vrijheid om nee te zeggen tegen opdrachten die je niet ziet zitten, de vrijheid om je te laten leiden door je eigen interesses en talenten.
Brakenhoff koos zes jaar geleden voor zijn eenmanszaak vanwege een zekere ‘moeheid met grote bedrijven', waar de zaken traag kunnen verlopen, en een nog onbestemde ‘zin in iets nieuws'. ‘Een eigen bedrijf als interim-manager op mijn eigen vakgebied zou me de vrijheid geven om daarnaast op zoek te gaan naar dat nieuwe thema.' Via oud-collega's kwam hij op het gebied van internetdiscussies terecht, en via de internetdiscussies raakte hij geïnteresseerd in sociale innovatie binnen bedrijven. Met zeven andere consultants schreef hij er een boek over, en richtte hij een stichting op. ‘Al met al ben ik daar in 2008 een hele tijd mee bezig geweest. Het nut lag ergens tussen zakelijk belang en persoonlijke interesse in. Je weet: dit gaat me niet direct geld opleveren, maar wel kennis en contacten. Binnen een bedrijf zou je niet snel toestemming krijgen voor zo'n project.'
Toch is hij nu heel blij met zijn overstap naar loondienst, niet alleen vanwege de zekerheid van werk en inkomsten. ‘Ik had een langere interim-opdracht gedaan en daarmee een afdeling echt vooruit geholpen. Dat had me veel voldoening gegeven, in combinatie met het werken met collega's. Als zelfstandige heb je ook je netwerkcontacten en de mensen met wie je samenwerkt, maar dat is toch anders dan wanneer je ergens vast bijhoort.'
Sleur op kantoor
Freelance fotograaf Bas de Meijer (40) had maar één motivatie om ja te zeggen tegen een dienstverband: financiële zekerheid. In 2008 kreeg hij een zoontje dat gehandicapt bleek te zijn. ‘Ik had minder tijd om achter opdrachten aan te gaan, en de opdrachten begonnen sowieso terug te lopen door de crisis. Het tij zat tegen, ik raakte in financiële nood.'
De Meijer deed hts en werkte vijf jaar in loondienst als constructeur van heftrucks voor hij voor zichzelf begon. ‘Ik kan slecht tegen autoriteit, dat was op school al zo. Hoe autoritairder de leraar, hoe recalcitranter ik werd. Als freelancer werk je natuurlijk ook met opdrachtgevers, maar voor mijn gevoel is er meer samenwerking mogelijk. Het is minder dwingend.'
Als vrijheid het hoogste goed is, hoe is het dan om weer voor een baas te werken?
‘De zekerheid dat ik alles kon betalen wat ik moest betalen, de rust dat ik niet meer achter mijn geld en mijn opdrachten aan hoefde te zitten, dat was lekkerder dan ik dacht', zegt De Meijer. Aanvaringen met zijn nieuwe baas had hij niet, al waren er opdrachten die hij liever geweigerd had, ‘maar dan was ik degene die er het meest van wist en moest ik het toch maar doen'. Wat hem vooral tegenviel was de sleur, de eentonigheid. ‘Altijd dezelfde mensen, op een gegeven moment ben je wel uitgepraat. En dat je naar kantoor toe moet op vaste dagen. Terwijl ik gewend was om lekker te gaan fietsen als het mooi weer was.'
Wennen aan meetings
Brakenhoff deed dat als zzp'er al nooit (‘als je geen werk hebt kun je niet op het strand gaan liggen, dan moet je hard achter nieuwe opdrachten aan') en zorgde ervoor dat hij meteen weer in het ritme van de baas kwam: hij nam zich voor vanaf dag één voor de files op de A4 uit te rijden en pas na de files weer naar huis te gaan. ‘Geen probeertoestanden, van eerst eens kijken hoe het gaat en dan om half tien binnenkomen.'
Hij moet wennen aan de vele meetings waar hij uit hoofde van zijn functie bij moet zijn, en aan de vele cc'tjes die mensen sturen - vooral om zich in te dekken. En een netwerkbijeenkomst kan alleen nog bezocht worden als het een puur zakelijk belang dient: ‘Je moet je tijd rechtvaardigen.'
Hoe lang blijf je?
Erwin Hagen (46) begon op 1 september als directeur van een welzijnsorganisatie nadat hij elf jaar eigen baas was geweest als interim-manager in de financiële dienstverlening. ‘Ik was eigenlijk zelf verbaasd dat ik op gesprek mocht komen. Het kan toch overkomen alsof je nu even in loondienst vlucht. Tijdens de procedure is me ook meermalen expliciet gevraagd: hoe lang blijf je?'
Hagen gaf expliciet antwoord: ik kom hier voor een langere periode, niet voor één of twee jaar. ‘Ik heb als interimmer niet op de bank gezeten, maar door de crisis kreeg ik geen opdrachten meer die voor mijzelf vernieuwend waren. Terwijl dat ooit de reden was waarom ik voor mezelf begonnen was. Bovendien was mijn behoefte om in korte tijd veel bedrijven te zien inmiddels wel bevredigd. Ik wilde juist graag weer een langetermijneffect zien.' Het was het goede antwoord.
Brakenhoff hoorde tijdens de sollicitatie tussen de regels door dat het ondernemerschap op zijn cv een punt van overweging was voor zijn werkgever: zou hij wel weer aan het werkritme kunnen wennen, en vooral: zou hij niet de eigenwijze consultant uit gaan hangen? ‘Het scheelde natuurlijk dat ik door de interim-opdrachten altijd in bedrijven ben blijven werken, het was niet zo dat ik zes jaar geleden voor het laatst in een bedrijf was geweest.'
Hij vertelde zijn verhaal gewoon zoals het was: dat hij geen zin meer had in de instabiliteit van zijn business, en dat hij zich graag weer wilde verbinden aan een afdeling. Nu ze hem wat beter leren kennen, beginnen ook collega's te vragen: waarom nou die overstap? ‘Ik vertel iedereen hetzelfde, ik heb daar geen moeite mee. Misschien denken ze dat de crisis zwaarder weegt dan ik zeg, maar ik zit hier niet ongemotiveerd om een gat te dichten. Ik geloof nooit dat mensen dat van mij denken.'
Bas de Meijer
Wees eerlijk, maar niet te eerlijk
‘Eerlijkheid duurt het langst', zegt Berthie van Hoek, loopbaanadviseur bij Hofsteenge & Knigge Carrièreontwikkeling. ‘Vertel dat je op zoek bent naar nieuwe mogelijkheden. Benadruk dat je daarin je eigen verantwoordelijkheid neemt, en vertel dan in één moeite door waarom jij geschikt bent voor deze baan. Je hebt een duidelijke plus ten opzichte van mensen die altijd in loondienst hebben gewerkt, omdat je gewend bent ondernemend te denken en verantwoordelijkheid te nemen voor je eigen portfolio.'
Al te eerlijk is ook weer niet nodig. ‘Een manier om erachter te komen of het zin heeft in jou te investeren, zit in vragen als "waar wil je zijn over vijf jaar?" Daar zou ik niet al te concreet over zijn, want waarschijnlijk weet je dat zelf nog niet. Als je zegt dat je dan misschien wel weer voor jezelf wilt werken, gooi je deuren dicht die je misschien wijd open moet houden.'
En mochten je nieuwe collega's pijnlijk gaan doorvragen over de periode waarin je een sappelend bestaan leidde als zelfstandige-zonder-opdrachten: gewoon met een glimlach afwimpelen. ‘Je hoeft niet op alle vragen antwoord te geven. Dat moet je gewoon afleren.'
Sluimerend bestaan
De Meijer ging bij een fotoblad werken waar hij al heel lang mee samenwerkte, ze wisten dat hij eigenlijk liever zzp'er was. Het ging om een halfjaarcontract, het was een deal die voor beide partijen gunstig was. Hij zou wel weer een dienstverband willen, maar dat is lastig te vinden: ‘Voor fotografen zijn er nauwelijks vaste banen, ik ben te lang uit mijn oude vak, en laaggeschoold werk houd ik niet lang vol.'
Brakenhoff heeft Brainco nog niet opgeheven; zijn bedrijf leidt nog een sluimerend bestaan. ‘Ik ga voor deze baan, maar je weet nooit hoe de dingen lopen. Ik zou in eerste instantie op zoek gaan naar een andere baan, maar het is prettig om te weten dat ik een startklaar bedrijf achter de hand heb.'
Tips: zo maak je je rentree
Na een periode van werkloosheid of als zelfstandige-zonder-opdrachten: Bereid een antwoord voor op vragen van collega's over de minder florissante periode op je cv. Wen jezelf zo snel mogelijk aan het dag- en nachtritme dat bij een kantoorbaan hoort, liefst voordat je nieuwe baan begint. Spijker je kennis en vaardigheden bij. Investeer in je kantoornetwerk: het helpt je een vliegende start te maken. De eerste weken zullen je zwaar vallen: wees daarop voorbereid.
(The Wall Street Journal, ‘Making an Easy Re-Entry Into the Work Force')
Wellicht ook interessant:
Meer artikelen in de rubriek
'Carrièreswitch'
Reageer, print of deel dit artikel
|
