Werktrends van 2011: minder scholing, meer onvrede
Auteur: Kees Versluis
|
24-11-2011
|
 Mail dit artikel
Nederlandse hoogopgeleiden worden steeds ontevredener over hun werk. En de bedragen die bedrijven spenderen aan scholing en training kelderen. Dat blijkt uit het Intermediair Beste Werkgevers Onderzoek 2011.
Trend 1: de werktevredenheid daalt
Nederlandse werknemers waren de afgelopen drie crisisjaren behoorlijk tevreden met hun werk, de sfeer op de zaak en hun loopbaanmogelijkheden. Het gemiddeld rapportcijfer dat werknemers gaven voor hun werktevredenheid lag de afgelopen jaren rond de 7,66 in de profitsector en 7,41 bij non-profitorganisaties. Dat was een stuk hoger dan tijdens de jaren voor de grote crisis die begon in september 2008. ‘Mensen realiseerden zich dat zij nog werk hadden. Dat koesteren ze extra tijdens een crisis', verklaart onderzoeksleider Mirjam Baars, directeur van bureau SatisAction en leider van het Career Center van de Universiteit van Tilburg.
Maar dit jaar is de werktevredenheid plotseling gaan dalen. Nog niet spectaculair: naar 7,57 in de profitsector en 7,33 in de non-profit. Dat is nog altijd iets hoger dan voor de crisis. Maar veel wel sterk gedaald is de tevredenheid van werknemers met hun loopbaanmogelijkheden. In de profitsector vond ruim 70 procent van de hoogopgeleide medewerkers de afgelopen jaren dat ze voldoende mogelijkheden hadden om hun loopbaanwensen te verwezenlijken. Dat is dit jaar ineens gezakt naar 65 procent. Bij (semi-)overheidsinstellingen is de daling nog groter: een daling van 65 naar 54 procent.
Die daling heeft veel te maken met het grote aantal reorganisaties het afgelopen jaar, zegt Baars. Dat de Rijksoverheid begonnen is aan zware saneringen is bekend, maar ook in de financiële sector verdwijnen duizenden banen. Zo maakte ING begin deze maand bekend dat er in Nederland tweeduizend voltijd banen verdwijnen. Juist bij bedrijven waar gereorganiseerd wordt, is de werktevredenheid extra sterk gedaald, blijkt uit het Intermediair Beste Werkgevers Onderzoek.
Slepende malaise
Wat ook een rol speelt, denkt Baars: crisismoeheid. Begin dit jaar ontstond de hoop dat de economie eindelijk weer zou gaan groeien, dat de voorspelde dubbele dip achterwege bleef. Werknemers gingen voorzichtig weer om zich heen kijken, minder bang hun baan te verliezen door een eventuele overstap. Maar die hoop is de laatste maanden vermorzeld door de eurocrisis. Baars: ‘Werknemers hebben het gevoel klem te zitten nu de crisis opnieuw lijkt te beginnen. Alsof je vlak voor de finish van een hardloopwedstrijd te horen krijgt dat je nog tien kilometer extra moet.'
De daling van de werknemerstevredenheid is overigens een internationaal fenomeen. De bekende Amerikaanse organisatiespecialist Jeffrey Pfeffer verkondige vorige week tijdens een rede aan de Universiteit van Tilburg dat werknemers wereldwijd momenteel ontevredener dan ooit zijn met hun werk. Dat heeft - naast de moeilijke werk-privébalans van werkende vaders en moeders - vooral te maken met de grote economische onzekerheid op dit moment. Eén crisis van een jaar of twee is prima uit te zitten. Maar jarenlang slepende, uitzichtloze malaise gaat aan werknemers vreten, meent Pfeffer.
De meest tevreden werknemers
| | | Werk-
inhoud | Werk-
Sfeer | Werk-
Druk 1 | Doorgroei-
mogelijkheden | Vrijheid
in het werk | Werk
tevredenheid | Gemiddeld | | 1 | ORMIT | 8.8 | 9.0 | 7.2 | 8.2 | 8.1 | 8.4 | 8.27 | | 2 | CIBER | 8.7 | 8.8 | 7.1 | 7.9 | 8.0 | 8.2 | 8.10 | | 3 | AT Osborne | 8.8 | 8.5 | 6.4 | 7.8 | 8.9 | 8.2 | 8.08 | | 4 | Macaw | 8.5 | 8.6 | 7.4 | 7.6 | 8.3 | 8.1 | 8.01 | | 5 | Info Support | 8.5 | 8.7 | 7.1 | 7.9 | 7.7 | 8.0 | 7.98 | | 6 | Caesar Groep | 8.3 | 8.2 | 7.2 | 7.4 | 8.1 | 7.8 | 7.77 | | 7 | Twynstra Gudde | 8.6 | 8.4 | 6.4 | 7.4 | 8.1 | 7.8 | 7.72 | | 8 | Technische Unie | 8.6 | 8.1 | 7.1 | 7.5 | 7.0 | 8.1 | 7.71 | | 9 | Randstad Nederland | 8.8 | 8.7 | 6.7 | 7.4 | 6.9 | 8.0 | 7.70 | | 10 | Albelli | 8.4 | 8.7 | 7.1 | 7.1 | 7.2 | 8.1 | 7.68 |
Een hoog cijfer bij werkdruk, betekent een lage werkdruk.
Trend 2: minder geld voor opleidingen
Werkgevers in de profitsector hebben hun opleidingsbudgetten flink teruggeschroefd de afgelopen jaren, zo blijkt uit het Intermediair Beste Werkgevers Onderzoek. In 2008 trokken bedrijven nog 5,8 procent van de bruto loonsom uit voor opleidingen en cursussen; dit jaar is dat nog maar 3,8 procent. In de publieke sector is die negatieve trend er overigens niet. Het opleidingsbudget bleef daar de afgelopen jaren stabiel rond de 2,7 procent. Dat is overigens nog altijd minder dan in het bedrijfsleven.
Volgens opleidingsonderzoeksbureau Nidap zetten werkgevers in plaats van externe trainers tegenwoordig vaker eigen medewerkers voor de groep. Ict-dienstverlener CIBER (twaalfde in het Intermediair Beste Werkgeversonderzoek 2011) doet dat bijvoorbeeld. Collega's geven elkaar bij CIBER trainingen in verandermanagement, communicatietechnieken, timemanagement en het omgaan met macht en politiek. De recessie was slechts een van de redenen om opleidingstrajecten meer binnen het bedrijf te houden, vertelt Wiel Moonen, hoofd interne opleidingen van CIBER. ‘Externe trainers praten doorgaans meer vanuit de theorie. Wij oefenen zelf vaker situaties uit de praktijk. Dat maakt het veel herkenbaarder voor de medewerkers.' Die medewerkers zijn overigens blij met hun werkgever: CIBER scoorde in het Intermediair Beste Werkgevers Onderzoek 2011 een tweede plaats in het klassement voor meest tevreden werknemers.
Sparren
Ook coaches regelt CIBER zoveel mogelijk binnenshuis. Iedere medewerker, van de receptionist tot de directeur, kiest een coach binnen de organisatie met wie hij af en toe spart. Durven collega's wel openhartig tegen elkaar te zijn? Moonen: ‘Vooraf wordt afgesproken dat alles binnen het trainingslokaal of het coachingsgesprek blijft. Ik heb er geen klachten over gehoord, maar ik kan niet uitsluiten dat sommige mensen voorzichtiger zijn.'
Rob Poell, hoogleraar personeelsontwikkeling aan de Universiteit van Tilburg, vindt het geen slechte ontwikkeling. Werkgevers grijpen volgens hem nog altijd te snel naar een externe training als iets niet lekker loopt. Terwijl het effect daarvan volgens hem meestal klein is. ‘Medewerkers leren het best als de werkvloer zelf een leeromgeving is. Koppel bijvoorbeeld jonge collega's aan een ervaren rot bij een spannend project, daar leren ze het meest van.' Bij CIBER krijgen de interne trainers en coaches eerst zelf een training om te leren hoe ze hun nieuwe rol het best kunnen aanpakken. Dat is wel een vereiste, vindt Poell. ‘Ervaringsdeskundigen weten beter wat er speelt, maar zijn niet automatisch goede trainers. Ze moeten rekening houden met de verschillende leerstijlen van cursisten. De een krijgt het liefst praktijkvoorbeelden, maar de ander wil juist uitgedaagd worden op theorie.'
Trend 3: het nieuwe werken slaat aan
‘Afdelingsvlekken'. Het klinkt een beetje vies, maar zo heten de ruimtes binnen het gloednieuwe pand van PGGM waar medewerkers 's morgens neerstrijken. Tenminste, áls ze naar kantoor komen en niet besloten hebben elders te werken. En áls hun specifieke ‘vlek' - communicatiemensen zitten op de communicatievlek, beleggers op de ‘beleggingsvlek', et cetera - nog niet vol zit. Want dan moeten ze naar een soort algemene werkruimte: de ‘overloopvlek'.
PGGM doet aan het nieuwe werken. Van negen tot vijf in een hokje zitten is er in het nieuwe pand niet meer bij. Mensen werken waar en wanneer het hun uitkomt. In overleg met hun manager, dat nog wel. PGGM's hr-directeur Michael van Hoewijk: ‘Een leidinggevende die nog hoofdjes wil tellen, heeft bij ons niet veel toekomst meer.'
PGGM-medewerkers kunnen zelfs schuiven in het aantal uren dat zij per week werken: de ene week wat meer, de andere wat minder, als het gemiddelde maar klopt. Resultaatafspraken, niet prikklokken, zijn bij PGGM de nieuwe managementtool om medewerkers te sturen.
Erkenning en waardering
Werktijden zijn aanzienlijk flexibeler geworden de laatste jaren bij de deelnemende bedrijven en organisaties aan het Intermediair Beste Werkgevers Onderzoek. 86 procent van de profitorganisaties bieden hun medewerkers momenteel de mogelijkheid om buiten blokuren te werken. In de non-profitsector is dat zelfs 92 procent.
Laten we vooral niet álles toeschrijven aan het nieuwe werken, zegt Ferry Bezem, partner bij adviesbureau Twynstra Gudde. Ook de economische crisis heeft volgens hem de aandacht van managers meer gericht op resultaat dan op aanwezigheid. Het nieuwe werken is een trend die toevallig tegelijkertijd met de crisis plaatsvindt.
Echt nieuw zijn resultaatafspraken natuurlijk niet, zegt organisatieadviseur Rosan Gompers, oprichter van NewCompanyCreations en co-auteur van het boek De kunst van het nieuwe werken. Accountmanagers en consultants hadden altijd al targets. Maar dankzij het nieuwe werken krijgen mensen in heel andere sectoren nu ook met resultaatafspraken te maken.
Goede resultaatafspraken zijn nog niet zo makkelijk, zegt Bezem. ‘Werknemers moeten precies weten wat er van hen verwacht wordt. Dat vinden managers wel eens moeilijk om aan te geven. Ze vinden het ook lastig erop te vertrouwen dat werknemers elders écht werken. En de werknemer moet erop kunnen vertrouwen dat hij inderdaad beoordeeld wordt op zijn werk, en niet stiekem later alsnog afgerekend wordt op het feit dat hij niet zichtbaar was op kantoor.'
Gompers wijst op nog een aandachtspunt: aan een goede afspraak zijn consequenties verbonden. Heb je als salesmedewerker je target gehaald, dan krijg je een bonus. Maar heb je als ambtenaar de achterstallige stapel klachtenformulieren weggewerkt, dan krijg je niets. Hooguit een schouderklop van de baas, als het meezit. Dat kan veel beter, denkt Gompers, al hoeft dat niet per se via extra beloning. ‘Kenniswerkers kun je best belonen met erkenning en waardering.'
Onderzoeksverantwoording
Het Intermediair Beste Werkgevers Onderzoek 2011 is alweer het elfde op rij. In 2001, toen Peter Faber het onderzoek opzette, resulteerde dat in de eerste werkgeversranglijst in Nederland. Inmiddels zijn er rond de twintig bestewerkgeversonderzoeken.
Het verschil met de meeste andere onderzoeken is dat het Intermediair Beste Werkgevers Onderzoek een stuk breder is: het beslaat niet alleen de werknemers-tevredenheid, maar ook de arbeidsvoorwaarden. Daarnaast is het onafhankelijk - bedrijven betalen niet om eraan mee te doen. En het onderzoek wordt professioneel en wetenschappelijk uitgevoerd. Het staat onder leiding van dr. Mirjam Baars, hoofd van het Career Center van de Universiteit van Tilburg en directeur van bureau SatisAction voor personeelsonderzoek.
Alle bedrijven en organisaties in Nederland met meer dan honderd medewerkers kunnen aan het Intermediair Beste Werkgevers Onderzoek meedoen. Dit jaar deden in totaal zeventig instellingen dat. De uiteindelijke ranglijst komt voort uit een combinatie van de twee deelonderzoeken waaruit het Intermediair Beste Werkgevers Onderzoek bestaat: die naar arbeidsvoorwaarden en die naar werktevredenheid.
Research: Bureau SatisAction
Illustraties: Hypnoteis
Wellicht ook interessant:
Meer artikelen in de rubriek
'Beste Werkgevers Onderzoek'
Reageer, print of deel dit artikel
|
