De Olympische droom van Nederland
Peperdure Spelen in de polder
11-06-2008
|
 Mail dit artikel
Nederland gáát ervoor om de Olympische Spelen van 2028 binnen te halen. Maar wat kost het, en hebben we er wel iets aan? 'Een reële kostenraming voor 2028 is nog niet te maken'
Het Wilhelmus klinkt. Staand tussen vier schermen, in het midden van de hal van het Nederlands Architectuurinstituut in Rotterdam, waant de bezoeker zich in het nieuwe Olympisch stadion van 2028. De sfeer van de tentoonstelling NL28 Olympisch Vuur in Rotterdam is kenmerkend voor de plannen, om de Olympische Spelen in 2028 naar Nederland te halen: futuristisch - maar nog niet erg realistisch - en vol nationale trots.
Het enthousiasme bij de betrokken partijen - Nationaal Olympisch Comité (NOC), bedrijfsleven en overheid - is groot. 'Nederland moet alles in het werk stellen het grootste sportevenement binnen te halen', zei minister van Economische Zaken (EZ) Maria van der Hoeven vorige week. 'Het gaat er nu om brede steun in de samenleving te krijgen.' Die is er, getuige recent onderzoek van Maurice de Hond, inderdaad nog niet. Slechts veertig procent van de bevolking is enthousiast. Want, wat kost het? En, wat hebben we er aan?
Nieuw is de ambitie om de Olympische zomerspelen naar Nederland te halen niet. In 1992 werd een poging gewaagd. De in alle haast opgezette lobby mislukte. Niet in het minst door een gebrek aan draagvlak onder de bevolking. Bovendien bleken de leden van het Internationaal Olympisch Comité (IOC) niet erg gecharmeerd van de zakjes nederwiet, die zij bij een bezoek aan Amsterdam in hun postvak aantroffen. Het was een 'welkomstcadeau' van tegenstanders van de Spelen. Nederland was kansloos en lag er na de eerste stemronde al uit. De Nederlandse organisatieambities raakten daarna ver uit beeld. En als ze werden opgerakeld, heerst er scepsis. 'Als NOC-voorzitter mag ik niet tegen zijn', zegt Hans Blankert in 2000 als zijn mening wordt gevraagd, 'maar wat doen we elkaar aan?'. Pas na de voor Nederland succesvol verlopen Spelen in 2004 (22 medailles) keert het tij. 'Ik dacht: Als de Grieken het kunnen organiseren, zouden wij het ook moeten kunnen', zegt Marcel Sturkenboom, directeur topsport bij het NOC. 'En dit is het moment om dat te onderzoeken'. Hij overtuigt zijn bestuursleden van die noodzaak en premier Balkenende toont zich direct enthousiast.
In 2028 moet het gaan gebeuren, exact honderd jaar na de Spelen in Amsterdam (waar voor het eerst de Olympische vlam werd ontstoken - overigens door een medewerker van het gasbedrijf, niet zoals nu, door een sporter). Een door het NOC geïnitieerd onderzoek, dat eind dit jaar zal worden gepresenteerd, moet inzicht geven in de haalbaarheid, waarna in 2016 wordt besloten over mogelijke kandidaatstelling. Zelf is Sturkenboom al overtuigd. 'Het biedt Nederland de kans een echt topsportland te worden, het geeft de economie een geweldige impuls, het helpt bij het oplossen van maatschappelijke problemen als vetzucht bij kinderen en het kan werken als bindmiddel tussen bevolkingsgroepen.'
De voordelen zijn echter niet zo onomstreden als Sturkenboom ze presenteert. De belangrijkste inkomstenbron - de tv-rechten en marketing - vloeien rechtstreeks naar het IOC en van een toename van het toerisme is geen sprake, zo blijkt uit onderzoek van de Europese Organisatie van Touroperators. Daar komt bij dat de kosten van de Spelen bij iedere editie verder oplopen (zie kader 'Inkomsten uit Olympische Spelen'). Alle organisatiecomités sinds 1980 hebben winst gemaakt, maar dat geldt niet voor de organiserende steden. Montreal, organisator in 1976, is nog altijd bezig de kosten van de spelen af te betalen door extra belasting te heffen op sigaretten. Want naast de organisatiekosten zijn er tientallen miljarden nodig voor de aanleg en verbetering van wegen, vliegvelden, stadions, hotels en een Olympisch dorp. (zie kader 'Investeringen in Olympische Spelen'). 'Een reële kostenraming voor 2028 is dan ook nog niet te maken', zegt hoogleraar sporteconomie Ruud Koning. Zo bedroeg de post onvoorzien in Athene twee miljard vanwege extra veiligheidsmaatregelen door terreurdreiging. Londen, dat de Spelen in 2012 organiseert, is met de nu al uitgegeven veertien miljard euro op weg naar verdubbeling van Athenes totaalbudget.
'We moeten de Spelen willen organiseren omdat we het leuk vinden en niet omdat we denken er groot geld aan te kunnen verdienen. Want dat is niet zo', zegt Koning. Zijn Duitse collega Holger Preuss, die onderzoek heeft gedaan naar de baten van grote sportevenementen, concludeert dat de (economische) effecten van een evenement in ieder land anders zijn. Het binnenhalen van Olympische vuur is geen garantie voor goud. Het overheidsenthousiasme is te verklaren door de zogenaamde 'legacy-wens' van het IOC: de organisatie van de Spelen moet een duurzame maatschappelijke bijdrage leveren. Concreet: verbetering van de infrastructuur in een regio of de mogelijkheid specifieke bevolkingsgroepen bij de samenleving te betrekken. In 2028 kunnen in Nederland bijvoorbeeld de ontelbare pensionado's worden ingezet als vrijwilliger. Onder het mom 'noodzakelijk voor de Spelen', kunnen grote (uitgestelde) infrastructurele projecten worden gerealiseerd. De Amsterdamse wethouder Gehrels droomt in een filmpje op de expositie NL28 al van verbetering van de verbinding Amsterdam-Almere.
De trein op weg naar kandidaatstelling in 2016 lijkt al niet meer te stoppen. Zeker na de verkennende rapporten van vorige week van het ministerie van EZ ('De economische waarde die sport toevoegt aan ons Bruto Nationaal Product is jaarlijks nu al 4.5 miljard euro') en Ruimtelijke Ordening ('Het kán in Nederland'). Wat het Olympische organisatieticket Nederland gaat kosten en wat dat gaat opleveren is ongewis, maar over één punt zijn optimisten en sceptici het eens: alleen al het dromen over de Spelen biedt Nederland na jarenlang navelstaren een lichtpuntje aan de horizon. En dat mag iets kosten.
Tekst: Hugo Logtenberg en Florentine van Lookeren Campagne
Wellicht ook interessant:
Meer artikelen in de rubriek
'Weekblad archief'
Reageer, print of deel dit artikel
|
