Wat is jouw plan B als ontslag dreigt?
Auteur: Cathalijne Boland
|
16-07-2009
| Reacties: 2
|
 Mail dit artikel
Crisis, ontslagrondes. Wat als het mij overkomt? De hele branche ligt op zijn gat. Ik heb een plan B nodig.
In mei bereikt de crisis onze redactie. Onze ceo spreekt het voltallige bedrijf toe. Dat we helaas afscheid moeten nemen van een aantal mensen. Ons wordt verzocht naar onze werkplekken terug te gaan. Wie het betreft, zal een telefoontje krijgen van p&o.
Dit is onwerkelijk.
Achter mijn bureau hou ik mijn overbuurman in de gaten, die een jaarcontract heeft. Maar het telefoontje gaat naar iemand anders. Ik merk het pas als ze al ‘boven' is geweest. Ze praat nog zachter dan normaal. Ik zie hoe geschokt ze is en krijg tranen in mijn ogen. Ik leef met haar mee, zeker. Maar ik besef ook opeens dat ik mezelf geen raad zou weten als het mij zou overkomen.
Het zou geen kwestie zijn van solliciteren naar een andere baan in de journalistiek. De hele schrijvende pers heeft last van de instortende advertentiemarkt. In dezelfde week wordt bekend gemaakt dat het Algemeen Dagblad een kwart van zijn personeel ontslaat. Nog meer mensen die gaan ‘freelancen', of ‘een boek gaan schrijven'.
Dat wordt dringen. Ik heb een plan B nodig.
Plan B
Inge van den Broek, voormalig tophockeyster, tegenwoordig eigenaar van Paluka Talentenbureau, moet lachen als ik bij haar aanklop voor een route naar mijn plan B. ‘Het is interessant om te zien wat er met mensen gebeurt als ze op route A zitten, en er komt opeens onverwachts een trein van links aandenderen. Sommige mensen raken dan in shock en slaan lam, anderen vluchten, weer anderen zullen vechten.'
Wat in dit rijtje de vraag naar een plan B betekent, laat ze wijselijk in het midden. Ik wil voorbereid zijn, zodat ik een crisis als gevolg van een eventueel ontslag kan overslaan en meteen verder kan. Ik behoor niet tot het mensentype dat een crisis als ‘een nieuwe kans' ziet, of godbetert als een uitdaging. Een crisis is een crisis, naar en vervelend, en kan maar het beste vermeden worden.
Dát vindt Van den Broek wat kort door de bocht. ‘Ook bij ontslag als gevolg van een reorganisatie moet je je eerst afvragen: waarom, wat is de aanleiding, waarom jij en niet de anderen?' Ze maakt een vergelijking met het nationale hockeyteam. Een aantal weken voor de start van een groot toernooi wordt de definitieve selectie bekendgemaakt. Er mogen nog een paar reserves mee, maar er gaan hoe dan ook mensen uit, al kan iedereen op dat niveau verdomd goed hockeyen. Misschien laat de trainer een ervaren kracht gaan, omdat de jongste van het stel zich zodanig heeft weten te profileren dat hij haar een kans wil geven. Misschien moet juist de jongste eruit, omdat de trainer bang is het jonge talent voortijdig op te branden. ‘Het is dus belangrijk om je af te vragen "waarom jij", voordat je de volgende stap zet. Om te voorkomen dat het een herhaling van zetten wordt, in plaats van een wezenlijke stap voorwaarts. Die vraag is niet beschuldigend bedoeld.'
Om de balans op te maken ga ik eerst zelfstandig de Talentscan van Paluka doen. Volgens de website: ‘Het opstellen van een eigen biografie, het in kaart brengen van omgevingsinvloeden en patronen en het maken van een persoonlijk profiel helpen zaken op een rij te zetten en inzichtelijk te maken.' Het zijn vragen, opgaven en testen die me online gepresenteerd zullen worden en waar ik zes tot acht uur mee bezig zal zijn, zegt Van den Broek.
Eerste opdracht
Zou het kunnen zijn dat er beroepen of complete branches bestaan waarin ik minstens zo goed tot mijn recht kom als in mijn huidige werk, of misschien nog wel beter? En dat ik die tot nu toe als mogelijkheden over het hoofd gezien heb? Ik kan ze niet verzinnen, dus dat zou een fantastisch resultaat zijn.
Enthousiast ga ik aan de slag met de eerste opdracht, het beschrijven van mijn levensloop. Hoewel ik over veel vragen al eerder heb nagedacht (type ‘wat is jouw plaats in het gezin, welke rol vervul jij?') en ik ze allemaal kan beantwoorden, zijn ze indringend genoeg om me een paar uur zoet te houden. De roodste draad is wel mijn tobberige natuur. Geen wonder dat deze crisis me onrustig maakt.
Ik loop vast op de set vragen over ‘mijn missie in het leven'. Mijn God. Dat beantwoord je niet op een achternamiddag. Misschien moet ik maar wat gaan formuleren, het eerste wat in me opkomt, anders stokt de scan hier.
Ha, dierenplaatjes! Ik mag een topdrie maken van dieren die op mij lijken. Ik kijk eerst wat mijn eigen associaties zijn, voordat ik de eigenlijke test ga doen.
De specht: een monomaan dier, dat eindeloos met zijn snavel op hetzelfde punt blijft hameren.
De sint-bernard: een goeie lobbes.
Stokstaartje: alert, waakzaam, op zijn hoede.
Uil: wijs, nachtdier (dus einzelgänger).
Dolfijn: sociaal, empathisch.
Koalabeertje: lief, kwetsbaar.
Leeuw: soeverein.
Cheetah: gemeen dier met een scherpe tekening op de kop. Kan zomaar een kleine gnoe aanvallen en in stukken scheuren.
Pauw: trots.
Op grond van deze associaties is mijn topdrie: stokstaartje, leeuw, pauw.
De test noemt echter net iets andere kenmerken. Mijn rijtje blijkt: pauw, koala, stokstaartje.
De persoonlijkheidsvragenlijst vind ik ook moeilijk, want hoe interpreteer je nou een stelling als: ‘Ik vind het leuk om over mijn successen te praten.'
Jawel, als mensen ernaar vragen. Hoewel ik me er ook dan nog wat ongemakkelijk bij kan voelen en relativerende dingen ga zeggen, zoals ‘ik heb er wel heel lang over gedaan'. Dus het antwoord is toch eerder nee, terwijl ik geneigd was om een voorzichtige ja in te vullen. Dit geanalyseer is misschien wel minstens zo veelzeggend. Omdat ik a, de opdracht goed uit wil voeren en b, graag precies wil begrijpen wat er wordt bedoeld. De taal wil ontleden tot op het bot.
Acht uur en een kwartier later kan ik op de printknop drukken. Ik zie hoe mijn referenten over mijn competenties geoordeeld hebben, ik heb taartdiagrammen en tabellen die mijn persoonlijkheid in kaart brengen, ik heb nagedacht over de grote vragen des levens. Maar ik heb nog geen plan B, en zie het er ook niet uit opdoemen. Ben benieuwd of ‘Inge van Paluka' hier chocola van kan maken.
Herkenbare analyse
Inge van den Broek komt met een verbluffend herkenbare analyse van de valkuilen die bij mijn persoonlijkheid horen. Volgens het enneagram-schema, zo is uit de testen gebleken, neig ik sterk naar het type van de Perfectionist. De Perfectionist is vaak fijnbesnaard, sfeergevoelig, zegt Van den Broek. ‘Je hebt een sterke intuïtie, maar dat wil niet zeggen dat je daar ook naar handelt. Alles wat via je intuïtie binnenkomt, wordt eerst getransporteerd naar de ballotagecommissie van je ratio.' Ze speelt een tafel vol vergaderstemmen na. De sensitieve stem, die zegt ‘maar dat zou vervelend kunnen zijn voor persoon X'. De onderzoekende stem, die vindt dat er eerst meer onderzoek gedaan moet worden voordat de resultaten naar buiten gebracht mogen worden. En de criticaster die altijd vraagt: ben ik wel goed genoeg?
Elk enneagram-type (er zijn er negen) zal anders reageren op ontslag, doceert Van den Broek. Ontslagen worden is voor iedereen een crisissituatie, dus iedereen schiet in een van de drie overlevingstactieken: vechten, vluchten of verlammen. Hoe het gevecht, de vlucht of de verlamming er precies uitziet, is echter afhankelijk van het type. ‘Jouw reactie op ontslag zou kunnen zijn: nu hebben ze alsnog doorgekregen dat ik het eigenlijk niet kan.'
De Perfectionist, zegt Van den Broek, vecht als hij zegt: ik ben niet goed genoeg, ik zal dus nog harder moeten werken. Het nadeel daarvan is dat hij verkrampt, ‘want het moet immers goed zijn'. De Perfectionist vlucht als hij zegt: ‘kennelijk kan ik dit niet, laat ik het dan maar over een heel andere boeg gooien. Weet je wat, ik ga in een boekwinkel werken.' En hij bevriest als hij zijn kop in het zand steekt onder het motto: ‘ik kan er niks aan doen, het ligt niet aan mij.'
Mijn inzet op een plan B blijkt een vluchtreactie. En dus niet zo adequaat.
‘Ik moest lachen toen je met dat plan B kwam. Het is heel oplossingsgericht. Jouw type denkt bij ontslag: "Waar is de nooduitgang?" Een andere houding zou kunnen zijn: "Hé, ik blijf staan, in het oog van de storm. Ik ben er niet minder waard om, laat maar komen, I can handle you. Ik maak wel weer een stap voorwaarts."'
Plan B is dus gestrand bij het prille begin; de formulering van mijn motivatie voor dit zelfonderzoek. ‘Ik moet een plan B hebben, want in de journalistiek hoef ik het nu niet te proberen.'
‘Dat is typisch de reactie die jouw ballotagecommissie in crisistijd zou geven', zegt Van den Broek. ‘Ik geloof daar niet in. Had jullie adjunct niet net nog een andere baan gevonden? Schrijven past bij wie je bent. Ik zou jou opdragen onderzoek te doen in je eigen veld.'
Het lukt me niet meteen dat als een echt plan B te aanvaarden, waarop Van den Broek nog een paar suggesties doet. ‘Je kunt natuurlijk ook breder kijken. Zijn er bijvoorbeeld onderzoeksinstituten waar je je analytische benadering kwijt kunt, terwijl je wel kunt blijven schrijven? Want dat schrijfstertje zou ik er in willen houden.'
Het is juli. We worden voor een nieuwe management update in de kantine bijeengeroepen. De herfinanciering van ons bedrijf blijkt rond, er worden geen nieuwe reorganisaties voorzien. Het is weer business as usual. De ceo wenst ons een prettige vakantie toe.
Test jezelf
De talentenscan en de persoonlijkheidstest kun je ook doen op deze site. Let wel, deze zijn niet identiek aan de testen uit het artikel.
Wellicht ook interessant:
Meer artikelen in de rubriek
'Carrièreswitch'
Reageer, print of deel dit artikel
Reacties op dit artikel:
R Schouten | 3 december 2009 (12:43)
MIjn plan B: ik heb jaren lang gespaard en voldoende buffer opgebouwd om te rentenieren. Dus ...
Ted nuyten | 30 december 2009 (11:53)
zie: www.planbdirect.com
|
